Crystal Palace Football Club – angielski klub piłkarski założony w Londynie w 1905 roku, występujący obecnie w Premier League. Zdobywca Pucharu Anglii w sezonie 2024/2025. == Historia == Crystal Palace został założony w 1905 roku w południowym Londynie. Swoje pierwsze spotkanie drużyna rozegrała 2 września 1905 roku z rezerwami Southampton w ramach Southern League Division Two. W 1924 roku Palace przenieśli się na stadion Selhurst Park, gdzie rozgrywają swoje mecze do dziś. Pierwszy mecz na tym stadionie rozegrany został 30 sierpnia, a rywalem był zespół Sheffield Wednesday. W 1969 roku drużyna zajęła 2. miejsce w Division Two, uzyskując pierwszy raz w historii awans do najwyższej klasy rozgrywkowej w Anglii, gdzie spędziła następne 4 sezony. Inauguracyjny sezon w pierwszej lidze Palace zakończyli na ostatnim bezpiecznym 20. miejscu. W 1973 roku drużyna zajęła 21. miejsce spadając z ligi. W tym roku po raz pierwszy w herbie klubu pojawił się orzeł, który stał się w późniejszych latach jednym z najważniejszych symboli Palace. W kolejnym sezonie drużyna zaliczyła kolejny spadek do Division Three. W 1977 roku managerem został mianowany Terry Venables, który przez dwa lata wywalczył dwa kolejne awanse, wprowadzając Palace z powrotem do pierwszej ligi. W pierwszym sezonie po powrocie drużyna zajęła 13. miejsce. Natomiast w sezonie 1980/81 zespół znów spadł do Division Two. Po 8 sezonach w Division Two Steve Coppell wprowadził Palace na najwyższy poziom rozgrywek, wygrywając w 1989 roku 3-0 baraż z drużyną Blackburn Rovers. W 1990 roku drużyna awansowała po raz pierwszy w historii do finału pucharu Anglii. Pierwsze spotkanie z Manchesterem United na Wembley zakończyło się wynikiem 3:3. W powtórzonym spotkaniu Palace przegrali 0:1. W sezonie 1990/91 drużyna zajęła 3. miejsce w pierwszej lidze, co było najlepszym osiągnięciem w historii Crystal Palace. W tym sezonie piłkarze Orłów wrócili także na Wembley, gdzie pokonali Everton, zdobywając Zenith Data Systems Cup. Po sezonie 1992/93 zespół spadł z nowo powstałej Premier League, aby po roku do niej powrócić, wygrywając tytuł First Division. Sezon 1994/95 Palace ukończyli na 19. miejscu, które oznaczało spadek z Premier League. Rok 1997 przyniósł kolejny awans do najwyższej klasy rozgrywkowej po wygraniu na Wembley finału baraży z Sheffield United 1:0. Pomimo wzmocnienia drużyny takimi piłkarzami jak Attilio Lombardo i Tomas Brolin drużyna zajęła ostatnie miejsce w Premier League. Na końcu tego sezonu drużyna zaliczyła jedyny w historii start w europejskich pucharach, przegrywając dwa razy 0:2 z tureckim zespołem Samsunspor w trzeciej rundzie Pucharu Intertoto. Sezon Crystal Palace zakończyli z poważnymi problemami finansowymi i weszli na dwa lata pod zarząd administracyjny. W lipcu 2000 roku nowym właścicielem klubu został Simon Jordan, wyprowadzając Palace z zarządu administracyjnego. W 2004 roku drużyna awansowała do finału baraży o Premier League, gdzie na stadionie Millenium w Cardiff pokonała 1:0 West Ham United. Pobyt w Premier League zakończył się znowu po roku. Od sezonu 2005/06 drużyna nieprzerwanie występuje na drugim stopniu rozgrywek. W 2006 i 2008 roku Palace zakwalifikowali się do baraży o Premier League, jednak w półfinałach przegrali odpowiednio z Watford w 2006 roku i z Bristol City w 2008. W sezonie 2009/2010 do klubu ponownie wszedł pod zarząd administracyjny. W połowie rozgrywek drużynie odjęto 10 punktów, co zmusiło Palace do heroicznej walki o utrzymanie do ostatniej kolejki, gdzie w decydującym starciu na stadionie Hillsborough z ekipą Sheffield Wednesday zremisowali 2:2 zapewniając sobie utrzymanie po bramkach Alana Lee i Darrena Ambrose’a. W lecie 2010 klubowi groziła likwidacja. Został on jednak przejęty przez konsorcjum CPFC2010, co pozwoliło Palace przetrwać. W sezonie 2011/2012 Orły po zwycięstwie 2:1 nad Manchesterem United na Old Trafford awansowały do półfinału Carling Cup, gdzie jednak musiały uznać wyższość Cardiff City po rzutach karnych. Sezon ten drużyna zakończyła na bezpiecznym 17. miejscu w tabeli. 