Małgorzata Manowska z domu Soporek (ur. 22 września 1964 w Warszawie) – polska prawniczka, procesualistka cywilna, sędzia, doktor habilitowana nauk prawnych, profesor uczelni w Uczelni Łazarskiego. W 2007 podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, w latach 2016–2020 dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, od 2018 sędzia Sądu Najwyższego, od 2020 pierwsza prezes Sądu Najwyższego i z urzędu przewodnicząca Trybunału Stanu. == Życiorys == Wychowała się na warszawskiej Pradze. W 1992 ukończyła studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie w 2001 na podstawie rozprawy pt. „Postępowanie nakazowe w procesie cywilnym” uzyskała stopień naukowy doktora nauk prawnych. Tam też została w 2010 doktorem habilitowanym nauk prawnych na podstawie dorobku naukowego oraz monografii pt. „Wznowienie postępowania w procesie cywilnym”. Była nauczycielem akademickim na macierzystym wydziale Uniwersytetu Warszawskiego. W 2013 została wykładowcą na Uczelni Łazarskiego. Autorka publikacji z zakresu postępowania cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy. W 1994 zdała z wynikiem celującym egzamin sędziowski, po czym orzekała kolejno w: Sądzie Rejonowym Warszawa-Praga, Sądzie Okręgowym w Warszawie i od 2004 w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie. Od 30 marca do 27 listopada 2007 sprawowała funkcję podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, odpowiedzialnego za nadzór nad sądownictwem. 21 stycznia 2016 została dyrektorem Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, gdzie do 4 czerwca 2020 była wykładowcą i egzaminatorem na egzaminie sędziowskim. Przez wiele lat wykładała i egzaminowała także aplikantów radcowskich, adwokackich i notarialnych. W 2025 Rada Doskonałości Naukowej zdecydowała, że nie będzie występować z wnioskiem do Prezydenta RP o nadanie jej tytułu profesora. === Sąd Najwyższy === W lipcu 2018 w trakcie kryzysu wokół Sądu Najwyższego w Polsce była wymieniana przez media oraz polityków Prawa i Sprawiedliwości jako kandydatka na stanowisko Pierwszej Prezes Sądu Najwyższego. Zgłosiła wówczas swoją kandydaturę na sędziego Izby Cywilnej Sądu Najwyższego. 10 października 2018 prezydent Andrzej Duda powołał ją do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego. Nominacja ta odbyła się na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym na mocy ustawy z 8 grudnia 2017, która przeniosła kompetencję wyboru sędziowskich członków KRS z sędziów na Sejm. Status prawny tego organu i sędziów powołanych na jego wniosek (określanych w debacie publicznej jako neosędziowie) jest sporny. Krytycy nowego trybu powoływania KRS, w tym Sąd Najwyższy w uchwale trzech połączonych Izb z 23 stycznia 2020, wskazują, że KRS ukonstytuowana w 2018 powstała z naruszeniem Konstytucji, ponieważ wcześniejszy wyrok TK z 2007 (K 25/07) wymagał, by sędziowskich członków KRS wybierali sami sędziowie. Zgodnie z tą uchwałą, w przypadku Sądu Najwyższego nienależyta obsada sądu zachodzi zawsze, gdy w składzie orzekającym zasiada osoba powołana na wniosek KRS w nowym składzie. Stanowisko to potwierdzały wyroki TSUE i ETPCz. Zwolennicy nowego trybu, w tym prezydent Andrzej Duda, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 20 czerwca 2017 (K 5/17) oraz sama Manowska, argumentują, że Konstytucja nie przesądza, kto dokonuje wyboru sędziowskich członków