Edward VIII, później znany jako Edward, książę Windsoru właśc. Edward Albert Chrystian Jerzy Andrzej Patryk Dawid, ang. Edward Albert Christian George Andrew Patrick David (ur. 23 czerwca 1894 w Richmond, zm. 28 maja 1972 w Paryżu) – książę Walii od 1911 (inaugurowany na zamku w Caernarfon), król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej i dominiów, cesarz Indii, Obrońca Wiary od 20 stycznia 1936 do abdykacji 11 grudnia 1936. Po ustąpieniu z tronu otrzymał tytuł księcia Windsoru (Duke of Windsor). == Wczesne lata życia == Urodził się 23 czerwca 1894 w White Lodge, domu jego dziadków ze strony matki w Richmond w hrabstwie Surrey. Był najstarszym synem księcia Yorku (późniejszego króla Jerzego V) i Marii Teck, córki Franciszka, księcia Teck. Został ochrzczony w Green Drawing Room w White Lodge 16 lipca 1894 przez arcybiskupa Canterbury, Edwarda White’a Bensona. Imię Edward otrzymał po dziadku, księciu Walii (późniejszym Edwardzie VII), Albert otrzymał na prośbę prababki, królowej Wiktorii, na pamiątkę jej męża, a Chrystian na pamiątkę pradziadka Chrystiana IX, króla Danii, zaś imiona Jerzy, Andrzej, Patryk i Dawid otrzymał na cześć świętych patronów Anglii, Szkocji, Irlandii i Walii. Przez rodzinę był nazywany imieniem Dawid. Książę i księżna Yorku nie zajmowali się wychowywaniem dzieci, podobnie jak większość brytyjskich rodziców z klasy wyższej, dlatego opiekę nad Edwardem i jego młodszym rodzeństwem sprawowały nianie, m.in. pani Peters. Kiedy został przez nianię zaprezentowany rodzicom, rozpłakany chłopczyk nie wywarł na nich pozytywnego wrażenia. Ojciec był dla syna surowy, dlatego Edward się go bał. Początkowo kształcił się w domu, a w 1906 wstąpił jako kadet do szkoły marynarki wojennej w Osborne House w Cowes. W 1908 został przydzielony do bazy morskiej w Dartmouth. Dobrze się uczył i miał dobre stopnie ze wszystkich przedmiotów, poza matematyką. Jego ówcześni wychowawcy opisywali księcia jako mającego „przesadną potrzebę podobania się, zjednywania sobie ludzi”. W 1911 w Dartmouth zachorował na świnkę. Choroba miała u niego wyjątkowo ostry przebieg i niektórzy upatrywali w tym przyczynę młodocianego i zniewieściałego wyglądu Edwarda, a także jego bezpłodności, z której on sam miał zdawać sobie sprawę. Zdaniem niektórych biografów, brak możliwości spłodzenia potomka miał zaważyć na decyzji króla o abdykacji. == Książę Walii == Kiedy w 1910 zmarł król Edward VII, a ojciec księcia Edwarda został królem Jerzym V, młody Edward automatycznie uzyskał tytuły księcia Kornwalii i księcia Rothesay. 23 czerwca 1910 ojciec mianował go księciem Walii i hrabią Chester. Oficjalna inwestytura odbyła się na zamku w Caernarfon 13 lipca 1911. Po raz pierwszy od 1616 (inwestytura księcia Karola, późniejszego Karola I) ceremonia odbyła się w Walii, co było pomysłem wpływowego walijskiego polityka, Davida Lloyda George’a, podówczas konstabla zamku Caernarfon i Kanclerza Skarbu w liberalnym rządzie Asquitha. Edward z ceremonii w Caernarfon zapamiętał strój, który musiał założyć na uroczystość – krótkie spodnie z białej satyny, okrągłe nakrycie głowy i średniowieczny płaszcz z czerwonego weluru podbitego gronostajami. Edward uważał ten strój za „niedorzeczne przebranie” i zgodził się go założyć dopiero po burzliwej dyskusji z ojcem. W 1912 przebywał kilka miesięcy w Paryżu u markiza de