27 maja 2013 roku drużyna awansowała do Premier League, po wygraniu 1:0 w finale play-off z Watford. Bramkę na wagę awansu zdobył w 115. minucie spotkania Kevin Phillips z rzutu karnego. 3 stycznia 2015 r. trenerem Crystal Palace został Alan Pardew, którym był do 22 grudnia 2016 roku. W trakcie jego kadencji Crystal Palace doszło do finału FA Cup w sezonie 2015/2016, w którym przegrali 1:2 z Manchesterem United. Po 9 latach klub z Londynu ponownie dotarł do finału FA Cup. Tym razem zmierzył się z Manchesterem City, które Crystal Palace pokonało 1:0 zdobywając pierwsze trofeum w historii. W tym samym roku klub z Londynu wygrał Tarczę Wspólnoty, pokonując mistrza Anglii w sezonie 2024/2025 – Liverpool. == Sukcesy == Dawna Football League First Division / Premier League Trzecie miejsce – 1990/91 Dawna Football League Second Division / Championship Zwycięzca (2) – 1978/79, 1993/94 Drugie miejsce – 1968/69 Zwycięzca Play-off (4) – 1988/89, 1996/97, 2003/04, 2012/13 Dawna Football League Third Division Drugie miejsce – 1963/64 Dawna Football League Fourth Division Drugie miejsce – 1960/61 Zenith Data Systems Cup Zdobywca (1) – 1990/1991 FA Cup Zwycięzca (1) – 2024/2025 Finalista (2) – 1989/1990, 2015/2016 Community Shield Zwycięzca (1) – 2025/2026 == Rekordy klubowe == Najwięcej meczów: Jim Cannon, 571 (1972-1988) Najwięcej goli w lidze: Peter Simpson, 153 (1930-36) Najwyższa frekwencja w historii: 51,482 z Burnley, 11 maja 1979 (Division 2) Najwyższe miejsce w historii na koniec sezonu: 3 w Division 1 (obecna Premier League), sezon 1990/91 Najwyższe zwycięstwo w lidze: 9-0 z Barrow, 10 października 1959 (Division 4) Najwyższa porażka w lidze: 0-9 z Liverpoolem, 12 września 1989 (Division 1) Najwyższy transfer do klubu: Yohan Cabaye za £12m z Paris Saint-Germain Najwyższy transfer z klubu: Wilfried Zaha za £10m do Manchester United == Stadion == Nazwa: Selhurst Park Pojemność: 26,309 Inauguracja: 1924 Wymiary boiska: 99 × 67 m == Trenerzy == == Obecny sztab szkoleniowy == Menedżer – Oliver Glasner Asystent menedżera – Osian Roberts Trener bramkarzy – Dean Kiely Lekarz – Bill Jasper Fizjoterapeuta – Alex Manos Asystent fizjoterapeuty – John Stannard Trener przygotowania kondycyjnego – Scott Guyett == Obecny skład == Stan na 21 sierpnia 2025. === Piłkarze na wypożyczeniu === == Piłkarz roku == Od 1972 roku klub prowadzi plebiscyt na najlepszego piłkarza sezonu. Pierwszym triumfatorem był John McCormick. == Kibice == Najzagorzalsi fani Crystal Palace zajmują dolne sektory trybuny Holmesdale Stand. Za największych rywali kibice Palace uważają Brighton & Hove Albion. Mecze między tymi drużynami znane są jako M23/A23 derby. Nazwa pochodzi od autostrady łączącej południowy Londyn z Brighton. W dalszej kolejności do największych rywali zaliczają się Millwall i Charlton Athletic. == Europejskie puchary == == Przypisy == == Bibliografia == Crystal Palace, [w:] baza Transfermarkt (drużyny) [dostęp 2020-11-27] . History. Crystal Palace FC. [dostęp 2012-08-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (3 czerwca 2013)]. (ang.). Honours & Records. holmesdale.net The Palace Supporters’ Website. [dostęp 2012-09-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-01-11)]. (ang.).