== Tło historyczne i skutki w latach 90. == Gospodarka centralnie planowana oraz transformacja ustrojowa miały istotny wpływ na wydarzenia w mieście po 1989 r. W latach 90. gwałtownie wzrosło bezrobocie, a stan pogarszał silny charakter przemysłowy miasta oraz budzące wątpliwości przekształcenia w państwowych przedsiębiorstwach na terenie Włocławka. Jeszcze w 1996 r. na 38 tys. zatrudnionych we Włocławku, aż 16 tys. pracowało w przemyśle. W 1989 r. ze względu na niewydolny ustrój PRL-u nieznane było zjawisko bezrobocia. Na 1 jednego poszukującego pracy we Włocławku przypadały 4 wolne miejsca. W lipcu 1999 r. we Włocławku jest zarejestrowanych 16,8 tys. osób bezrobotnych. Polskie miasta były zacofane względem Europy. W latach ’90 masowo powstały sklepy oraz usługi dostępne od lat w Zachodniej Europie: prywatne uczelnie (np. Wyższa Szkoła Pracy Socjalnej we Włocławku powstała w 1995 r.); prywatne media (np. Radio W powstało w 1993 r., TV Kujawy w 1995 r.); supermarkety i hipermarkety (np. pierwsza Biedronka we Włocławku powstała w styczniu 1998 r., Globi w sierpniu 1998 r. przy ul. Pogodnej 10, 5 listopada 2000 r. otwarto we Włocławku pierwszy hipermarket. Był to sklep sieci Real przy ul. Cmentarnej 10). Sklepy sieciowe miały wpływ na upadek handlu i bezrobocie wśród miejscowych kupców, dlatego w drugiej połowie lat ’90 protestowano przeciwko budowie sklepów sieciowych we Włocławku; dealerzy samochodowi; telefonia komórkowa; galerie handlowe (np. w 2000 r. otwarto Galerię Millenium przy ul. Witosa 2. Budynek wyróżniały pierwsze w mieście ruchome schody oraz szklana zewnętrzna winda. W 1999 r. przy tej samej ulicy zakończono budowę pierwszego fast-fooda, tj. obiekt sieci McDonald’s.); agencje ochrony; bankomaty i inne technologie (np. w Miejskiej Bibliotece Publicznej im. Zdzisława Arentowicza we Włocławku rozpoczęto komputeryzację w 1992 r.) itd. Miasto w 1989 r. posiadało wiele ulic z nazwami dotyczącymi poprzedniego ustroju politycznego. W latach ’90 zmieniono nazwy ulic oraz wybudowano nowe budynki (np. budynki komunalne na ul. Ptasiej zostały wybudowane w 1999 r.) i ulice (np.: w 1998 r. powstała ulica: Saturna, Jowisza, Neptuna, a w 1999 r. rozpoczęto budowę ul. Pułaskiego i przedłużono ulicę Leśną). Trudna sytuacja gospodarcza napędzała zmiany społeczne. W 2000 r. we Włocławku funkcjonowało 7 uczelni wyższych, a jeszcze w 1999 r. tylko 3,8% włocławian miało wyższe wykształcenie. Zmiany społeczne następowały powoli, a wskutek nowych zasad gospodarczych miasto dotknęła fala przestępczości (np. w roku 1996 albo w 1999 r., gdzie doszło do 3 dużych napadów na konwojentów). W latach ’90 niepokojąco wzrosła również liczba wypadków (np. w 1998 r. na włocławskich drogach zginęło 50 osób, a ponad 500 zostało rannych). == Lata 1989–1999 == === 1989 === Utworzono okręg wyborczy nr 102 do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (1989–1991), który obejmował województwo włocławskie. Siedzibą okręgowej komisji wyborczej był Włocławek. Mandaty poselskie zdobyli: Dobrochna Kędzierska-Truszczyńska, Alicja Bieńkowska, Stanisław Stasiak, Andrzej Konopka, Tadeusz Kaszubski. Wcześniej posłowie byli pracownikami różnych instytucji we Włocławku (z wyjątkiem Stanisława Stasiaka). w lutym 1989 r. ograniczono ruch samochodów na ul. 3 Maja. Było to przygotowanie do funkcji deptaka. Już od ok. 1850 r. była to prestiżowa ulica z ważnymi sklepami. W latach ’90 nastąpił upadek sklepów i usług na głównym deptaku miasta. 