Lady Gaga, właśc. Stefani Joanne Angelina Germanotta (wym. /ˈstefəni ˌdʒɝːməˈnoʊt̬ə/; ur. 28 marca 1986 w Nowym Jorku) – amerykańska piosenkarka muzyki pop, kompozytorka, pianistka, autorka tekstów, aktorka, producentka muzyczna, filantropka oraz działaczka LGBT pochodzenia włoskiego. Urodziła się i dorastała w Nowym Jorku. Pierwsze kroki w muzyce zaczęła stawiać w wieku młodzieńczym, kiedy to rozpoczęła naukę gry na pianinie. Karierę zaczęła pisaniem piosenek dla innych artystów takich, jak Britney Spears czy Jennifer Lopez, w tym samym czasie próbując nawiązać współpracę z wytwórnią muzyczną. W 2008 wydała swój debiutancki album studyjny pt. The Fame, który okazał się ogromnym sukcesem, przede wszystkim dzięki singlom „Just Dance” oraz „Poker Face”. Kolejnym dziełem Gagi został minialbum The Fame Monster, kontynuacja debiutanckiego albumu, zawierająca m.in. utwory: „Bad Romance”, „Telephone” oraz „Alejandro”, które osiągnęły międzynarodowy sukces. W 2011 Lady Gaga wydała swój drugi album studyjny Born This Way. Główny singiel albumu o tym samym tytule osiągnął szczyt list przebojów w wielu krajach i został najszybciej sprzedającą się piosenką w serwisie iTunes, odnotowując ponad milion pobrań w mniej niż tydzień. W 2013 został wydany czwarty album studyjny piosenkarki – Artpop. W 2014 wydała album Cheek to Cheek, który nagrała wraz z Tonym Bennettem. W 2016 wydała piąty album Joanne. W 2017 wystąpiła podczas muzycznej przerwy Super Bowl oraz na festiwalu Coachella. W 2018 wypuszczono na rynek ścieżkę dźwiękową do filmu Narodziny gwiazdy. Płyta na czele z piosenką „Shallow” osiągnęła duży sukces, dzięki czemu Gaga stała się pierwszą artystką mającą pięć albumów numer jeden w XXI wieku w Stanach Zjednoczonych. W 2020 wydała szósty album studyjny Chromatica, którego jednym z singli był międzynarodowy hit „Rain on Me”. W 2021 ukazał się album Love for Sale, który powstał przy współpracy z Tonym Bennettem. W 2022 została wydana ścieżka dźwiękowa do filmu Top Gun: Maverick, której Gaga była jednym z głównych twórców. W 2024 wydana została ścieżka dżwiękowa do filmu Joker: Folie à deux oraz album Gagi Harlequin zainspirowany filmem. W 2025 opublikowała siódmy album studyjny Mayhem. Oprócz kariery muzycznej Gaga jest zaangażowana w projekty filmowe. W latach 2015–2016 była częścią obsady serialu American Horror Story. W 2018 miała miejsce premiera filmu Narodziny gwiazdy, w którym Gaga zagrała swoją pierwszą główną rolę na dużym ekranie. W 2021 odbyła się premiera filmu Dom Gucci w którym Gaga wcieliła się w główną rolę obok Adama Drivera. W 2024 zagrała drugoplanową rolę w filmie Joker: Folie à deux. Za swoje role aktorskie otrzymała: nominację do Oscara, Złoty Glob, dwie nominacje do nagrody Brytyjskiej Akademii Filmowej, dwie nominacje do nagrody Gildii Aktorów Ekranowych oraz nagrodę Critics’ Choice Movie Awards. Dodatkowo Lady Gaga otrzymała cztery nominacje do Primetime Emmy Awards, natomiast w 2025 statuetkę Sports Emmy Awards. Poza swoją działalnością muzyczną i filmową jest znana ze swoich poglądów politycznych, filantropii, aktywizmu społecznego oraz uchodzi za jedną z ikon społeczności LGBT. W 2011 stworzyła fundację Born This Way, której zadaniem jest zaangażowana we wspieranie dobrego samopoczucia i rozwoju młodych ludzi. Dodatkowo Lady Gaga została uhonorowana