# Chad Stahelski – reżyser, kaskader i twórca uniwersum John Wick ## Wprowadzenie Chad Stahelski to amerykański reżyser filmowy, kaskader oraz choreograf walki, który zrewolucjonizował współczesny kino akcji. Największy sukces odniósł jako główny twórca kinowej serii John Wick – czwarta część tej franczyzy (2023) z Keanu Reevesem w roli tytułowej stała się jednym z najbardziej dochodowych i najlepiej ocenianych filmów akcji dekady. Stahelski łączy niezwykłą wiedzę z zakresu sztuk walki z wizualnym, wręcz malarskim podejściem do inscenizacji scen akcji. Jego autorski styl charakteryzuje się płynną, baletową choreografią, wykorzystaniem praktycznych efektów specjalnych oraz starannym doborem palety barw i oświetlenia. Dzięki współpracy z elitarnymi zespołami kaskaderskimi z całego świata (m.in. japońskimi, francuskimi czy bułgarskimi ekipami) tworzy sekwencje, które stają się punktami odniesienia dla całej branży filmowej. ## Kariera i droga do sukcesu Przed reżyserową karierą Stahelski przez wiele lat pracował jako profesjonalny kaskader i współpracownik aktorski, co pozwoliło mu zgłębić mechanizmy budowania napięcia i realizowania skomplikowanych ujęć akcji. Przełom nastąpił przy współpracy z Keanu Reevesem na planie trylogii Matrix, gdzie jego umiejętności zyskały międzynarodowe uznanie. Projekt John Wick okazał się dla niego koroną twórczych dokonań. Reżyser przyjął wyzwanie stworzenia filmu o zespawanym świecie wybitnych zabójców, w którym każdy detal – od broni po kostiumy – ma znaczenie. Czwarta część serii ugruntowała pozycję Stahelskiego jako czołowego twórcy współczesnego kina akcji, zdolnego do łączenia poetyki obrazu z brutalną, fizyczną dynamiką walki wręcz. ## John Wick 4 – ewolucja uniwersum John Wick 4 (ang. *John Wick: Chapter 4*) to amerykański thriller neo-noir z 2023 roku, będący bezpośrednią kontynuacją wydarzeń z trzeciej części. Reżyser pracował nad projektem ramię w ramię z uznanymi scenarzystami, Shayem Hattenem i Michaeliem Finchem, po tym jak oryginalny twórca serii, Derek Kolstad, został odsunięty od pracy nad scenariuszem. Tym razem John Wick staje twarzą w twarz z Wysokim Stole – potężną organizacją rządzącą podziemnym światem. Bohater (Keanu Reeves), niegdyś oddany członek bractwa, staje się celem numer jeden globalnej łowcy głów. W swej ucieczce przed nieuniknioną śmiercią John wędruje przez Paryż, Berlin, Japoń i Nowy Jork, zyskując sojuszników i mierząc się z najgroźniejszymi zabójcami na świecie. ### Intryga i rozbudowany świat Tło fabularne Johna Wicka 4 to wszechstronna wojna z globalną strukturą przestępczą. Wick inicjuje pętlę zemsty, która staje się pretekstem do eksploracji najciemniejszych zakamarków międzynarodowego podziemia. Reżyser celowo poszerza mitologię uniwersum, wprowadzając widzom nowe frakcje, kodeksy i tradycje – od japońskich yakuza po europejskie rodziny przestępcze. Pojedynek ostateczny między Wickiem a markizem Vincentem Bisset de Gramontem to nie tylko starcie fizyczne, ale i kwestia honoru, lojalności i przetrwania. Sceny akcji osadzone są w sferze niemal surrealistycznej, gdzie brutalność miesza się z estetyką i szacunkiem do dawnych tradycji. ### Rozbudowana obsada Obok Keanu Reevesa w kluczowych rolkach występują: - **Donnie Yen** jako Caine – niewidomy, emerytowany zabójca z przeszłością Johna, - **Bill Skarsgård** jako markiz Vincent Bisset de Gramont – sadystyczny antagonista z potężnymi wpływami, - **Laurence Fishburne** jako Król Bowery – szef nowojorskiego podziemia, - **Hiroyuki Sanada** jako Koji Shimazu – menedżer hotelu Continental w Osace, - **Shamier Anderson** jako Pan Nikt – przebiegły łowca nagród, - **Lance Reddick** jako Charon – lojalny konsjerż hotelu w Nowym Jorku, - **Rina Sawayama** jako Akira – córka Kojiego i pilna konsjerż, - **Scott Adkins**, **Natalia Tena** oraz **Ian McShane** we wcieleniach odpowiednio: Killi Harkana, Katii oraz Winstona Scotta. Należy również wspomnieć o udziale George'a Georgiou w roli Starszego oraz wspomnianej w scenach retrospekcyjnych Bridget