14 marca 1989 r. otwarto po remoncie największy włocławski spichlerz przy ul. Zamczej 10/12 (rok budowy to 1839 r. Przekazany na cele muzeum w 1981 r.). Jest to oddział Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku pod nazwą Zbiory Sztuki. w marcu 1989 r. zmieniono koncepcję budowy szpitala wojewódzkiego we włocławskim Michelinie. Ze względu na brak środków zrezygnowano z 10 piętrowych budynków na rzecz pawilonów. Udało się zrealizować tylko dwa budynki (hotel dla pielęgniarek). Budynki powstały przy zbiegu ulic Cienistej i Łubinowej. W 2009 r. budynki zostały przebudowane na mieszkania. W maju 1989 włocławskie ulice zmieniają nazwy: Bulwary (wcześniej Bulwary Zjednoczonej Klasy Robotniczej), Cyganka (Bojowników Proletariatu), Królewiecka (Obrońców Stalingradu), Orla (Mariana Buczka), Złota (w tym przypadku nie chodziło o dekomunizację tylko o powrót do przedwojennej nazwy. W czasie PRL-u ulica nosiła nazwę: Bohaterów Getta Warszawskiego), Żabia (Bohaterów Strajku 1936). Druga tura dekomunizacji ulic nastąpiła w styczniu 1992 r. Od 30 maja po Morzu Śródziemnym pływa statek typu ro-ro o nazwie „Wloclawek” (bez polskich znaków). Matką chrzestną została Elżbieta Rutek (wiceprezes włocławskiego oddziału PSS „Społem”). Statek początkowo pływał w ramach Polskich Linii Oceanicznych. W 2003 r. uczestniczył w II wojnie w Zatoce Perskiej. W 2007 r. został długoterminowo wynajęty przez Kanadyjskie Siły Zbrojne. Statek dostarczał sprzęt wojskowy do Afganistanu, a także pomagał w dostarczeniu pomocy humanitarnej na Haiti po trzęsieniu ziemi (2010 r.). W 2008 r. brał również udział w ćwiczeniach wojskowych na Jamajce poprzez dostarczenie sprzętu wojskowego. W 2013 r. został sprzedany na złom w Indiach, gdzie po rozbiórce trafił do huty. 1 września 1989 r. otwarto Szkołę Podstawową nr 23 im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego przy ul. Wyspiańskiego 3. Budowa nowej szkoły podstawowej dla Włocławka rozpoczęła się w 1984 r. W 1999 r. wybudowano salę gimnastyczną. W 1989 r. powstaje Zespół Pieśni i Tańca „Wrzos”. Znika ostatni bar mleczny we Włocławku („Bartek” przy ul. Kościuszki przekształca się w zwykły bar). Zanika ruch w porcie zimowym na Zawiślu, który w PRL-u przyjmował barki z towarem. Główna przyczyna to erozja wgłębna spowodowana istnieniem zapory wodnej we Włocławku. Zamknięto Muzeum Pożarnictwa przy ul. Żabiej 8 (dawna siedziba Miejskiej Straży Ogniowej). Część zbiorów trafiło do Kujawsko-Dobrzyńskiego Parku Etnograficznego w Kłóbce. === 1990 === 3 maja 1990 r. przy ul. Miedzianej 2/4 otwarto nową siedzibę Galerii Sztuki Współczesnej. Wcześniej galeria mieściła się w świetlicy Zakładów Mechanicznych URSUS przy ul. Kościuszki 2. Instytucja została powołana do życia w czerwcu 1976 r., a pierwsza wystawa miała miejsce w lipcu 1977 r. Przez lata nazwa instytucji się zmieniała (od 1976 r. Biuro Wystaw Artystycznych Salon Sztuki Współczesnej, 1993 r. Państwowa Galeria Sztuki Współczesnej, od 1996 r. Galeria Sztuki Współczesnej). W 1999 r. powstało dodatkowe pomieszczenie dla wystaw pod nazwą „Mały Salon”. Galeria prowadzi wystawy, lekcje, gry, warsztaty. 