# Kim Il Sung (Kim Song Ju) ## Kim i czym jest ta postać historyczna Kim Il Sung (ur. jako Kim Song Ju) to jedna z najbardziej kontrowersyjnych i wpływowych postaci politycznych XX wieku – architekt północnokoreańskiego reżimu totalitarnego oraz symbol absolutnej władzy w KRLD. Był partyzantem zmagającym się z japońską okupacją, generałem bez wybitnego talentu wojskowego, a przede wszystkim politykiem, który dzięki bezwzględności, sprytowi i sprzyjającemu mu przypadkowi stworzył system państwowy oparty na terrorze, przymusowej pracy i wszechobecnym kultwie jednostki. Jako głównodowodzący Koreańskiej Armii Ludowej i generałissimus zainicjował wojnę koreańską, która pozostawiła na Półwyspie tragiczne piętno. Jego dziedzictwo w postaci dynastii Kimów nadal trzyma Koreańczyków w szachu, a system stworzony przez niego określa się mianem najbardziej zamkniętego i totalitarnego państwa na świecie. ## Tło historyczne, geneza i ewolucja władzy Geneza władzy Kima Il Sunga sięga okresu międzywojennego. Jego ojciec, Kim Hyong Jik, był działaczem chrześcijańsko-narodowej opozycji przeciwko Japonii. Kim Il Sung nie odziedziczył jednak wiary ojca – jako nastolatek w 1924 roku przeniósł się do Chin, gdzie wstąpił do komunistycznego ruchu młodzieżowego, by w latach 30. przywdzieć mundur partyzancki i walczyć przeciwko cesarstwu japońskiemu. W 1931 wstąpił do Komunistycznej Partii Korei. II wojna światowa zrzuciła japońskie jarzmo, ale narzuciła Korei nowe okowy. Kim, mając już pewne doświadczenie partyzantki, dowodził w ramach Armii Czerwonej (jako major) 88. Samodzielną Brygadą Strzelecką, złożoną głównie z uciekinierów z okupowanej Półwyspu. Po 1945 powrócił do zrujnowanej i podzielonej Korei. Został postawiony na czele Północnokoreańskiego Biura Komunistycznej Partii Korei. Jego awans nie był wynikiem nadzwyczajnych kompetencji – historycy (tacy jak B.R. Myers) wskazują, że był to najsłabiej wykształcony przywódca całego bloku wschodniego, wybrany ze względu na brak lepszego, a przede wszystkim posłusznego kandydata. Początkowo zastępcą jego był Cho Man-sik, jednak szybko usunięto tego konkurenta. W 1946 Kim powołał Tymczasowy Komitet Ludowy – rząd komunistyczny na północy, a następnie utworzył przedni zjednoczeniowy, dołączając różne partie lewicowe i socjaldemokratyczne, by wkrótce zdominować je siłą. W 1946 roku na kongresie założycielskim powstała Partia Pracy Korei – Kim został jej wiceprzewodniczącym, choć faktycznym "władca tytanego". W 1948 na mocy uchwały Najwyższego Zgromadzenia Ludowego ogłoszono powstanie Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej – szefem państwa został Kim Tu Bong, Kim Il Sung otrzymał stanowisko premiera, a w 1953 dodatkowo rangę marszałka. Reżim od samego początku aspirował do zjednoczenia całego Półwyspu pod własną dominacją, o czym świadczyło odrzucenie istnienia uznawanej przez inne państwa Korei Południowej. W 1949 zjednoczono formalnie partie komunistyczne z obu stron. Sytuacja napięcia wybuchła w ogniu zbrojnego konfliktu. ## Wojna koreańska – próba siłowa zjednoczenia Największym testem dla władzy Kima Il Sunga stała się wojna koreańska. Chcąc siłowo podbić południowych sąsiadów, wykorzystując chaos i brutalne prześladowania komunistów w Korei Południowej (gdzie internowano dziesiątki tysięcy osób), 