Kurt Vogel Russell (ur. 17 marca 1951 w Springfield) – amerykański aktor, scenarzysta i producent filmowy. W 2003 został uhonorowany Nagrodą Saturna za karierę życiową. W 2017 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6201 Hollywood Boulevard. == Życiorys == === Wczesne lata === Urodził się w Springfield w stanie Massachusetts jako syn Louise Julii (z domu Craine), tancerki, i Binga Russella, aktora i właściciela klubu baseballowego. Jego rodzina miała pochodzenie angielskie, niemieckie, szkockie i irlandzkie. Jego siostra Jill to matka byłego zawodowego zawodnika baseball Matthew Neila Franco. Zaczynał jako dziesięciolatek w serialach telewizyjnych i filmach wytwórni Disneya, m.in. sitcomie ABC Latający detektyw (Our Man Higgins, 1963) i Podróże Jaimie’ego McPheetersa (The Travels of Jaimie McPheeters, 1963–64). W debiutanckim musicalu przygodowym Co się zdarzyło na Targach Światowych (It Happened at the World’s Fair, 1963) wystąpił wraz z Elvisem Presleyem. W 1969 ukończył Thousand Oaks High School w Thousand Oaks, w Kalifornii. === Kariera === W latach 70. stał się rozpoznawalny z małego ekranu. Był jednym z kandydatów do roli Hana Solo w Gwiezdnych wojnach (1977). Za rolę Elvisa Presleya w telewizyjnym biograficznym dramacie muzycznym ABC Elvis (1979) w reż. Johna Carpentera był nominowany do nagrody Emmy. Był przesłuchany do roli tytułowej w filmie Flash Gordon (1980), którą ostatecznie zagrał Sam J. Jones. Po udziale w komedii Roberta Zemeckisa Używane samochody (Used Cars, 1980), prawdziwą popularność przyniosła mu rola jednookiego, sprawiedliwego przestępcy Snake’a Plisskena w sensacyjno-przygodowym dreszczowcu fantastycznonaukowym Johna Carpentera Ucieczka z Nowego Jorku (Escape from New York, 1981). Do postaci wrócił po piętnastu latach w filmie Ucieczka z Los Angeles (Escape from L.A., 1996). Współpracował też z Johnem Carpenterem na planie takich produkcji jak Coś (The Thing, 1982) czy Wielka draka w chińskiej dzielnicy (Big Trouble in Little China, 1986). Kreacja przyjaciela działaczki związkowej w opartym na autentycznej historii dramacie Mike’a Nicholsa Silkwood (1983) została doceniona przez krytyków i zdobyła nominację do nagrody Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego. Jednak za rolę najlepszego policjanta w mieście Gabriela Casha w kasowej komedii sensacyjnej Tango i Cash (Tango & Cash, 1989) i postać Michaela Zane w komedii kryminalnej o grupie przestępców organizującej duży skok na kasyno podczas dorocznego Święta Elvisa 3000 mil do Graceland (3000 Miles to Graceland, 2001) otrzymał nominację do Złotej Maliny. W westernie Tombstone (1993) wystąpił w roli szeryfa Wyatta Earpa. W filmie scifi Gwiezdne wrota (Stargate, 1994) Rolanda Emmericha zagrał postać pułkownika Jonathana Jacka O’Neila biorącego udział w wyprawie na inną planetę przy pomocy gwiezdnych wrót. Odniósł sukces w roli konsultanta pomocniczego przeciwnika przywódcy terrorystów przebywającego na pokładzie samolotu w thrillerze sensacyjnym Krytyczna decyzja (Executive Decision, 1996), zdobywając nagrodę Blockbuster Entertainment. Wystąpił również w futurystycznym dramacie Żołnierz przyszłości (Soldier, 1998). Do galerii „łajdaków doskonałych”, których stworzył na ekranie, dorzucił kolejnego – postać psychopatycznego kaskadera-maniaka w filmie Quentina Tarantino Grindhouse Vol. 1: Death Proof (2007). Kilka lat później pojawił się także w Nienawistnej ósemce – jednym z kolejnych filmów tego reżysera. W 2019 roku z kolei swoją premierę miał dziewiąty film Tarantino pt. Pewnego razu... w Hollywood opowiadający historię morderstw Charlesa Mansona, w którym Russell zagrał jedną z ról. == Życie prywatne == 17 marca 1979 ożenił się z aktorką Season Hubley, z którą wystąpił w dwóch produkcjach Johna Carpentera: Elvis (1979) i Ucieczka z Nowego Jorku (Escape from New York, 1981). Mają syna Bostona Olivera Granta (ur. 16 lutego 1980). Jednak 16 maja 1983 doszło do rozwodu. Od 15 lutego 1983 związał się z aktorką Goldie Hawn, z którą zagrał w filmach: Szybka zmiana (Swing Shift, 1984) i Dama za burtą (Overboard, 1986). Z nieformalnego związku mają syna Wyatta (ur. 10 lipca 1986), który został zawodowym hokeistą. W lutym 2003 roku Russell i Hawn przenieśli się do Vancouver, w Kolumbii Brytyjskiej, gdzie ich syn mógł grać w hokeja. Russell dostał licencję prywatnego pilota FAA i został honorowym członkiem zarządu humanitarnej organizacji lotnictwa Wings of Hope (Skrzydła Nadziei). Russell to libertarianin. W 1996 roku w 'Toronto Sun' powiedział: „Wychowałem się jako republikanin, ale kiedy zdałem sobie sprawę, że ostatecznie nie ma zbyt dużej różnicy pomiędzy demokratami i republikanami, stałem się libertarianinem”. == Filmografia == == Przypisy == == Bibliografia == Kurt Russell w bazie IMDb (ang.) Kurt Russell w bazie Filmweb Kurt Russell w bazie Notable Names Database (ang.)