# Jan Nowak-Jeziorański **Jan Nowak-Jeziorański** (ur. 2 października 1914 w Berlinie, zm. 20 stycznia 2005 w Warszawie) – polski polityk, działacz społeczny, dziennikarz, kapitan Wojska Polskiego, cichociemny, wieloletni dyrektor Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa, kawaler Orderu Orła Białego. ## Dzieciństwo i młodość Urodził się w nocy z 2 na 3 października 1914 w Berlinie jako syn Wacława Jeziorańskiego (urzędnika Towarzystwa Ubezpieczeniowego „Przezorność”) i Elżbiety z Piotrowskich. Jego przodek Józef Jeziorański z Buska wraz z żoną Ewą Orłowską byli frankistami (wyznawcami sekty Jakuba Franka) i zostali ochrzczeni w 1759 we Lwowie. Studiował ekonomię na Uniwersytecie w Poznaniu, a następnie ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Artylerii im. Marcina Kątskiego. Był harcerzem i uczęszczał do Państwowego Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie. ## Okres wojny Podczas II wojny światowej uczestniczył w obronie Włodzimierza Wołyńskiego, uciekł z niewoli niemieckiej i stał się czynnym działaczem konspiracyjnym. Przebywał w latach 1940–1941 w administracji niemieckiej, aby uzyskać dokumenty pomocne polskim organizacjom konspiracyjnym. Działał jako kolporter nielegalnej prasy antyniemieckiej oraz kurier Komendy Głównej Armii Krajowej. W 1943 jako emisariusz AK dotarł do Sztabu Naczelnego Wodza w Londynie, gdzie dostarczył raport o działalności Polskiego Państwa Podziemnego. Uczestniczył w rozmowach politycznych z najważniejszymi osobistościami, w tym z Winstonem Churchillem. Podczas Powstania Warszawskiego pracował w radiu „Błyskawica”, redagował depesze dla Londynu i był spikerrem powstańczego radia. Po upadku Powstania wyemigrował do Wielkiej Brytanii. ## Działalność po wojnie Pozostał na emigracji, działając w Polskim Ruchu Wolnościowym „Niepodległość i Demokracja”. W latach 1948–1951 pracował w redakcji polskiej BBC. Od 1951 roku kierował Polską Sekcją Radia Wolna Europa w Monachium, którą prowadził przez 24 lata. Podczas tej pracy organizował audycje radiowe, które były ważnym źródłem informacji dla Polaków żyjących w Polsce. Od 1976 roku mieszkał w USA, gdzie był dyrektorem krajowym Kongresu Polonii Amerykańskiej oraz doradcą ds. Europy Wschodniej w Departamencie Stanu USA. ## Powrót do Polski Po raz pierwszy po wojnie przyjechał do Polski w sierpniu 1989 na zaproszenie Lecha Wałęsy. 21 lipca 2002 powrócił na stałe, zamieszkał w Warszawie. Aktywnie angażował się w życie polityczne kraju, popierając proces integracji z Unią Europejską. W wyborach prezydenckich w 1995 roku poparł Lecha Wałęsę, a w kampanii 2000 roku kandydaturę Andrzeja Olechowskiego. Był przekonany, że Polska musi integrować się z Unią Europejską i nie ma dla tego alternatywy. ## Śmierć i pogrzeb Zmarł 20 stycznia 2005 w szpitalu im. prof. Orłowskiego w Warszawie. Uroczysty pogrzeb odbył się 26 stycznia 2005 na dziedzińcu Zamku Królewskiego w Warszawie. Pochowany został na Powązkach w rodzinnym grobie Jeziorańskich. ## Odznaczenia i nagrody - Order Orła Białego (1994) - Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (1944) - Wielka Wstęga Orderu Odrodzenia Polski (1990) - Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski - Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (1993) - Krzyż Walecznych - Krzyż Armii Krajowej - Medal za Odwagę w Sprawie Wolności (Wielka Brytania) - Wielki Krzyż Komandorski Orderu Wielkiego Księcia Giedymina (Litwa, 1998) - Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone, 1996) Otrzymał także liczne nagrody, w tym „Diamentowy Mikrofon” Polskiego Radia (2002) i tytuł honorowego obywatela wielu polskich miast. ## Wspomnienie Po śmierci został patronem kilku szkół i instytucji. W 2014 roku Senat RP ogłosił Rok Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Jego imieniem nazwano ulicę w Warszawie na Gocławiu oraz rond w Poznaniu. ## Filmografia W 2019 roku ukazał się film fabularny „Kurier” w reżyserii Władysława Pasikowskiego, w którym Jan Nowak-Jeziorański został zainspirowaną postacią. W 2004 roku ukazał się dokument Jan Nowak Jeziorański. Kurier z Warszawy. 60 lat później, wyreżyserowany przez Andrzeja Wajdy i Andrzeja Kotkowskiego. --- **Źródło:** Adaptacja z Wikipedii, wolnej encyklopedii