Afera podsłuchowa (taśmowa) – afera polityczna, która wybuchła 14 czerwca 2014 po publikacji w tygodniku „Wprost” stenogramów z nielegalnie podsłuchanych rozmów polityków. Nagrań dokonywano od lipca 2013 do czerwca 2014 w kilku warszawskich restauracjach, a wśród kilkudziesięciu podsłuchiwanych byli m.in. urzędujący i byli ministrowie, przedsiębiorcy oraz prezesi NBP i NIK. Rozmowy zostały podsłuchane w restauracjach Sowa & Przyjaciele (należącej do Roberta Sowy), Amber Room w pałacyku Sobańskich oraz Osteria. Do nagrań jako pierwszy dotarł dziennikarz śledczy Piotr Nisztor. == Przebieg afery == === Afera w 2014 === ==== Publikacja pierwszych nagrań ==== 14 czerwca 2014 na stronie internetowej „Wprost” zostały ujawnione fragmenty nagrań dwóch podsłuchanych rozmów. Dwa dni później stenogramy z nagrań zostały opublikowane w papierowym wydaniu tygodnika. Wśród podsłuchanych osób był minister spraw wewnętrznych Bartłomiej Sienkiewicz, prezes NBP Marek Belka, były minister transportu Sławomir Nowak i były wiceminister finansów Andrzej Parafianowicz. W kolejnych dniach prokuratura wszczęła śledztwo w sprawie treści rozmów Sienkiewicza i Belki (umorzone we wrześniu 2014) oraz Nowaka i Parafianowicza (umorzone w grudniu 2014). ==== Akcja prokuratury w siedzibie „Wprost” ==== 18 czerwca 2014 do siedziby tygodnika „Wprost” wkroczył prokurator wraz z funkcjonariuszami ABW w celu uzyskania nośników zawierających nagrania podsłuchanych rozmów. Redaktor naczelny „Wprost” Sylwester Latkowski odmówił wydania komputera z nagraniami, powołując się na konieczność zachowania tajemnicy dziennikarskiej. Funkcjonariusze podjęli próbę siłowego przejęcia nagrań, ale ostatecznie opuścili budynek bez nośników. Sposób przeprowadzenia akcji został skrytykowany przez media, Helsińską Fundację Praw Człowieka, OBWE oraz Ministerstwo Sprawiedliwości. 21 czerwca 2014 pełnomocnik „Wprost” przekazał prokuraturze nośnik ze wszystkimi nagraniami. ==== Wotum nieufności dla rządu Donalda Tuska ==== Krótko po wybuchu afery politycy opozycyjni do rządu Donalda Tuska zażądali dymisji premiera i prezesa NBP. Prezes Prawa i Sprawiedliwości Jarosław Kaczyński zapowiedział, że jeśli rząd nie poda się do dymisji, to w Sejmie zostanie złożone wotum nieufności. Z kolei Janusz Palikot, lider partii Twój Ruch zapowiedział, że jego klub poselski złoży projekt uchwały o skróceniu kadencji Sejmu. Ruch Narodowy wezwał do protestów pod urzędami wojewódzkimi. Premier Donald Tusk stwierdził, że nie zdymisjonuje ministrów, ponieważ byłoby to działanie pod dyktando przestępców, którzy chcą zdestabilizować polskie państwo. 25 czerwca 2014 Donald Tusk złożył w Sejmie wniosek o wyrażenie wotum zaufania dla rządu. Po kilkugodzinnej debacie Sejm w głosowaniu udzielił rządowi wotum zaufania (237 głosów za, 203 przeciw). Następnego dnia klub parlamentarny PiS złożył wniosek o konstruktywne wotum nieufności dla rządu Donalda Tuska, wskazując Piotra Glińskiego jako kandydata na premiera. 