# Ojciec Mateusz – encyklopedyczny profil ## Historia i kontekst Serial **Ojciec Mateusz** powstał jako adaptacja włoskiego formatu *Don Matteo* (produkcja Rai). Prace nad polską wersją rozpoczęły się w 2007 roku, a premiera odbyła się 11 listopada 2008 na kanale TVP1. Producentem wykonawczym jest Telewizja Polska we współpracy z firmą **TVN** oraz **Telewizja Polska S.A.**. Serial jest emitowany cotygodniowo, a każdy odcinek trwa około 45 minut. ## Fabuła Głównym bohaterem jest ks. **Mateusz Żmigrodzki** (Artur Żmijewski), ksiądz rzymskokatolicki, który po latach posługi na Białorusi wraca do Polski i zostaje proboszczem parafii w Sandomierzu. Dzięki niezwykłej spostrzegawczości, logicznemu myśleniu oraz darowi empatycznego słuchania, Mateusz angażuje się w śledztwa kryminalne prowadzone przez lokalną policję. Każdy odcinek przedstawia samodzielną sprawę, w której ksiądz, wspólnie z inspektorem Orestem Możejką (Piotr Polk), aspirantem sztabowym Mieczysławem Noculem (Michał Piela) oraz innymi funkcjonariuszami, rozwiązuje zagadkę, jednocześnie niosąc pomoc duchową i materialną potrzebującym. Postacie drugoplanowe, takie jak gospodyni Natalia Borowik (Kinga Preis), biskup diecezjalny (Sławomir Orzechowski) czy rodzina Wielickich, tworzą barwny mikroświat plebanii, w którym przeplatają się wątki rodzinne, społeczne i religijne. ## Produkcja - **Zdjęcia plenerowe**: realizowane głównie w Sandomierzu (Rynek Starego Miasta, Brama Opatowska, kościół św. Jakuba). - **Wnętrza**: kręcone w Warszawie i okolicach – m.in. w Gliniance koło Otwocka (sceny w kościele), w Radości (plebania), w Pałacu Radziwiłów w Nieborowie oraz później w Pałacu w Jabłonnie (gabinet biskupa). - **Komenda policji**: zmieniała lokalizacje – początkowo Mokotów, później Radość od 18. serii, a niektóre odcinki kręcone w Pałacu w Wilanowie. - **Serialowa muzyka**: motyw przewodni skomponował **Krzysztof Książek**, a czołówka ew zmieniała się wraz z rozwojem obsady i fabuły. ## Emisja i oglądalność Serial jest emitowany w TVP1 w stałym paśmie wieczornym. Średnia oglądalność pierwszych sezonów wynosiła około 4–5 mln widzów, a w późniejszych latach utrzymywała się na poziomie 2,5–3,5 mln. Emisja w internecie odbywa się poprzez platformę **TVP VOD** oraz serwis **Player.pl**. ## Kulturowy wpływ i społeczne zaangażowanie - **Koncert charytatywny** (19 czerwca 2010 na Rynku Starego Miasta w Sandomierzu) na rzecz ofiar powodzi 2010 roku, z udziałem aktorów i znanych polskich zespołów (Big Cyc, Pectus, Blue Cafe). - Serial przyczynił się do wzrostu rozpoznawalności Sandomierza jako miejsca turystycznego; liczne wycieczki zorganizowane są po śladach odcinków. - Wiele odcinków porusza aktualne problemy społeczne (alkoholizm, przemoc domowa, bezdomność, uzależnienia), co zostało docenione przez organizacje pozarządowe. ## Nagrody i wyróżnienia | Rok | Nagroda | Kategoria | Uwaga |-----|---------|-----------|------| | 2011 | Telekamera | Najlepszy serial cotygodniowy (2010) | Czytelnicy "Tele Tydzień" | 2017 | Telekamera | Najlepszy serial (2016) | Czytelnicy "Tele Tydzień" | 2019 | Telekamera | Najlepszy serial (2018) | Czytelnicy "Tele Tydzień" | 2020 | Złota Telekamera | Za trzykrotne zdobycie Telekamery | — | | 2022 | Telekamera | Serial 25‑lecia (nominacja) | — | | 2022 | Telekamera | Aktor 25‑lecia – Artur Żmijewski | — | | 2022 | Telekamera | Aktorka 25‑lecia – Kinga Preis | — | ## Ciekawostki - W niektórych odcinkach pojawiają się gościnne występy znanych polskich aktorów, takich jak **Marek Kondrat**, **Anna Dereszowska** czy **Krzysztof Ibisz**. - Ksiądz Mateusz często jeździ na rowerze – stało się to jednym z jego rozpoznawalnych znaków. - Serial posiada własną stronę internetową z pełną bazą odcinków, galeriami zdjęciami oraz quizami dla fanów. - W 2015 roku powstał komiksowy spin‑off "Ojciec Mateusz: Komiks" wydany przez Egmont Polska. ## Cytaty > "Nie ma zbrodni, której nie dałoby się rozwiązać przy dobrej kawie i szczerym sercu." – ks. Mateusz Żmigrodzki (Artur Żmijewski) > > "W Sandomierzu każdy zakątek ma swoją historię, a my tylko ją odkrywamy." – inspektor Orest Możejko (Piotr Polk) ## Galeria (Wikimedia Commons)      --- *Źródła: oficjalna strona serialu, TVP.pl, Filmweb, filmpolski.pl, Wikipedia.*