Harry Potter – cykl siedmiu powieści fantasy autorstwa brytyjskiej pisarki J.K. Rowling, wydawanych od 1997 do 2007 roku. Cykl przedstawia świat magii, czyli społeczność czarodziejów, istniejącą równolegle do świata niemagicznego, tak zwanego mugolskiego. Głównymi bohaterami są nastoletni Harry Potter oraz jego przyjaciele: Ron Weasley i Hermiona Granger, uczniowie Szkoły Magii i Czarodziejstwa w Hogwarcie. Najważniejszym wątkiem powieści jest walka czarodziejów, w szczególności Harry’ego, z czarnoksiężnikiem Lordem Voldemortem, dążącym do zyskania nieśmiertelności i przejęcia władzy w świecie magii. Serię rozpoczyna powieść Harry Potter i Kamień Filozoficzny, wydana 26 czerwca 1997 roku, kończy zaś Harry Potter i Insygnia Śmierci, wydana 21 lipca 2007 roku. Brytyjskim wydawcą sagi jest Bloomsbury Publishing, zaś amerykańskim – Scholastic Corporation. W Polsce powieści ukazywały się po raz pierwszy w latach 2000–2008 nakładem wydawnictwa Media Rodzina, z tłumaczeniem Andrzeja Polkowskiego. Harry Potter reprezentuje liczne gatunki literackie, między innymi fantasy, powieść przygodową, powieść młodzieżową czy dreszczowiec. Już premiera pierwszej części, Harry’ego Pottera była olbrzymim sukcesem komercyjnym. Utwór spotykał się też z uznaniem krytyków literackich. Szczególną popularnością cykl cieszy się wśród młodszych czytelników, uchodząc za jedną z najważniejszych pozycji współczesnej literatury młodzieżowej. Powieści o Harrym Potterze zostały przetłumaczone na 80 języków. Do 2018 roku światowa sprzedaż siedmiu książek przekroczyła 500 milionów egzemplarzy, co jest najwyższym wynikiem spośród cyklów powieściowych. Cztery ostatnie części pobiły rekordy najszybciej sprzedających się książek w historii. Seria powieści stała się początkiem franczyzy medialnej Wizarding World, obejmującej teksty kultury i produkty osadzone w wykreowanym przez Rowling świecie magii. Wytwórnia Warner Bros. Pictures wyprodukowała ośmioczęściową serię filmowych adaptacji Harry Potter (ostatnią powieść zekranizowano w dwóch filmach), ukazanych w latach 2001–2011. Na etapie produkcji jest kolejna adaptacja powieści, serial telewizyjny Harry Potter kanału telewizyjnego HBO. Rowling rozszerzyła cykl siedmiu książek o dodatkowe utwory literackie osadzone w świecie magii, a także sztukę teatralną Harry Potter i przeklęte dziecko oraz serwis internetowy Pottermore. Warner Bros. Pictures produkuje osadzony w świecie magii cykl filmowych spin-offów serii Harry Potter, zatytułowany Fantastyczne zwierzęta (od 2016 roku). Franczyza obejmuje także gry komputerowe, audiobooki i parki rozrywki. W 2016 roku wartość franczyzy Wizarding World wyceniono na 25 miliardów dolarów amerykańskich. == Lista powieści == == Świat przedstawiony i fabuła == Fabuła Harry’ego Pottera osadzona jest w świecie magii, istniejącym równolegle do świata niemagicznego, tak zwanego mugolskiego. Świat magii tworzy społeczność czarodziejów, czyli ludzi obdarzonych zdolnością używania magii. W większości są to przedstawiciele rodzin czarodziejskich. W skład społeczności wchodzą także charłaki, czyli osoby z rodzin czarodziejskich, które nie przejawiają zdolności magicznych, a także czarodzieje pochodzący z rodzin mugolskich, nazywani mugolakami. Elementami świata magii są obiekty takie jak zaklęcia, różdżki, eliksiry, latające