Breteuil, aby doskonalić się w języku francuskim. Po powrocie do Wielkiej Brytanii wystąpił z Royal Navy i rozpoczął naukę w oksfordzkim Magdalen College, który jednak opuścił po trzech latach bez żadnego tytułu naukowego. Jego ocena uniwersytecka brzmiała: Nigdy nie będzie miał skłonności do książek. === Kariera w armii === Po wybuchu I wojny światowej w 1914 wstąpił do Grenadierów Gwardii, mimo że był dużo niższy niż wymagano (miał 170 cm wzrostu przy regulaminowych 183 cm). Choć wyrażał wolę walki, ze względu na książęce pochodzenie na początku wojny był trzymany z dala od frontu, poza tym pozwalano mu jedynie na odwiedzanie szpitali i dokonywanie przeglądu wojsk. 29 września 1914 omal nie zginął, kiedy podczas inspekcji oddziałów w Vermelles pocisk artyleryjski trafił w jego samochód, zabijając kierowcę. Książę mimo to usilnie naciskał, aby przeniesiono go do jednostek frontowych i ostatecznie został promowany na oficera. Przejawiał w okopach zamiłowanie do ryzyka i pogardę śmierci, a podczas jednej z rozmów z ministrem wojny lordem Kitchenerem stwierdził: Co takiego się stanie, jeśli mnie zastrzelą? Mam czterech braci. Kitchener jednak odwołał Edwarda z linii frontu. Resztę wojny książę spędził w Sztabie Generalnym jako adiutant dowódcy Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego, generała Johna Frencha. Wojnę zakończył w Mons w Belgii, jako major przydzielony do sztabu głównego Kanadyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego. W 1916 otrzymał Military Cross, chociaż twierdził, że nań nie zasłużył. === Królewskie obowiązki === Po zakończeniu wojny zaczął pasjonować się wyścigami konnymi, nawet brał udział jako dżokej w steeplechase (wyścigach z przeszkodami), ale po pechowym upadku ojciec zabronił mu uprawiania tego sportu. Edward spróbował więc sił w lotnictwie i uczył się pilotażu, ale tego też zakazał mu ojciec. Król widział syna w roli „nadzwyczajnego ambasadora” Korony i nakazywał mu odwiedzać kolejne kraje brytyjskiego imperium. Na pokładzie HMS „Renown” książę podjął w latach 1919–1935 szereg oficjalnych wizyt w ponad 50 krajach. Królewski protokół, oficjalne przemowy, przyjęcia i formalistyka podczas tych podróży ogromnie mu ciążyły, dlatego często lekceważył swoje obowiązki. W swoim dzienniku pisał: Jakaż to niedorzeczność te wizyty oficjalne! I jakie marnotrawstwo czasu! Podczas oficjalnych wizyt często zachowywał się nieodpowiedzialnie – nie lubił oficjalnych przyjęć, na które zresztą często się spóźniał, uwielbiał za to suto zakrapiane imprezy w klubach nocnych, cenił sobie także towarzystwo osób o oryginalnym stylu bycia. Interesował się też modą – często nosił jaskrawe bryczesy i kraciaste pończochy. Pod pewnymi względami wiódł jednak żywot ascety – spał niewiele oraz mało jadł z uwagi na obsesyjną obawę przed tyciem. Pił za to dużo alkoholu oraz palił papierosy, co miało zły wpływ na jego kondycję oraz powodowało, że czasem nie miał siły sprostać napiętemu grafikowi zadań. W latach 20. i 30. cieszył się powszechną popularnością i uwielbieniem tłumów, stał się także jedną z najczęściej fotografowanych osób na świecie. Podczas pobytu w Wielkiej Brytanii zawsze przejawiał zainteresowanie problematyką gospodarczą, odwiedzał ośrodki przemysłowe i okręgi górnicze. Ponadto interesował się historią. === Romanse === W 1929 Jerzy V podarował