Moynahan jako zmarła żona Wicka, Helen. ### Produkcja i scenografia Prace nad projektem potwierdził sam Stahelski jesienią 2018 roku, jednak dopiero w maju 2019 Lionsgate oficjalnie ogłosił rozpoczęcie prac nad czwarta częścią. Zdjęcia kręcono od czerwca do października 2021 roku w Berlinie, Paryżu, Osace i Nowym Jorku, przy wsparciu m.in. legendarnego Studia Babelsberg. Kluczowe dla oddania klimatu Johna Wicka 4 było nawiązanie do wzorów z filmów japońskich, w szczególności do cyklu o Zatoichim. Inspiracje te widoczne są m.in. w choreografii walk na miecze, strojach i zachowaniu bohaterów. Na uwagę zasługuje również scenografia – wykorzystano m.in. Bazylikę Sacré-Cœur, Łuk Triumfalny czy Opérę Garnier w Paryżu, a także elektrownie i centralny plac w Berlinie. Całkowity budżet produkcji wyniósł blisko 100 milionów dolarów, przy czym ponadprzeciętna część środków przeznaczono na próby z ekipami kaskaderskimi – co pozwoliło na płynne i precyzyjne realizowanie nawet najbardziej skomplikowanych pościgów i starć wręcz. ## Muzyka i styl wizualny Za muzykę do filmu odpowiedzialni są Tyler Bates i Joel J. Richard, którzy stworzyli kompozycje łączące surowy rock, instrumenty smyczkowe i nowoczesne brzmienia syntezatorów. Do nagrania zaproszono 72-osobową orkiestrę, a całość uzupełniają solówki perkusyjne Gila Sharonego. Warto zaznaczyć wkład Riny Sawayamy, która zinterpretowała motyw przewodni filmu w utworze „Eye for an Eye”, oraz współczesne wersje klasyków lat 60. wykonane przez Lolę Colette Bates. Ścieżka dźwiękowa Johna Wicka 4 to ponad 35 utworów – od energicznej muzyki EDM po mroczne, epickie ballady. ## Odbiór i sukces komercyjny John Wick 4 uzyskał 94% ocen pozytywnych na portalu Rotten Tomatoes i średnią 8,1/10. Krytycy i widzowie docenili m.in. perfekcyjną choreografię, innowacyjne podejście do realizacji scen akcji oraz wysoki poziom produkcji. Film zadebiutował na Leicester Square w Londynie 6 marca 2023 roku, by 24 marca trafić do kin w Ameryce Północnej i Europie. Łącznie zainkasował 447,3 miliona dolarów przychodów na całym świecie – zysk ten uczynił go najbardziej dochodowym filmem z serii i jednym z największych hitów kinowych 2023 roku. W Polsce film odniósł równie sukces, przyciągając do kin blisko 311 tysięcy widzów i notując rekordowe otwarcie dla filmu z kategorii R w marcu. ## Dziedzictwo i przyszłość uniwersum John Wick Sukces Johna Wicka 4 otworzył drzwi do dalszych części uniwersum. Na etapie przygotowań znajdują się obecnie spin-offy, m.in. Ballerina (znanego też jako John Wick Presents: Ballerina) oraz kontynuacje cyklu, w tym piąta część głównego nurtu. Stahelski wyraził chęć powrotu do reżyserii kolejnych części, o ile fabuła będzie stanowiła wartościowy rozwój dla bohatera. Warto zwrócić uwagę na to, że John Wick 4 nie tylko definiuje nowy standard widowiskowości w kinie akcji, ale również potwierdza, że kino komercyjne może być jednocześnie ambitne i niezwykle dopracowane wizualnie. ## Ciekawostki z planu - John Wick 4 był najdłuższym filmem z serii – pierwotna wersja cięta montażowo liczyła 225 minut, po redukcji końcowej dystrybucyjnej obraz trwa 169 minut. - Podejście do sceny z udziałem psów policyjnych opierało się na ścisłej współpraciespecialistycznych ekip treningowych zwierząt i kaskaderów. - Zastosowano w filmie prawdziwe umiejętności aktorów – Donnie Yen miał bezpośredni wpływ na choreografię swoich walk, inspirowany stylami z lat 80. i 90., w tym klasycznymi filmami z Bruce'em Lee. - Niezwykle precyzyjne ujęcia pościgów i strzelanin wymusiły rewizyjną pracę nad montażem – sceny kręcono, by oddać dynamikę i tempo rzeczywistego ryzyka bez uciekania się do tanich trików CGI. ## Podsumowanie Chad Stahelski udowodnił z Johnem Wickiem 4, że kinematografia akcji wciąż może rosnąć i ewoluować, zachowując przy tym respekt wobec widza i jakości wykonania. Jego praca to połączenie mistrzowskiego warsztatu, wnikliwej budowy świata i poetyckiego stylu, który zyskał uznanie na skalę globalną i na długo wpisuje się w kanon współczesnego kina.