miotły, poruszające się obrazy czy waluty pieniężne. Ponadto, Rowling wykreowała szereg własnych pojęć, obiektów czy środków komunikacji, a także dyscyplinę sportu czarodziejów, quidditch. Częścią świata magii są również duchy oraz magiczne zwierzęta i stwory wywodzące się z folkloru i mitologii. W przeciwieństwie do chociażby Narnii z cyklu Opowieści z Narnii C.S. Lewisa czy Śródziemia z legendarium J.R.R. Tolkiena, uniwersum Harry’ego Pottera nie jest odrębnym światem, ale istnieje wewnątrz świata rzeczywistego i obejmuje jego elementy, w tym miejsca akcji. W powieściach ludzie zamieszkujący Ziemię dzielą się na osoby magiczne i mugoli. Społeczność magiczna istnieje w tajemnicy przed mugolami, a prawo czarodziejskie zakazuje używania magii w obecności osób niemagicznych. Akcja powieści skupia się na Wielkiej Brytanii. Funkcjonuje w niej lokalne Ministerstwo Magii w Londynie, zajmujące się administracją i ukrywaniem społeczności czarodziejskiej w tajemnicy przed mugolami. Głównym miejscem akcji jest kształcąca czarodziejską młodzież Szkoła Magii i Czarodziejstwa w Hogwarcie – zamku w Szkocji, w którym mieści się także internat. Nauka w Hogwarcie trwa siedem lat i rozpoczyna się w wieku jedenastu lat, a uczniowie podzieleni są pomiędzy cztery domy: Gryffindor, Hufflepuff, Ravenclaw i Slytherin, nazwane na cześć czworga założycieli szkoły. Główna akcja Harry’ego Pottera obejmuje wydarzenia od 1991 do 1998 roku, choć w powieściach pojawiły się także retrospekcje i epilog z 2017 roku. Akcja każdej powieści trwa od wakacji do zakończenia następnego roku szkolnego. === Harry Potter i Kamień Filozoficzny === Osierocony w okresie niemowlęcym Harry Potter jest wychowywany przez spokrewnioną rodzinę Dursleyów, którzy traktują go z pogardą. W dniu jedenastych urodzin chłopiec poznaje gajowego Hogwartu, Rubeusa Hagrida, który wyjawia jego przynależność do świata magii, ukrywaną przez mugolskich Dursleyów w tajemnicy. Harry dowiaduje się, że dziesięć lat wcześniej czarnoksiężnik Lord Voldemort zamordował jego rodziców, a następnie chciał zabić jego, jednak jego mordercze zaklęcie się odbiło. Od tej pory Voldemort zniknął, a Harry stał się w społeczności czarodziejskiej żywą legendą i symbolem pokonania czarnoksiężnika, który wraz ze swoimi poplecznikami zwanymi śmierciożercami terroryzował świat magii. We wrześniu chłopiec rozpoczyna naukę w Hogwarcie. Zostaje przydzielony do Gryffindoru, gdzie zaprzyjaźnia się z Ronem Weasleyem i Hermioną Granger. Poza Hagridem w szkole pracują między innymi: przejawiający niechęć do Harry’ego nauczyciel eliksirów Severus Snape, jąkający się nauczyciel obrony przed czarną magią Kwiryniusz Quirrell oraz piastujący posadę dyrektora Albus Dumbledore, uważany za najpotężniejszego żyjącego czarodzieja. Harry, Ron i Hermiona odkrywają, że w zamku został ukryty zapewniający długowieczność kamień filozoficzny. Pod koniec roku szkolnego bohaterowie, podejrzewając, że Snape chce go wykraść, udają się do komnaty, w której kamień jest ukryty. Okazuje się, że przebywa tam opętany przez Voldemorta Quirrell. Harry’emu udaje się go powstrzymać przed zabraniem kamienia. Voldemort opuszcza ciało Quirrella, ten zaś umiera. === Harry Potter i Komnata Tajemnic === Gdy Harry, Ron i Hermiona powracają do Hogwartu na drugi rok, naukę rozpoczyna siostra Rona, Ginny Weasley. W