Powiat staszowski – powiat w Polsce (województwo świętokrzyskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Staszów. Powiat istniał także w latach 1809–1844 oraz 1954–1975. Według danych z 31 grudnia 2019 roku powiat zamieszkiwało 71 776 osób. Natomiast według danych z 30 czerwca 2020 roku powiat zamieszkiwały 71 574 osoby. == Podział administracyjny == W skład powiatu wchodzą: gminy miejsko-wiejskie: Bogoria, Oleśnica, Osiek, Połaniec, Staszów, Szydłów gminy wiejskie: Łubnice, Rytwiany miasta: Bogoria, Oleśnica, Osiek, Połaniec, Staszów, Szydłów Powiat staszowski graniczy z czterema powiatami województwa świętokrzyskiego: buskim, kieleckim, opatowskim i sandomierskim, z dwoma powiatami województwa podkarpackiego: tarnobrzeskim i mieleckim oraz z jednym powiatem województwa małopolskiego: dąbrowskim. == Gminy == Liczba ludności i powierzchnia gmin wg stanu na 31 grudnia 2010 r. w przełożeniu na stan administracyjny z 1 stycznia 2019 == Historia == Powiat staszowski istniał już w I połowie XIX wieku, w latach 1809–1844. W czasach powojennych został reaktywowany dnia 1 października 1954 roku w województwie kieleckim, jako jeden z pierwszych powiatów utworzonych tuż po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat staszowski złożyły się 1 miasto i 20 gromad, które wyłączono z trzech powiatów w województwie kieleckim (w praktyce gromady te należały do tych powiatów przez zaledwie dwa dni): Z powiatu sandomierskiego: miasto Staszów gromady Bogoria, Czajków, Matiaszów, Mostki, Niedziałki, Pliskowola, Połaniec, Ruszcza, Rytwiany, Strużki, Strzegomek, Tursko Wielkie i Wiśniowa Z powiatu buskiego: gromady Koniemłoty, Kurozwęki, Sichów, Sielec i Wilkowa Z powiatu opatowskiego: gromady Miłoszowice (podano błędnie Przyborowice) (od 1961 roku Przyborowice) i Wola Malkowska 1 stycznia 1956 do powiatu staszowskiego przyłączono gromady: Z powiatu sandomierskiego: Jurkowice, Kolonia Pęcławska, Osiek, Smerdyna, Suchowola, Szczeglice i Wiązownica Z powiatu buskiego: Chańcza, Dobrów i Kotuszów Z powiatu opatowskiego: Niedźwiedź 31 grudnia 1961 do powiatu staszowskiego przyłączono ze zniesionego powiatu chmielnickiego gromady: Grabki (równocześnie zniesioną), Korzenno, Potok i Szydłów. 1 stycznia 1969 do powiatu staszowskiego przyłączono z powiatu buskiego gromadę Tuczępy. Po zniesieniu gromad i reaktywacji gmin z dniem 1 stycznia 1973 roku powiat staszowski podzielono na 1 miasto i 9 gmin: miasto Staszów gminy Bogoria, Osiek, Połaniec, Raków, Rytwiany, Staszów, Szydłów, Tuczępy i Wiśniowa Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku terytorium zniesionego powiatu staszowskiego zostało włączono głównie do nowo utworzonego województwa tarnobrzeskiego, oprócz gmin Raków, Szydłów i Tuczępy, które pozostały w województwie kieleckim (mocno zmniejszonym). Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku przywrócono w województwie świętokrzyskim powiat staszowski o kształcie przybliżonym do granic z 1975 roku; gminę Raków przyłączono do powiatu kieleckiego, gminę Oleśnica do staszowskiego, natomiast gminy Tuczępy i Łubnice zmieniły przynależność powiatową (w latach 1973–1975 gmina Łubnice należała do powiatu buskiego, a gmina Tuczępy do staszowskiego; od 1999 odwrotnie). == Demografia == Liczba ludności (dane z 31 grudnia 2010): == Rzeźba terenu == W części środkowej powiatu znajdują się tereny równinne poprzecinane formami krasowymi (lejki, doliny, parowy, werteby, niewysokie garby). Wysokości bezwzględne wahają się od 156,8 m w okolicach Osieka do 385 w Paśmie Wygiełzowskim. Powiat znajduje się w obrębie jednej geologicznej jednostki strukturalnej – Zapadliska Podkarpackiego. == Świat roślinny i zwierzęcy == Powiat staszowski leży w Krainie Małopolskiej na Wyżynie Środkowomałopolskiej w Niecce Połanieckiej. === Flora === Lesistość terenu wynosi ok. 32%. Sosna zwyczajna stanowi ok. 72% drzewostanu, tworzy czystogatunkowe lasy iglaste lub lasy mieszane. Dąb szypułkowy i bezszypułkowy stanowią 13% drzewostanu, tworząc na żyznych glebach samodzielne stanowiska, na mniej żyznych lasy mieszane. Gatunki mniej liczne: jodła pospolita, cis pospolity, olsza czarna, brzoza, buk zwyczajny, wiąz, grab, topola, osika, świerk, jesion, modrzew, klon, lipa drobnolistna. Na terenie powiatu znajduje się wiele typów siedliskowych lasów: bór świeży i mieszany, las świeży i mieszany (także wilgotny), las łęgowy, bór i las mieszany bagienny, ols jesionowy, las wyżynny (także mieszany), buczyny storczykowe i niżowe. Ponadto łozowiska, łąki owsicowe, trzęślicowe, zbiorowiska pastwiskowe oraz na obszarach północno-zachodnich step kwietny (oman wąskolistny, czosnek siatkowaty, tojad mołdawski, ciemiężyca zielona, groszek wschodniokarpacki). Na południu i południowym wschodzie dominuje krajobraz dolinny w postaci terasów zalewowych. W lasach lub na łąkach można znaleźć stanowiska roślin: pierwiosnek wyniosły, zawilec gajowy, zawilec żółty, zawilec wielkokwiatowy, konwalia majowa, wawrzynek wilczełyko, śnieżyczka przebiśnieg, sasanka, żarnowiec, pełnik europejski. === Fauna === Tereny powiatu zamieszkuje ok. 30 gatunków ryb, ponad 150 gatunków ptaków i ponad 50 gatunków ssaków. W kompleksach leśnych z niewielkimi zbiornikami wodnymi panują dogodne warunki dla ich rozwoju. Przedstawiciele fauny: sarna, dzik, bocian czarny, bocian biały, jarząbek, cietrzew, żmija zygzakowata, zaskroniec, gniewosz, jaszczurka zwinka, kumak nizinny, traszka, rzekotka drzewna. === Obszary chronione === Jeleniowsko-Staszowski Obszar Chronionego Krajobrazu – rozciąga się na obszarach gmin Bogoria, Staszów i Rytwiany. Solecko-Pacanowski Obszar Chronionego Krajobrazu – obejmuje część gminy Oleśnica. Chmielnicko-Szydłowski Obszar Chronionego Krajobrazu – obejmuje większą część gminy Szydłów. Rezerwat przyrody Zamczysko Turskie – w gminie Połaniec == Zabytki == Stolica powiatu stanowi dobrą bazę wypadową do zwiedzania okolicznych miejscowości, kielecczyzny i Wyżyny Sandomierskiej. Oprócz zabytków Staszowa na terenie ziemi staszowskiej warto zobaczyć: Dworek szlachecki w Ruszczy z przełomu XVIII/XIX w. Klasztor pokamedulski "Pustelnia Złotego Lasu" w Rytwianach z XVII w. Kościół parafialny pw. św. Bartłomieja w Staszowie z XV w. Kościół parafialny pw. św. Marcina w Połańcu z XVIII w. Kościół parafialny pw. Świętej Trójcy w Bogorii z XVIII w. Kościół parafialny pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Niekrasowie z XVII w. Kościół parafialny pw. św. Stanisława w Osieku z XVII/XVIII w. Pałacyk w Wiązownicy (odnawiany) Pałacyk w Sichowie (odbudowany z ruin) Pałac w Grabkach Dużych Pałac w Kurozwękach Pałac w Łubnicach (szczątki fundamentów) Pałac w Wiśniowej Ratusz w Staszowie z XVIII w. Zamek (szczątki) i Pałac (odrestaurowany) w Rytwianach Zamek w Szydłowie == Przypisy == == Linki zewnętrzne == Staszowski Portal kulturalno-gospodarczy