HMS Prince of Wales (R09) – współczesny brytyjski lotniskowiec, druga jednostka typu Queen Elizabeth. Wszedł do służby w Royal Navy w 2019 roku. Przenosi około 40 samolotów i śmigłowców. Wraz z bliźniaczym HMS „Queen Elizabeth” stanowią największe okręty zbudowane dla marynarki brytyjskiej. == Budowa == Prace projektowe nad nowymi lotniskowcami brytyjskimi programu CVF (Carrier Vessel Future), mającymi zastąpić lekkie lotniskowce typu Invincible, prowadzono od 1998 roku. Rozważano różne koncepcje, lecz ostatecznie zdecydowano się na okręty o wyporności 40 000 ton, w układzie STOVL – przystosowane do operowania z nich nowych samolotów pionowego i krótkiego startu i lądowania przy pomocy skoczni dziobowej (ang. ski-jump). Jako samolot już w 2002 roku wskazano amerykański myśliwiec wielozadaniowy Lockheed F-35B Lightning II. Projektowanie i budowa lotniskowców zostały zlecone konsorcjum Aircraft Carrier Alliance (ACA), tworzonemu głównie przez przedsiębiorstwa BAE Systems i Thales UK. Po fazie koncepcyjnej i demonstracyjnej projektu, 3 lipca 2008 roku Ministerstwo Obrony zawarło umowę z konsorcjum ACA na budowę dwóch lotniskowców. Według pierwotnych planów, okręty miały być ukończone w lipcu 2015 i w 2016 roku, lecz budowa się opóźniła z różnych powodów, a koszty programu wzrosły do 6,2 miliarda funtów za oba okręty. Budowa była prowadzona metodą blokową, z modułów prefabrykowanych w ośmiu stoczniach i następnie transportowanych drogą morską i scalanych w suchym doku stoczni Babcock Marine w Rosyth. Cięcie blach na pierwszy z okrętów, uznane za położenie stępki, rozpoczęło się uroczyście w Govan 7 lipca 2009 roku. Budowę kadłuba zakończono w listopadzie 2013 roku, montując jako ostatni blok skoczni dziobowej, a 17 lipca 2014 roku okręt opuścił suchy dok, co stanowiło wodowanie. Pierwszą jednostkę z serii wcielono do służby 4 grudnia 2017 roku. Budowa „Prince of Wales” rozpoczęła się 26 maja 2011 pierwszym cięciem blach, jednocześnie tę datę uznaje się za uroczyste położenie stępki. Okręt zwodowano 21 grudnia 2017 roku w stoczni wojennej Rosyth w Szkocji. We wrześniu 2019 roku lotniskowiec rozpoczął próby morskie. 10 grudnia 2019 roku odbyła się uroczystość pierwszego podniesienia bandery na jednostce, tym samym okręt został wcielony do służby w Royal Navy. == Skrócony opis == Kadłub okrętów typu Queen Elizabeth ma 280 m długości (284 m według innych danych). Szerokość kadłuba na linii wodnej wynosi 39 m, a maksymalna 73 m. Zanurzenie okrętów wynosi 11 metrów przy wyporności pełnej. Wyporność pełna określana jest na 65 000 ton. Architektura okrętów jest typowa dla powojennych lotniskowców uderzeniowych, z dużymi nawisami pokładu lotniczego na sponsonach nad oboma burtami i nadbudówkami przesuniętymi na prawą stronę pokładu, lecz ma także unikalne cechy. Pokład lotniczy ma długość 282 m, szerokość do 67 m i zachowuje maksymalną szerokość aż do rufy. Na samym dziobie po lewej stronie pokład wznosi się w formie oprofilowanej skoczni (ang. ski-jump) pod kątem 13°. Unikalną cechą okrętów tego typu jest zastosowanie dwóch osobnych wyspowych nadbudówek podobnej wielkości. Dowodzenie okrętem odbywa się z nadbudówki dziobowej, a operacjami lotniczymi – z nadbudówki rufowej, lecz w razie uszkodzenia każda może przejąć zadania drugiej. Hangar pod pokładem lotniczym ma wymiary 168,4 × 29,04 m lub według innych danych 155 × 33,5 m. Może on pomieścić 20 samolotów F-35. Dwie zewnętrzne windy dla samolotów umieszczone na skraju pokładu po prawej stronie, między nadbudówkami i za tylną nadbudówką. Przewidywana grupa lotnicza w razie działań wojennych do celów uderzeniowych może liczyć 36 myśliwców wielozadaniowych Lockheed F-35 Lightning i cztery śmigłowce Merlin. Normalnie w czasie pokoju ma stacjonować 12 samolotów. Grupa do zadań pełnomorskiej ochrony floty (Maritime Force Protection) liczy 12 samolotów F-35B, 9 śmigłowców zwalczania okrętów podwodnych Merlin HM.2 i 5 śmigłowców wczesnego ostrzegania i kierowania Merlin HM.2 ASaC z systemem radarowym Crowsnest. Do działań przybrzeżnych (Litoral Manoeuvre) można przenosić śmigłowce wojsk lądowych dla wsparcia piechoty morskiej, np. 12 transportowych Merlin HC.4, 6 wielozadaniowych Wildcat AH.1, 3 transportowe Chinook HC.2 i 8 armijnych szturmowych WAH-64 Apache. == Służba == Okręt wcielony do służby został 10 grudnia 2019 roku, zaś pierwszym dowódcą został Captain (komandor) Darren Houston. Ceremonia odbyła się w Portsmouth, w rocznicę zatopienia poprzedniego okrętu o tej nazwie, pancernika „Prince of Wales” w bitwie pod Kuantanem. W październiku 2020 roku doszło do zalania maszynowni. Spowodowane było to pęknięciem magistrali ogniowej. Po tym incydencie planowane wyjście okrętu w morze przesunięto na wiosnę 2021 roku. W czerwcu 2021 roku u wybrzeży Anglii doszło do pierwszych testowych lądowań i startów samolotu F-35B, a także ćwiczeń w operowaniu śmigłowców szturmowych Apache AH.1. 1 października 2021 roku, po uprzednim uczestnictwie okrętu w ćwiczeniach Joint Warrior/Dynamic Mariner u wybrzeży Szkocji, ogłoszono osiągnięcie przez okręt zdolności do działań operacyjnych 27 sierpnia 2022 roku „Prince of Wales” doznał awarii prawego wału napędowego. Podczas remontu w Rosyth prowadzonego od października ujawniono usterki sprzęgieł tulejowych obu wałów. 24 maja 2025 roku „Prince of Wales” w składzie międzynarodowej grupy lotniskowcowej przeszedł z Morza Śródziemnego na Morze Czerwone dla pełnienia ośmiomiesięcznej służby na obszarze Indo-Pacyfiku w ramach operacji Highmast. == Przypisy == == Bibliografia == Queen Elizabeth Class. Royal Navy. [dostęp 2010-01-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-01-26)]. (ang.). Marcin Chała. Największe okręty Royal Navy. „Morze”. Nr 10/2017. III (25), październik 2017. Warszawa. ISSN 2543-5469. David Hobbs: British Aircraft Carriers. Design, Development and Service Histories. Barnsley: Seaforth Publishing, 2013. ISBN 978-1-84832-138-0. (ang.).