szkole dochodzi do serii ataków na mieszkańców, którzy są petryfikowani. Na ścianie pojawia się napis o ponownym otwarciu Komnaty Tajemnic, którą według legendy zbudował jeden z założycieli Hogwartu, Salazar Slytherin. Miał on umieścić wewnątrz zabijającego wzrokiem bazyliszka, zaś Komnatę może otworzyć tylko dziedzic Slytherina. Podczas zajęć uczniowie odkrywają, że Harry posiada bardzo rzadką znajomość mowy wężów, kojarzoną ze Slytherinem i czarną magią, wskutek czego padają na niego oskarżenia o odpowiedzialność za ataki. Po tym, jak Hermiona zostaje spetryfikowana, Harry odkrywa wejście do Komnaty i udaje się do środka. Znajduje nieprzytomną Ginny oraz żywe wspomnienie nastoletniego Voldemorta, które przez ostatni rok opętało Ginny poprzez dziennik czarnoksiężnika z czasów szkolnych. Harry zabija bazyliszka i niszczy dziennik, a w kolejnych dniach spetryfikowani bohaterowie zostają ożywieni. === Harry Potter i więzień Azkabanu === W wakacje przed rozpoczęciem przez Harry’ego, Rona i Hermionę trzeciego roku w Hogwarcie z więzienia czarodziejów, Azkabanu, ucieka Syriusz Black. Harry dowiaduje się, że Black przyjaźnił się z jego rodzicami, a następnie zdradził Voldemortowi miejsce ich pobytu i dokonał masowego mordu. Spodziewając się, iż Black będzie próbował zabić Harry’ego, Ministerstwo Magii zwiększa w Hogwarcie środki ochronne. Szkoła jest patrolowana przez dementorów, upiorne stworzenia strzegące Azkabanu i wysysające z ludzi szczęście, ale mimo tego Blackowi udaje się dostać do zamku. Tymczasem Harry nawiązuje bliską relację z nowym nauczycielem obrony przed czarną magią i przyjacielem rodziców, Remusem Lupinem. Pod koniec roku szkolnego Harry, Ron i Hermiona spotykają Blacka w pobliskiej wiosce Hogsmeade. Dowiadują się od niego i Lupina, iż Black został niesłusznie umieszczony w Azkabanie, a w rzeczywistości zdrady Potterów i masowego mordu dokonał ich szkolny przyjaciel Peter Pettigrew, od tamtej pory żyjący z rodziną Weasleyów jako szczur. Pettigrew ucieka od Rona, zaś Black kontynuuje ukrywanie się, nawiązując z Harrym przyjaźń. === Harry Potter i Czara Ognia === Harry’ego zaczynają prześladować sny i wizje związane z Voldemortem. Tymczasem podczas następnego roku szkolnego Hogwart organizuje Turniej Trójmagiczny, w którym ma rywalizować trójka uczniów reprezentujących różne szkoły czarodziejskie: Hogwart, francuską Beauxbatons i północnoeuropejski Durmstrang. Czara Ognia, która tradycyjnie wybiera uczestników, wyłania wbrew regulaminowi czterech reprezentantów, w tym Harry’ego. Mimo zbyt młodego wieku zostaje on zmuszony przez organizatorów do wzięcia udziału. Podczas trzeciego i ostatniego zadania Harry i drugi reprezentant Hogwartu, Cedrik Diggory, przenoszą się po dotknięciu turniejowego pucharu na cmentarz. Tam Pettigrew zabija Cedrika, po czym używa krwi Harry’ego do przywrócenia osłabionemu Voldemortowi ciała i mocy magicznej. Odrodzony czarnoksiężnik usiłuje zabić Pottera, któremu udaje się powrócić do Hogwartu i w tragicznych okolicznościach wygrać turniej. Okazuje się, że śmierciożerca Barty Crouch Junior przez cały rok szkolny podszywał się pod nowego nauczyciela obrony przed czarną magią, Alastora Moody’ego, oszukał Czarę Ognia i zaczarował puchar, by przenieść Harry’ego do Voldemorta. === Harry Potter i Zakon Feniksa === Dumbledore wznawia dz