25 czerwca 1950 roku rozkazał Armii Ludowej przekroczyć 38. równoleżnik. Koreańska Armia Ludowa licząca 415 tysięcy żołnierzy wspartych przez czołgi i lotnictwo szybko przetoczyła się przez obronę Południa (liczącą zaledwie 150 tysięcy żołnierzy i 14 samolotów). Już we wrześniu 1950 roku KRLD kontrolowała 95% terytorium południowego, zamykając wojska ONZ (głównie amerykańskie) w tzw. worku puszczańskim. Amerykanie i siły Zjednoczone ONZ (w tym polski Kontyngent Wojskowy) interweniowały pod egidą ONZ. Odbicie nastąpiło jednak dopiero po interwencji Chin Ludowych pod wodzą Mao Zedonga. Choć KRLD otrzymała wsparcie polityczne od ZSRR, Stalin ograniczył się niemal wyłącznie do dostaw sprzętu, dbał bowiem o neutralność wschodnią. Wojna przetoczyła się falami, z brutalnością przypominając I wojnę światową, aż wreszcie 27 lipca 1953 roku podpisano rozejm w Panmunjom. Kim Il Sung podpisał go w charakterze zwierzchnika wojskowego – Republika Korei (Południowa) nie podpisała dokumentu, co przez dekady stanowiło pretekst dla KRLD do nieuznawania Południa za państwo suwerenne. ## Konsolidacja i czystki – powstanie państwa policyjnego Po wojnie Kim Il Sung wykorzystał traumę narodową do rozbicia wewnętrznej opozycji i skrajnej militaryzacji życia. Zaczęto odbudowywać gospodarkę priorytetowo rozwijając przemysł ciężki, bazując na modelu radzieckim. Rozłom ZSRR i Chin z początku lat 60. sprawił, że Kim zaczął manewrować między mocarstwami, by zachować autonomię. Nie przeprowadził jednak destalinizacji – w 1956 roku, gdy w ramach wizyty w Moskwi Chruszczów zażądał reform, Kim odepchnął te wnioski, a późniejsza krytyka opozycji partyjnej (Choe Chang-ik) skończyła się jej wydaleniem i ucieczką do Chin. W 1957 roku czystki wznowiono na nowo, najpóźniej w 1958 roku zlikwidowano wpływ tzw. frakcji Yan’an. Neutralność wobec sporów KPZR i KPCh zaowocowała w późniejszych latach wprowadzeniem w 1966 roku idei dżucze (pol. polityka samowystarczalności), która miała ostatecznie uwolnić Koreę od wpływów zewnętrznych. To w tym okresie, w 1968 roku, doszło do spektakularnego przejęcia amerykańskiego okrętu USS Pueblo – gestu pokazującego niezależność od obu bloków. Z czasem jednak koncepcja dżucze stała się fundamentem budowy państwa totalitarnego i opiekuńczego, gdzie władza Kima i jego najbliższych rodziny była bezwzględna. W 1972 nowa konstytucja ściśle powiązała funkcje szefa państwa i przewodniczącego partii – Kim Il Sung stał się prezydentem. Jednocześnie przepisano nową, mityczną biografię przywódcy (m.in. legendy o jego bohaterskiej działalności w okresie partyzanckim), a z jego rodziny wyrosła dynastia – syn Kim Dzong Il został wyznaczony na następce w latach 70., a potomek Kim Dzong Il, Kim Dzong Un, dzierży władzę do dziś. ## Polityka zagraniczna – od bloku wschodniego do Trzeciego Świata Od lat 70. reżim Kim Il Sunga zacierł więzi z krajami bloku wschodniego, z wyjątkiem Rumunii (Ceaușescu), Jugosławii (Tito) i NRD (Honecker). Korea Północna otworzyła się natomiast na współpracę z państwami Trzeciego Świata, wspierając partyzantki i ruchy marksistowskie (m.in. FRELIMO w Mozambiku, ruchy na Filipinach, czy palestyńskich bojowników). Rządził się też realizmem politycznym – w czasie wojny jom kipur (1973) wysłał pilotów dla arabskich państw walczących