KRS, a jedynie wymaga, by w jej składzie zasiadali sędziowie; kompetencja ta została ustawodawcy pozostawiona w art. 187 ust. 4 Konstytucji. Komisja Wenecka w opinii z 14 października 2024 stwierdziła, że sędziowie powołani po 2017 roku są sędziami, choć sposób ukształtowania KRS wymaga reformy. Postanowieniem z 25 maja 2020 prezydent Andrzej Duda powołał ją na stanowisko I Prezesa Sądu Najwyższego spośród pięciu kandydatów wskazanych przez Zgromadzenie Ogólne SN (Manowska otrzymała 25 głosów, co było drugim wynikiem spośród kandydatów – Włodzimierza Wróbla poparło 50 głosujących), z dniem 26 maja 2020. === Działalność jako I Prezes SN === Po wyroku TSUE z 15 lipca 2021, który uznał Izbę Dyscyplinarną SN za niespełniającą wymogów niezależnego sądu, Manowska początkowo uchyliła wcześniejsze zarządzenie zawieszające tę Izbę, co zostało skrytykowane przez część środowiska sędziowskiego i prawniczego jako naruszenie orzeczeń TSUE. W sierpniu 2021 wydała dwa zarządzenia częściowo ograniczające działalność Izby, wstrzymując przekazywanie do niej nowych spraw dyscyplinarnych i immunitetowych sędziów. Uzasadniła to potrzebą umożliwienia rządowi przeprowadzenia zmian legislacyjnych. Zarządzenia obowiązywały do 31 stycznia 2022 i nie zostały przedłużone. W późniejszym wywiadzie Manowska przyznała, że zawieszając Izbę działała poza swoimi kompetencjami ustawowymi, ale zrobiła to świadomie dla dobra Polski. We wrześniu 2024, po zakończeniu kadencji prezesa Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych SN Piotra Prusinowskiego, Manowska przejęła bezpośrednie kierowanie tą Izbą, powołując się na ogólną kompetencję I Prezesa SN do zarządzania sądem. Manowska wskazywała, że wobec braku kontrasygnaty premiera do decyzji prezydenta o wyznaczeniu p.o. prezesa Izby, musi zapewnić ciągłość funkcjonowania SN. Sędziowie Izby powołani przed 2018 rokiem sprzeciwili się temu, wskazując, że Izbą powinien kierować najstarszy stażem przewodniczący wydziału (Dawid Miąsik). W grudniu 2025 Manowska odwołała trzech przewodniczących wydziałów w Izbie Pracy i powierzyła kierowanie nią sędzi Agnieszce Górze-Błaszczykowskiej, powołanej do SN na wniosek KRS po 2018 roku. W styczniu 2026 Manowska zaskarżyła do Trybunału Konstytucyjnego wymóg kontrasygnaty premiera przy decyzjach prezydenta dotyczących obsadzania stanowisk w wymiarze sprawiedliwości, w tym wyznaczania przewodniczącego Zgromadzenia Ogólnego SN. W lutym 2026 skierowała do pełnego składu SN pytanie prawne dotyczące statusu sędziów powołanych po 2017 roku, zmierzające do rozstrzygnięcia rozbieżności między uchwałą trzech Izb z 2020 (kwestionującą ich status) a stanowiskiem Izby Kontroli Nadzwyczajnej (uznającym tę uchwałę za pozbawioną mocy prawnej). W lutym 2026 Manowska ogłosiła, że nie będzie ubiegać się o kolejną kadencję na stanowisku I Prezesa SN. Kadencja Manowskiej upływa 26 maja 2026. Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN wybrało w lutym 2026 pięciu kandydatów na stanowisko I Prezesa, spośród których nowego prezesa powoła prezydent Karol Nawrocki. Część sędziów SN powołanych przed 2018 rokiem zbojkotowała to głosowanie, wskazując, że zgromadzenie zwołała osoba powołana na stanowisko I Prezesa z naruszeniem Konstytucji, a udział w nim sędziów powołanych na wniosek KRS po 2018 pozbawia je przymiotu Zgromadzenia Ogólnego. == Kontrowersje == Legalność nominacji Manowskiej na sędziego Sądu Najwyższego oraz sposobu wyboru na stanowisko Pierwszej Prezes Sądu Najwyższego jest przedmiotem kontrowersji w środowisku sędziowskim i wśród przedstawicieli nauki prawa. Głównym punktem sporu proceduralnego był brak podjęcia przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN odrębnej uchwały o przedstawieniu prezydentowi listy pięciu kandydatów (oprócz Manowskiej, w głosowaniu wyłonieni zostali: Włodzimierz Wróbel, Tomasz Demendecki, Leszek Bosek oraz Joanna Misztal-Konecka). Część sędziów oraz ekspertów wskazywała, że bez formalnej uchwały Zgromadzenia procedura nie została skutecznie zakończona, co uniemożliwiało prezydentowi dokonanie powołania. Podnoszono również, że Małgorzata Manowska uzyskała znacznie mniejsze poparcie (25 głosów) niż Włodzimierz Wróbel (50 głosów). Prezydent Andrzej Duda oraz przewodniczący obradom sędzia Aleksander Stępkowski argumentowali, że ustawa o Sądzie Najwyższym nie wymaga osobnej uchwały, a jedynie przedstawienia listy kandydatów. Prezydent podkreślał, że wybór spośród przedstawionych osób jest jego osobistą, konstytucyjną prerogatywą, która nie jest ograniczona liczbą głosów zdobytych przez poszczególnych kandydatów. Przywoływano przy tym precedens z 1998, gdy prezydent Aleksander Kwaśniewski powołał na stanowisko Pierwszego Prezesa SN Lecha Gardockiego, mimo że większe poparcie sędziów uzyskał Adam Strzembosz. W styczniu 2024 grupa 37 najdłużej orzekających sędziów Sądu Najwyższego zaapelowała do Manowskiej o ustąpienie ze stanowiska Pierwszego Prezesa SN i powstrzymanie się od orzekania. Sygnatariusze listu oparli swoją argumentację na przekonaniu, że Pierwszym Prezesem SN może być wyłącznie osoba, której status sędziowski jest bezsporny, tymczasem powołanie Manowskiej przy udziale tzw. neo-KRS czyni ją neosędzią, co w świetle uchwały trzech Izb SN z 2020 wyłącza ją z możliwości legalnego orzekania. Zdaniem „starych” sędziów sytuacja, w której najważniejszym sądem w kraju kieruje osoba nieposiadająca legitymacji do wydawania wyroków ze względu na brak gwarancji niezależności od władzy politycznej pogłębia chaos prawny i podważa autorytet wymiaru sprawiedliwości. W wywiadzie dla stacji TVN24 Manowska stwierdziła, że nie jest zainteresowana wyborem na prezydenta kandydata, który kwestionowałby status sędziów powołanych po 2018 roku. Wypowiedź padła w czasie, gdy Sąd Najwyższy rozpatrywał protesty wyborcze. Politycy trzeciego rządu Donalda Tuska uznali ją za naruszenie zasady apolityczności sędziego, wskazując, że podważa zaufanie do bezstronności SN przy stwierdzaniu ważności wyboru prezydenta. Manowska odpowiadała, że jej wypowiedź dotyczyła obiektywnego zagrożenia dla statusu ok. 3000 sędziów, a nie osobistej preferencji wyborczej. Według stanu na marzec 2026 wobec Manowskiej toczy się pięć postępowań prokuratorskich. Prokuratura Krajowa wystąpiła o uchylenie jej immunitetu. Postępowania dotyczą: w kierunku popełnienia przez nią czynu z art. 231 kodeksu karnego, czyli niedopełnienia obowiązków służbowych – dotyczy zarzucanego niewykonania orzeczenia Sądu Okręgowego w Olsztynie z 10 maja 2021 roku, w kierunku popełnienia przez nią czynu z art. 231 kodeksu karnego, czyli niedopełnienia obowiązków służbowych – dotyczy zarzucanego przekroczenia uprawnień przy zawieszeniu w obowiązkach orzeczniczych sędziego Piotra Gąciarka z Sądu Ok