tytułem ambasadora dobrej woli UNICEF, a od 2023 pełni rolę współprzewodniczącej prezydenckiego Komitetu ds. Sztuki i Nauk Humanistycznych. Mając na koncie 27 mln sprzedanych albumów oraz 146 mln singli jest jedną z najlepiej sprzedających się artystów na świecie. Za swoje projekty muzyczne otrzymała: Oscara, Złoty Glob, 16 nagród Grammy, 3 statuetki BRIT, 18 nagród MTV Video Music Awards oraz nominację do Fryderyka. Sześć wydanych przez nią płyt znalazło się na pierwszym miejscu list Billboard 200, zaś siedemnaście singli zostało uwzględnionych w pierwszej dziesiątce utworów listy Billboard Hot 100. Została wpisana 13 razy do Księgi rekordów Guinnessa. W 2015 została ogłoszona „kobietą roku” przez magazyn Billboard. W styczniu 2023 Lady Gaga znalazła się na liście 200 najlepszych piosenkarzy wszech czasów magazynu Rolling Stone, zajmując 58. miejsce. == Życiorys == === 1986−2004: Dzieciństwo i edukacja === Urodziła się 28 marca 1986 roku w nowojorskim szpitalu Lenox Hill Hospital. Jest córką włoskiego przedsiębiorcy branży IT, Josepha Germanotty pochodzącego z Lombardii oraz asystentki w firmie telekomunikacyjnej – Cynthii Germanotty, która jest Amerykanką pochodzącą z New Jersey. Oboje są amerykańskiego i włoskiego pochodzenia. Ma również młodszą siostrę Natali. Jako dziecko uczęszczała do szkoły katolickiej Convent of the Sacred Heart. Naukę gry na fortepianie rozpoczęła w wieku czterech lat. Pierwszą balladę skomponowała, gdy miała 13 lat, a już rok później rozpoczęła granie koncertów przed publicznością. W wieku siedemnastu lat uzyskała wcześniejszy dostęp na nowojorski uniwersytet Tisch School of the Arts, gdzie studiowała muzykę. Po pewnym czasie przerwała naukę, by poświęcić się profesjonalnej karierze muzycznej. === Kariera muzyczna === ==== 2005−08: Początki kariery ==== Gaga pojawiła się w jednym z odcinków programu MTV Boiling Points w 2005 roku. W lutym 2005 zgłosiła się do konkursu piosenki w Nowym Jorku, w którym zdobyła trzecie miejsce. Podczas konkursu zagrała swoje oryginalne piosenki: „Captivated” oraz „Electric Kiss”. Pod koniec 2005 roku Gaga zaczęła występować publicznie w klubach w centrum Manhattanu jako część zespołów Mackin Pulsifer oraz SG Band. W styczniu 2006 Gaga sprzedawała swoją pierwszą EP-kę początkowo zatytułowaną „Words”, którą nagrała pod koniec 2005. Zaś w marcu sprzedawała tę EP-kę pod nazwą „Red and Blue”. W 2006 ukazał się audiobook Melle Mela pt. The Portal in the Park, do którego Gaga użyczyła wokali w utworach „World Family Tree” oraz „The Fountain of Truth”. Chcąc zmienić swój rockandrollowy typ sceniczny zainteresowała się muzyką pop. W marcu 2006 poznała producenta muzycznego Roba Fusariego, który w niedalekiej przyszłości stał się jej partnerem życiowym. Utworzyła z nim spółkę Team Lovechild LLC, a parę lat później Gaga przyznała, że to on był pierwszym, który nazywał ją Lady Gaga. W połowie 2006 Fusari wysłał niektóre kawałki, które stworzył z Gagą, do Joshuy Sarubina, A&R–a Def Jamu, dzięki czemu Gaga rozpoczęła współpracę z tą wytwórnią. Związek piosenkarki z Robem rozpadł się w styczniu 2007. W 2007 Lady Gaga nawiązała współpracę z tancerką Lady Starlight. Duet zaczął prezentować się muzycznie na Manhattanie w klubach Mercury Lounge, The Bitter End i Rockwood Music Hall pod szyldem „Lady Gaga and The Starlight