17 czerwca 1990 r. na Zielonym Rynku uruchomiono bazar (ówczesna nazwa ulicy to Plac 1 maja). Jest to drugi bazar po bazarze przy stadionie Włocłavii. W 1996 r. Strategia Rozwoju Miasta przewidywała przeniesienie targowiska ze względu na złe warunki sanitarne. W 1999 r. większość kupców przeniosła się do hal targowych przy ul. Związków Zawodowych 7/9/11. W listopadzie 2001 r. eksmisję targowiska z Zielonego Rynku zablokował we Włocławku wicemarszałek Sejmu Andrzej Lepper. 20 listopada 2001 r. nielegalne targowisko zostało zlikwidowane przy asyście 200 policjantów. 20 czerwca 1990 r. Urszula Palińska została wybrana na prezydenta Włocławka (1990–1994) przez Radę Miasta, z Klubu Obywatelskiego „Solidarność”. W historii powojennego Włocławka była pierwszym prezydentem wybranym w całkowicie wolnych wyborach. Wcześniej pracowała w Kujawskiej Fabryce Manometrów (obecnie WIKA Polska). Jest absolwentką Politechniki Gdańskiej. Pod koniec lipca 1990 r. Włocławskie Zakłady Ceramiki Stołowej przeniosły się z ul. Kościuszki na ul. Płocką. Zniszczone tereny fabryczne w ścisłym centrum miasta (ul. Kościuszki) zostały w pełni zagospodarowane w 2009 r. przez Wzorcownię. Tradycja włocławskiego fajansu sięga 1873 r., a ówczesna nazwa fabryki to Włocławska Fabryka Fajansu. W 1945 r. zmieniono nazwę na Zakład nr 1 Włocławskich Zakładów Ceramiki Stołowej. Od lat '40 do lat ’80 zaczęto organizować konkursy dla malarek ceramiki stołowej, które zaowocowały w latach '70 posiadaniem ok. 8 tys. wzorów. W latach '70 fabryka produkowała popularne „włocławki”. 8 grudnia 1981 r. budynki fabryczne zostały wpisane do rejestru zabytków. Brak ugody w sprawie spłacenia kredytu zaciągniętego na budowę nowej siedziby przy ul. Płockiej doprowadziło firmę do bankructwa. 1 października 1991 r. zapadła decyzja o likwidacji zakładu i o zwolnieniu około 1,5 tys. osób. Powrócono do herbu miasta sprzed 1950 r. Otwarto Cmentarz Komunalny w Pińczacie. Nowa nekropolia Włocławka znajduje się poza granicami miasta i 5 km od Cmentarza Komunalnego na ul. Chopina. W 2014 r. cmentarz przy ul. Chopina posiadał 27768 grobów (66112 pochowanych), a cmentarz w Pińczacie 5088 grobów (6466 pochowanych). === 1991 === 1 sierpnia 1991 r. powstała Straż Miejska we Włocławku. Początkowo zatrudniała 12 strażników, którzy pracowali od poniedziałku do soboty w systemie dwuzmianowym. 6–7 czerwca 1991 r. Włocławek odwiedził papież Jan Paweł II. 7 czerwca 1991 r. papież wygłosił homilię na lotnisku Aeroklubu Włocławskiego w Kruszynie. Ponadto spotkał się z nauczycielami i katechetami w Katedrze Włocławskiej oraz poświęcił krzyż na tamie (upamiętniający śmierć ks. Jerzego Popiełuszki). We wrześniu 1991 r. powstaje Chór Canto przy Zespole Szkół Muzycznych im. Czesława Niemena we Włocławku. Chór zdobył wiele nagród międzynarodowych, a w ciągu 25 lat śpiewało w nim ok. 500 osób. 2 października 1991 r. zainaugurowano rok akademicki w nowo powstałym Nauczycielskim Kolegium Języków Obcych przy ul. Toruńskiej 30. Możliwe kierunki do studiowania to Język angielski i Język niemiecki. 28 listopada 1991 r. we Włocławku powstała firma Guala Closures DGS Poland S.A. (wcześniejsza nazwa DGS S.A.). Jest to jeden z największych producentów nakrętek na Świecie, który w 2014 r. zatrudniał we Włocławku 535 osób. Założycielem firmy jest włocławianin Krzysztof Grządziel. === 1992 === 3 stycznia 1992 r. w ramach dekomunizacji włocławskie ulice zmieniają nazwy (łąc