# Film „Janosik. Prawdziwa historia” – recenzja oparta na źródłach wikipedyjnych ## Wstęp Film **„Janosik. Prawdziwa historia”** (pol. *Jánošík – Pravdivá história*, węg. *Janosik: Egy igaz történet*) to polsko-słowacko-czesko-węgierska produkcja historyczno-bojowska z 2008 roku, w reżyserii Agnieszki Holland i Kasi Adamik. Na podstawie scenariusza Evy Borušovičovej przygotowano jednocześnie pełnometrażowy film kinowy oraz czteroodcinkowy miniserial dla TVP. Projekcjopodjęcie opiera się na legendarnym postaci Jánošíka – harnaśka, który stał się symbolem oporu na Słowensku i w większej przestrzeni Karpat. Obsada gwarantuje wysoki poziom interpretacyjny, a among them wyróżniają się Michał Żebrowski i Václav Jiráček. ## Obsada i role główne Wokół projektu skupiono się liczne osobowości z krajów regionu. Wiodące role odtworzyli: | Aktor | Rola | Jezyk ścieżki | |-------|------|---------------| | Václav Jiráček | Juraj Jánošík | czeski | | Ivan Martinka | harnaś Tomáš Uhorčík | słowecki | | Vojtěch Dyk | głos harnaśka Tomáša Uhorčíka | czeski | | Michał Żebrowski | Turjag Huncaga | polski | | David Novotný | głos Turjaga Huncagi | czeski | | Maja Ostaszewska | Margeta | polska | | Stanislava Jachnická | głos Margety | słowecki | | Katarzyna Herman | karczmarka Zuzanna | polska | | Zuzana Norisová | głos karczmarki Zuzanny | słowecki | | Sarah Zoe Canner | Barbara | angielski | | Eliška Nezvalová | głos Barbary | czeski | | Gabriela Bírová | Kaśka | słowecki | | Kateřina Lojdová | głos Kasi | czeski | | Táňa Pauhofová | Anusia | słowecki | | Danuta Szaflarska | babcia Janosika | polska | | Jana Postlerová | głos babci Janosika | słowecki | | Marian Dziędziel | Szyposz | polski | | Zdeněk Maryška | głos Szyposza | czeski | | Marek Litewka | ojciec Janosika | polski | | Miloš Vávra | głos ojca Janosika | czeski | | Małgorzata Zajączkowska | matka Janosika | polska | | Kateřina Brožová | głos matki Janosika | czeski | | Eryk Lubos | Gabor | polski | | Tomáš Karger | głos Gabora | czeski | | Rafał Maćkowiak | baron Revay | polski | | Maciej Kozłowski | pierwszy sędzia w procesie | polski | | Bogdan Koca | drugi sędzia w procesie | polski | | Vladimír Javorský | drugi sędzia w procesie (głos) | czeski | | Krzysztof Stroiński | Lani | polski | | Milan Kačmarčík | Lani (głos) | słowecki | | Marek Probosz | Satora | polski | | Filip Jančík | Satora (głos) | czeski | | Attilla Bocsarsky | Kowalczyk | polski | | Marcin Czarnik | Piwowarczyk | polski | | Matěj Hádek | Piwowarczyk (głos) | czeski | | Matúš Krátky | Mikuláš | słowecki | | Jiří Panzner | Mikuláš (głos) | czeski | | Karel Dobrý | Pławczyk | czeski | | Marián Geišberg | Jur Szutkowski | słowecki | | Adrian Jastraban | Biernat | słowecki | | Vladimír Jedľovský | Jakub Szustek | słowecki | | Vladimír Kudla | Jakub Szustek (głos) | czeski | | Michał Żurawski | podoficer | polski | | Borys Lankosz | Vavrek | słowecki | | Gabriela Muskała | żona Szyposza | słowa Warto podkreślić wyróżnienie muzyczne: w roli karczmarki pojawiła się piosenkarka Halina Młynkowa, znana z prac współpracujących z polskimi artystami i zagranicznymi projektami. ## Tło historyczne i geneza projektu Powstanie filmu wiąże się z zainteresowaniem polskich i słowackich ekranami legendą regionu karpatyckiego. Postać Jánošíka, harnaśka noszącego mikołajską legendę, stała się inspiracją dla współwytwórni. Projekt został zainicjowany przez Agnieszkę Holland – reżyserę o międzynarodowej dumie – i Kasią Adamik, której kreatywny wkład przyczynił się do autentycznego przedstawienia historii. ## Produkcja i zmagania z trudnościami Produkcja napotykała poważne problemy finansowe. Zdjęcia rozpoczęto w październiku 2002 roku, ale w grudniu tego samego roku zostały przerwane z powodu braku funduszy. Inwestycja była obniżona do 2,4 miliona dolarów, co stanowiło znacznie mniej niż pierwotnie planowanych 5 milionów. Ponadto jeden ze sponsorów wycofał się z projektu, co utrudniało realizację planu. W konsekwencji nakręcono zaledwie 40% planowanej zawartości filmowej. Pod koniec 2008 roku TVP zdecydowała się udzielić dofinansowania projektowi, co pozwoliło na wznowienie prac. W lipcu 2008 roku rozpoczęto drugą fazę zdjęć, które trwały do października tego samego roku. W wyniku starć powstał dwufazowy produkt: pełnometrażowy film kinowy oraz czteroodcinkowy miniserial telewizyjny. Wersja serialowa posiada rozbudowany wątek polityczny, a także dodatkowo rozwinięta opowieść o córce karczmarza Zuzanny i jej romantycznym związku z zbójnikiem. ## Lokacje i plan filmowy Realizacja odbywała się w malowniczych miejscowościach, które idealnie oddają klimat epoki: - Zamki w Wiśniczu i Niedzicy - Skansen w Nowym Sączu - Zakopane - Dolina Chochołowska Te widokowe krajobrazy przyczyniły się do uczucia historii i miejsca, w którym działa się akcja. ## Premiera i data premiery 26 sierpnia 2009 roku na rynku polskim odbyła się **światowa premiera filmu** w Nowym Sączu, co stanowiło istotny moment dla całego projektu. Minęło wiele lat od rozpoczęcia produkcji, ale w końcu widzowie mogli docenić efekty końcowe. ## Podsumowanie „Janosik. Prawdziwa historia” to nie tylko film o legendarnym harnaśku, ale też dokument trudnych losów polsko-słowackiej współpracy filmowej. Pomimo problemów finansowych i opóźnień, udało się stworzyć ciekawą, autentyczną opowieść, która przyciąga uwagę tanto miłośników historii, jak i fanów gatunku. Obsada gwarantuje emocjonalne wczucie, zaś lokacje podkreślają wyjątkowy kontekst kulturowy regionu.