Edwardowi rezydencję w Fort Belvedere niedaleko Sunningdale w hrabstwie Berkshire, gdzie książę nawiązał wiele romansów. Upodobał sobie starsze od niego mężatki, wśród nich były m.in. dziedziczka angloamerykańskiej fortuny tekstylnej Freda Dudley Ward (byli kochankami przez 16 lat), amerykańska aktorka filmowa Mildred Harris i Thelma Furness (ich romans trwał pięć lat). Ta ostatnia późną jesienią 1930 przedstawiła Edwarda Wallis Simpson, żonie przedsiębiorcy Ernesta Simpsona (wcześniejszej rozwódce). Edward i Wallis spotkali się ponownie w 1931 i 1932. Księciu przypadła do gustu jej niezależność i bezpośredniość. Kiedy w 1933 lady Furness wyjeżdżała do Stanów Zjednoczonych, powierzyła Edwarda opiece Simpson. Właśnie wtedy Edward i Wallis zostali kochankami, a od maja 1934 byli niemal nierozłączni. Niedługo później Edward przedstawił Wallis swoim rodzicom, jednak ci dość chłodno ocenili wybrankę syna. Silnie zauroczony osobą Wallis, obdarowywał ją drogimi prezentami, w tym biżuterią. Był masochistą. Królowi Jerzemu nie przypadały do gustu romanse syna i często wyrażał obawę, co się stanie, gdy Edward odziedziczy koronę. W roli swojego dziedzica widział młodszego syna, Alberta lub ulubioną wnuczkę, Elżbietę, a kiedyś powiedział: Mam nadzieję i modlę się do Boga, że mój najstarszy syn Edward nigdy się nie ożeni i nie będzie miał dzieci, a wtedy nic nie będzie stało na przeszkodzie w drodze Bertiego i Lilibet do tronu. Miłosny związek Edwarda i amerykańskiej rozwódki znalazł się także w kręgu zainteresowań specjalnego oddziału londyńskiej policji, która miała za zadanie zbadać prawdziwą naturę ich związku. Zachował się niedatowany raport opisujący wizytę pary w sklepie z antykami – sprzedawca stwierdził, że „dama wydawała się mieć Księcia Walii całkowicie pod pantoflem”. Związek następcy tronu wzbudzał zainteresowanie ówczesnych elit politycznych, i to nie tylko brytyjskich. == Król Edward VIII == Został królem tuż po śmierci króla Jerzego V 20 stycznia 1936. Ojciec w testamencie pozostawił mu prawo do dożywotniego użytkowania rezydencji Balmoral i Sandringham. Następnego dnia po zostaniu władcą złamał protokół, przypatrując się proklamacji swojej osoby jako króla z okna St. James’s Palace w towarzystwie Wallis Simpson. Był pierwszym brytyjskim królem, który latał samolotem – przyleciał z Sandringham do Londynu na posiedzenie Tajnej Rady związane z jego wstąpieniem na tron. Ponadto zamawiał taksówki dla Wallis Simpson. Społeczeństwo brytyjskie wychodziło właśnie z głębokiego kryzysu gospodarczego i wiązało wielkie nadzieje z nowoczesnym i wysportowanym królem. Edward cieszył się wówczas ogromną popularnością w społeczeństwie, ale mniejszą w kręgach związanych z IV Rządem Narodowym pod przewodnictwem konserwatysty Stanleya Baldwina. Jego poglądy budziły niepokój rządu, zwłaszcza zażyłe stosunki z ambasadorem III Rzeszy w Londynie, Joachimem von Ribbentropem, z którym zresztą podobno romansowała Simpson. Pracownik francuskiej ambasady Girard de Charbonnières pisał: Czy należy na tej podstawie wnioskować, że przeczuwający to premier postanowił pozbyć się Edwarda VIII, zanim ten zdążyłby zaszkodzić, i że królewski romans z panią Simpson był tylko pretekstem? Nie sądzę, by tak było, niemniej jest rzeczą pewną, że odejście monarchy nie sprawiło rządowi przykrości. Królowi zarzucano także narusz