Revue”. W sierpniu Lady Gaga oraz Lady Starlight zaproszone zostały na festiwal muzyczny Lollapalooza. W listopadzie 2007 Gaga zaczęła przynależeć do wytwórni–córki wytwórni Interscope, Streamline Records. Pod koniec 2007 wokalistka nawiązała współpracę z autorem tekstów i producentem muzycznym RedOne′a. W tym samym okresie Gaga zaczęła nagrywać w Cherrytree Studios, gdzie spotkała Martina Kierszenbauma, z którym również tworzyła piosenki, a cztery z nich ukazały się w The Fame. Lady Gaga nawiązała współpracę z firmą Sony. W ramach tej współpracy była współautorką tekstów dla: Britney Spears, Fergie, New Kids on the Block i The Pussycat Dolls. Gaga napisała dla Britney „Telephone”, lecz ta go odrzuciła na rzecz utworu „Quicksand”, który początkowo miał się pojawić na płycie The Fame. Gaga napisała „Full Service” i „Big Girl Now” dla albumu New Kids on the Block zatytułowanego The Block oraz użyczyła głosu w „Big Girl Now”. ==== 2008−09: The Fame ==== W 2008 Gaga przeniosła się do Los Angeles, gdzie udoskonalała i wykonywała ostatnie poprawki w sesji nagraniowej do albumu The Fame. Nad albumem wokalistka pracowała z zespołem Haus of Gaga. 8 kwietnia 2008 został wydany pierwszy singiel promującym album – „Just Dance”. Utwór dotarł na szczyty list przebojów w siedemnastu krajach. We wrześniu opublikowano dwie piosenki – „Beautiful, Dirty, Rich” oraz „Poker Face”. Utwór „Poker Face” dotarł na szczyty notowań w dwudziestu krajach i stał się drugim utworem Gagi, który zajął pierwsze miejsce na liście Billboard Hot 100. 19 sierpnia 2008 album The Fame został wydany w Kanadzie, a później 5 września w Australii. W Stanach Zjednoczonych album został wydany 28 października. Krążek dotarł do 2. miejsca listy Billboard 200 w połowie stycznia 2010 i pokrył się siedmiokrotną platyną w tymże kraju. Album zajął szczyty najchętniej kupowanych albumów w Austrii, Irlandii, Kanadzie oraz Wielkiej Brytanii. W październiku 2008 wokalistka wyruszyła w swoją pierwszą trasę koncertową wraz z zespołem New Kids on the Block, gdzie występowała jako zapowiedź boysbandu. Seria koncertów z udziałem Gagi zakończyła się w listopadzie 2008. W tym samym miesiącu Gaga wydała utwór „Vanity”, a w grudniu „Christmas Tree”. Od stycznia do maja 2009 piosenkarka przebywała w trasie koncertowej wspólnie z zespołem Pussycat Dolls, gdzie zagrała koncerty w Europie i Oceanii. 12 marca 2009 wokalistka wyruszyła we własną trasę koncertową – The Fame Ball Tour. Trasa zakończyła się 29 września. W kwietniu ukazał się efekt współpracy Gagi z raperem Wale, pt. „Chillin”. W kwietniu Gaga otrzymała swoją pierwszą nagrodę, była to nagroda od polskiego radia Eska. 13 września podczas gali VMA Gaga wykonała Paparazzi oraz otrzymała trzy statuetki; jedną za utwór „Poker Face” w kategorii Najlepszy Nowy Artysta oraz dwie za „Paparazzi” w kategoriach Najlepsza Dyrekcja Artystyczna i Najlepsze Efekty Specjalne. „Poker Face” otrzymało dwie nagrody Grammy w kategoriach Nagranie Roku i Najlepsze Nagranie Taneczne w 2010. 15 września 2010 została wydana nowa wersja Księgi światowych rekordów Guinnessa, a w niej, w kategorii Najwięcej tygodni na liście UK Albums Chart, znalazł się debiutancki album piosenkarki – The Fame. ==== 2009−10: The Fame Monster ==== 18 listopada 2009 został wydany minialbum The Fame Monster, czyli kontynuacja debi