11 lipca 2014 Sejm odrzucił wnioski o wotum nieufności dla rządu i dla ministra spraw wewnętrznych Bartłomieja Sienkiewicza. === Afera w 2015 === ==== Upublicznienie akt sprawy ==== W dniach 8–9 czerwca 2015 biznesmen Zbigniew Stonoga opublikował na Facebooku ponad 3 tysiące zdjęć fotokopii akt z postępowania ws. afery podsłuchowej. W Internecie znalazły się zeznania świadków i wyjaśnienia podejrzanych, dowody w śledztwie (m.in. fotografie sprzętu podsłuchowego), a także dane osobowe, adresy i numery PESEL (m.in. szefa CBA Pawła Wojtunika). Dziennikarze ustalili, że zgodę na wykonywanie fotokopii akt miało co najmniej kilka osób, w tym podejrzani oraz poszkodowani, a także pracownicy prokuratury i ABW. ==== Dymisje w rządzie Ewy Kopacz ==== 10 czerwca 2015 premier Ewa Kopacz ogłosiła, że w związku z aferą do dymisji podali się: minister zdrowia Bartosz Arłukowicz, minister sportu i turystyki Andrzej Biernat, minister skarbu państwa Włodzimierz Karpiński, wiceministrowie Tomasz Tomczykiewicz, Rafał Baniak i Stanisław Gawłowski, koordynator służb specjalnych Jacek Cichocki oraz szef Zespołu Doradców Politycznych Prezesa Rady Ministrów Jacek Rostowski. Wszystkie dymisje zostały przyjęte. Tego samego dnia rezygnację z funkcji marszałka Sejmu zapowiedział Radosław Sikorski (zrezygnował 23 czerwca 2015). === Postępowanie karne === W związku z aferą prokuratura zatrzymała cztery osoby, w tym przedsiębiorcę Marka Falentę. Osobom tym postawiono zarzuty założenia nielegalnych podsłuchów. 29 grudnia 2016 Sąd Okręgowy w Warszawie skazał Marka Falentę na karę 2,5 roku bezwzględnego pozbawienia wolności. Kelnerzy Konrad Lassota i Krzysztof Rybka zostali skazani na kary 10 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na 3 lata oraz na kary grzywny. W przypadku czwartego z oskarżonych (którego tożsamość nie została podana do publicznej wiadomości) sąd odstąpił od wymierzenia kary i zobowiązał oskarżonego do wpłaty 50 tysięcy złotych na cel społeczny. Wyrok Marka Falenty uprawomocnił się w grudniu 2017. 31 stycznia 2018 Sąd Apelacyjny w Warszawie podtrzymał wyrok, odrzucając odroczenie wykonania kary m.in. ze względu na zły stan zdrowia skazanego. Falenta otrzymał wezwanie do stawienia się 23 maja 2018 do odbycia kary w zakładzie penitencjarnym na warszawskim Grochowie. Następnie termin był kilkakrotnie odraczany. We wrześniu 2018 śledztwo dziennikarskie ujawniło powiązania Marka Falenty z rosyjskimi służbami, w tym z ludźmi z otoczenia Władimira Putina. Falenta nie stawił się do odbycia kary i zaczął się ukrywać, w związku z czym wydano za nim europejski nakaz aresztowania. Został zatrzymany 5 kwietnia 2019 w Hiszpanii. Na początku czerwca 2019 został samolotem ekstradowany do Polski i osadzony w zakładzie penitencjarnym. Po osadzeniu napisał list do polityków PiS, których uznał za współwinnych doprowadzenia do afery. Zażądał ułaskawienia przez prezydenta Dudę, grożąc w razie niespełnienia żądań ujawnienia osób, które miały współpracować z nim w kompromitacji polityków PO. Wymienił w liście 12 nazwisk takich osób, w tym Jarosława Kaczyńskiego, Mariusza Kamińskiego, Macieja Wąsika i Ernesta Bejdę. List ujawniła „Rzeczpospolita”. Politycy związani z PiS podkreślali znikomą wiarygodność Falenty, komentatorzy niesympatyzujący z partią zwracali uwagę na spójność przekazanych przez Falentę informacji z wcześniejszymi zaniedbaniami władzy w wyjaśnieniu afery. == Lista podsłuchanych osób i opublikowanych nagrań == === Lista podsłuchanych osób === Lista osób, których rozmowy zostały podsłuchane i opublikowane. Podano funkcje pełnione w okresie prowadzenia podsłuchów lub w momencie ujawnienia nagrań. Bartosz Arłukowicz – minister zdrowia (2011–2015) Marek Belka – prezes Narodowego Banku Polskiego (2010–2016) Elżbieta Bieńkowska – minister rozwoju regionalnego (2007–2013), a następnie wiceprezes Rady Ministrów oraz minister infrastruktury i rozwoju (2013–2014) Sławomir Cytrycki – szef Gabinetu Prezesa NBP (2010–2016) Zdzisław Gawlik – sekretarz stanu w Ministerstwie Skarbu Państwa (2013–2015) Stanisław Gawłowski – sekretarz stanu w Ministerstwie Środowiska (2007–2015) Olgierd Geblewicz – marszałek województwa zachodniopomorskiego (od 2010) Paweł Graś – sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (2009–2014) oraz rzecznik prasowy Rady Ministrów (2009–2014) Zbigniew Jagiełło – prezes zarządu PKO Banku Polskiego (2009–2021) Marian Janicki – generał dywizji, wcześniej szef Biura Ochrony Rządu (2007–2013) Ryszard Kalisz – poseł (2001–2015) Włodzimierz Karpiński – minister skarbu państwa (2013–2015) Krzysztof Kilian – prezes zarządu Polskiej Grupy Energetycznej (2012–2013) Dariusz Jacek Krawiec – prezes zarządu i dyrektor generalny koncernu PKN Orlen (2008–2015) Jan Kulczyk – przedsiębiorca Krzysztof Kwapisz – przedsiębiorca Aleksander Kwaśniewski – były prezydent Polski (1995–2005) Krzysztof Kwiatkowski – prezes Najwyższej Izby Kontroli (2013–2019) Bogusława Matuszewska – wiceprezes zarządu Polskiej Grupy Energetycznej (2012–2013) Jerzy Mazgaj – przedsiębiorca Szymon Milczanowski Leszek Miller – przewodniczący SLD (2011–2016), poseł (2011–2015) Tomasz Misiak – przedsiębiorca, wcześniej senator (2005–2011) Mateusz Morawiecki – prezes zarządu Banku Zachodniego WBK (2007–2015), następnie wiceprezes Rady Ministrów (2015–2017), minister rozwoju (2015–2016), minister rozwoju i finansów (2016–2018), premier (2017–2023) Sławomir Nowak – poseł (2001–2015), wcześniej minister transportu, budownictwa i gospodarki morskiej (2011–2013) Andrzej Parafianowicz – podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów (2007–2013), a następnie wiceprezes zarządu ds. korporacyjnych Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa (2013–2014) Jacek Protasiewicz – poseł do Parlamentu Europejskiego (2004–2014), poseł (od 2015) Jacek Rostowski – minister finansów (2007–2013), a następnie szef Zespołu Doradców Politycznych Prezesa Rady Ministrów (2015) Bartłomiej Sienkiewicz – minister spraw wewnętrznych i koordynator służb specjalnych (2013–2014) Radosław Sikorski – minister spraw zagranicznych (2007–2014), a następnie marszałek Sejmu (2014–2015) Kazimierz Sowa – duchowny Piotr Wawrzynowicz – przedsiębiorca Maciej Witucki – przewodniczący Rady Nadzorczej Orange Polska (od 2013), członek Rady Nadzorczej PLL LOT (2013–2015) Paweł Wojtunik – szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego (2009–2015) Dariusz Zawadka – pułkownik, wiceprezes zarządu Przedsiębiorstwa Eksploatacji Rurociągów Naftowych (PERN) „Przyjaźń” (2013–2016) === Nagrania opublikowane w 2014 === ==== Nagrania opublikowane 14–16 czerwca 2014 ==== Nagrania opublikowane przez tygodnik „Wprost” w dniach 14–16 czerwca 2014. Pierwsza rozmowa odbyła się w lipcu 2013 pomiędzy Bartłomiejem Sienkiewiczem a Markiem Belką. W dyskusji brał też udział Sławomir Cytrycki. Przedmiotem rozmowy było finansowanie deficytu budżetowego przez NBP i odwołanie ówczesnego ministra finansów Jacka Rostowskiego. 19 czerwca 2014 „Wprost” opublikował na swojej stronie internetowej nagranie z całej rozmow