z Izraelem, a podczas wojny iracko-irańskiej dostarczał broń Teheranowi. Prowadzono też intensywny eksport uzbrojenia (głównie do Pakistanu) i współpracę wojskową z krajami afrykańskimi, m.in. Zimbabwe. W kwestiach regionalnych naciskano stale – formalnie do dziś – na ideę zjednoczonej Demokratycznej Federalnej Republiki Korei (z zachowaniem odrębnych ustrojów dla północy i południa), jednak oferowano ją bez większego kompromisu politycznego. Konflikt ostatecznie sformatował się w zamkniętą strefę buforową – nieuznawaną granicę państwa i rozległą strefę zdemilitaryzowaną (DMZ). ## Gospodarka – od planu centralnego do upadku i liberalizacji marginalnej Latami 60. i 70. gospodarka KRLD rozwijała się dynamiczniej niż gospodarka Korei Południowej, bazując na centralnym planowaniu i rolnictwie zbiorowym. Ten wzrost jednak był krótkotrwały. Rozpad ZSRR na początku lat 90. całkowicie osłabił napęd gospodarczy dla KRLD – utratę taniego surowca i rolniczych nawozów z ZSRR, które dotąd stanowiły fundament systemu. Prowadziło to do ogromnego kryzysu humanitarnego (tzw. Arduous March – w polskim tłumaczeniu: Męczący Marsz), który zabił miliony Koreańczyków głodzących, zanim władza – pod przykrywką dżucze – pozwoliła na minimalną liberalizację gospodarki i powstanie specyficznych stref ekonomicznych (np. Rajin-Sonbong). Paradoksalnie, w tym samym czasie budowano potężny aparat militarny – w 1992 roku siły zbrojne liczyły już milion żołnierzy. Choć gospodarka była w ruinie, priorytet stanowiła broń, której rozwój miał zagwarantować przetrwanie dynastii. ## Religia, kultura i Kult Osoby – narzucana mitologia reżimu W Korei Północnej religia tradycyjna, chrześcijaństwo czy buddyzm są brutalnie wygaszane – zdominowały je formy quasi-religijne kultu przywódcy i państwa. Władza opiera się na wykreowaniu mitycznego obrazu Kim Il Sunga jako „Ojca Narodu” (jangsa), genialnego stratega wojskowego i najwyższego intelektualisty. Rozbudowano gigantyczny kult jednostki: w całym kraju znajduje się ponad 500 pomników przywódcy. Miasto Pjongjan jest nasycone jego symboliką – od Uniwersytetu im. Kima, przez stadion, po Plac Kim Il Sunga. Monumentalny pomnik idei dżucze (Wieża Idei Dżucze) o wysokości 170 metrów dominuje nad panoramą stolicy. Portret przywódcy widnieje w instytucjach państwowych, szkołach i domach – traktowany jak świętość. Kim Il Sung był obdarzany setkami tytułów z całego świata – pomiędzy 1940 a 2000 laty otrzymał ponad 230 odznaczeń, w tym m.in. Order Odrodzenia Polski I klasy (1956). To absurdalna liczba, świadcząca o skali propagandowej eksportu kultury państwowej. Dokumenty partyjne i państwowe przypisywały mu autorstwo i geniusz w każdej dziedzinie – od wojska, przez naukę, aż po sztukę i rolnictwo. Ten kult, skrupulatnie rejestrowany na filmie m.in. przez Andrzeja Fidyka w dokumencie "Defilada", stał się mechanizmem pozostawiania społeczeństwa w ciągłej podległości i strachu. ## Życie prywatne – rodzina i dynastia Kim Il Sung ożenił się dwukrotnie. Jego pierwszą żoną była Kim Dzong Suk (zmarła w 1949). Z tego związku urodzili się Kim Dzong Il (przyszły przywódca) oraz Kim Man Il, który zmarł tragicznie w 1947 roku w wieku 3 lat – utonął w stawie w Pjongjangu. Rodzinne okoliczności tej tragedii nigdy nie zostały wyjaśnione, a w kuluarach krążyły pogłoski o ewentualnym udziale starszego brata w zdarzeniu. Kim Il Sung żenił się po raz drugi z Kim Chong-il (późniejszą matką Kim Dzong Ila). Sam zmarł 8 lipca 1994 roku w Pjongjangu, najpewniej na skutek zawału serca, choć pojawiały się również inne hipotezy. Jego ciało zamumifikowano (zabalsamowano) i wystawiono w monumentalnym kompleksie Mauzoleum Kumsusan – świętym miejscu dla reżimu. Naród, niewiadomy o prawdziwym stanie zdrowia przywódcy (który ukryto przed światem), przeżył sztuczny, wykreowany przez państwo żałobny histerii. ## Dziedzictwo – mit zamrożony w czasie Po śmierci Kim Il Sunga władzę dziedziczył jego syn Kim Dzong Il, by po jego śmierci państwem rządził wnuk – Kim Dzong Un. System stworzony przez przywódcę przetrwał, choć gospodarczo i technologicznie Korea Północna odeszła w tyle względem reszty świata. Reżim nadal funkcjonuje jako jedyny niedemokratyczny, totalitarny system na skalę państwową w postaci dynastii komunistycznej. Mity narodowe i kult jednostki, które narzucił Kim Il Sung, w KRLD pozostają niezmienne. Wizerunek "Wielkiego Wodziego" i "Ojca Ojców" trwa jako opium dla rządzonych – mechanizm dezinformacji i permanentnej lojalizacji wobec dynastii Kimów. Przyszłość państwa pozostaje trwale związana z losami tej rodziny, która z sukcesem utrzymuje się przy władzy dzięki terrorowi, niewiedzy narodu i sojuszom geopolitycznym. ### Tablica chronologiczna – kluczowe etapy władzy Kim Il Sunga | Rok | Wydarzenie | |-----|------------| | 1912 | Urodzenie Kim Song Ju (późniejszy Kim Il Sung) w Man’gyŏngdae | | 1924 | Przeprowadzka do Chin, wstąpienie do młodzieżowego ruchu komunistycznego | | 1931 | Wstąpienie do Komunistycznej Partii Korei, rozpoczęcie partyzantki | | 1945 | Powrót do Korei, objęcie przewodnictwa nad władzami komunistycznymi Północy | | 1946 | Powstanie Tymczasowego Komitetu Ludowego, kontrola nad wschodnią częścią | | 1948 | Proklamacja KRLD, Kim Il Sung premierem, następnie marszałkiem | | 1950 | Rozpoczęcie wojny koreańskiej, inwazja na Południe | | 1953 | Zakończenie wojny koreańskiej (rozejm w Panmunjom) | | 1956 | Kryzys polityczny – odepchnięcie destalinizacji i wyczyszczenie partii | | 1961 | Podpisanie traktatów z ZSRR i Chinami, polityka neutralności | | 1966 | Wprowadzenie idei dżucze (polityka samowystarczalności) | | 1968 | Przejęcie amerykańskiego okrętu USS Pueblo | | 1972 | Nowa konstytucja, Kim Il Sung prezydentem, kult osoby ustanowiony prawnie | | 1991 | Powstanie Specjalnej Strefy Ekonomicznej Rajin-Sonbong | | 1994 | Śmierć Kim Il Sunga, objęcie władzy przez Kim Dzong Ila | ## Genealogia (prosta linia) – korzenie dyktatury - **Kim Hyong Jik** (ojciec) – działacz narodowo-chrześcijański. - **Kim Il Sung** (Kim Song Ju) – założyciel KRLD, przywódca do 1994. - **Kim Dzong Suk** (1. żona) – zmarła 1949. - **Kim Man Il** (syn) – zmarł tragicznie 1947. - **Kim Dzong Il** (syn) – następca, władca do 2011. - **Kim Chong-il** (2. żona) – matka Kim Dzong Ila. - **Kim Dzong Un** (wnuk) – obecny przywódca KRLD. ## Zobacz też - Wojna koreańska (1950–1953) - Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna (KRLD) - Kim Dzong Il - Kim Dzong Un - Ideologia dżucze - Partia Pracy Korei - Strefa zdemilitaryzowana (DMZ) - Andrzej Fidyk, *Defilada* (dokument o kulcie jednostki w KRLD)