Anfield – stadion piłkarski znajdujący się w Anglii, w Liverpoolu. Położony jest w dzielnicy Anfield, od której wziął swoją nazwę. Właścicielem oraz użytkownikiem jest Liverpool Football Club. Stadion powstał w 1884 roku i początkowo wykorzystywany był przez Everton Football Club. W 1892 roku w wyniku sporu w kierownictwie klubu, Everton przeniósł się na pobliski Goodison Park, zaś od tego czasu na Anfield swoje mecze zaczął rozgrywać nowo powstały klub – Liverpool F.C. Obiekt może pomieścić 61 276 widzów. == Historia stadionu == === Powstanie Anfield === ==== Everton ==== Istniejący od sześciu lat Everton F.C. w roku 1884 został zmuszony (z uwagi na nadmierny hałas podczas meczów oraz znaczne oddalenie od centrum) opuścić swoje boisko przy Priory Road. Prezes klubu John Houlding zorganizował wówczas przeprowadzkę na działki należące na przełomie lat 70. i 80. do braci Johna i Josepha Orrellów, którzy podobnie jak Houlding byli browarnikami. Położone w południowo-wschodnim narożniku Stanley Park tereny pomiędzy ulicami Anfield Road i Walton Breck Road pełniły wówczas rolę pastwisk, choć niekiedy rozgrywano na nich spotkania krykieta. Wkrótce Everton (za pośrednictwem Houldinga) wydzierżawił potrzebną nieruchomość, a dzięki wysiłkowi członków zarządu oraz zawodników klubu teren został wkrótce dostosowany do wymogów futbolu. 27 września 1884 r. na boisku bez żadnych miejsc dla widzów Everton pokonał Earlstown, współfinalistę pucharu Liverpoolu z poprzedniego roku, 5:0. Mecz rozegrano w obecności około tysiąca widzów. W 1885 roku Joseph Orrell junior (który dwa lata wcześniej odziedziczył ten teren po swoim ojcu) odsprzedał ziemię przy Anfield Road Houldingowi za łączną kwotę 6 tys. funtów (ok. 2 tys. zapłacono gotówką, pozostałe 4 tys. w formie hipoteki). Dodatkowymi warunkami były: coroczny datek na Stanley Hospital składany w imieniu Josepha Orrella oraz zapewnienie, że nie zostanie naruszone prawo Johna Orrella (wujka Josepha i właściciela sąsiedniej działki) do budowy drogi dojazdowej przez nieruchomość Houldinga. Wkrótce przy boisku (1885–1887) pojawiły się pierwsze prowizoryczne miejsca dla widzów – niewielkie pawilony wzdłuż boiska, dzięki którym mecze mogło obserwować od 2 do 4 tys. osób. W 1886 roku, przed pojedynkiem ze szkockimi Rangers oddano do użytku drugą trybunę, co zwiększyło pojemność stadionu do 10 tys. miejsc. Latem 1887 roku za kwotę ok. 1,5 tys. funtów wzniesiono mogącą pomieścić 4 tys. widzów trybunę przy Oakfield Road. Pozwoliło to na goszczenie takich wydarzeń jak półfinał Pucharu Anglii w roku 1888. W grudniu 1888 roku otwarto czwartą, północną trybunę podczas specjalnie zorganizowanego towarzyskiego pojedynku z zespołem Bootle. Spotkanie zgromadziło rekordowe w owym czasie 15 – 16 tys. widzów. Kilka miesięcy wcześniej, 8 września 1888 r. rozegrano na stadionie pierwszy mecz ligowy. W 1889 roku wybudowano nową trybunę przy Oakfield Road, która zastąpiła dotychczasową wyeksploatowaną konstrukcję. Choć trybuny mieściły już wówczas 12 tys. osób, a dalsze 6 – 8 tys. mogło zmieścić się na terenie dookoła boiska, to jednak zawodnicy nadal przebierali się w oddalonym o 300 metrów należącym do Houldinga barze Sandon. Stadion znany był wówczas jako „Everton Football Ground”, choć coraz popularniejsze stawało się też określenie „Anfield enclosure” zaczerpnięte od nazwy dzielnicy. Wobec dużego zainteresowania widowni Houlding w 1889 roku postanowił podnieść czynsz ze stosunkowo małej kwoty 100 do 250 funtów rocznie. Swoją decyzję motywował koniecznością spłaty hipoteki zaciągniętej dla uzyskania środków na zakup działki przy Anfield Road. 8 stycznia 1890 roku na Anfield rozegrano pierwsze spotkanie oświetlone za pomocą zasilanych naftą lamp (tzw. lampy Wellsa), a rok później władze Evertonu – jako pierwsze w historii – zastosowały siatki w bramkach, „wynalazek” Johna Alexandra Brodiego. W sezonie 1890/1891 Everton sięgnął po pierwsze w swojej historii mistrzostwo Anglii, gromadząc podczas spotkań do 20 tys. osób. W roku 1891 John Orrell przedstawił swój projekt budowy drogi dojazdowej do Anfield Road poprzez północny fragment boiska Evertonu, która wymagałaby częściowego rozebrania obiektu – główna trybuna została wzniesiona na pasie granicznym, na którym miała być wybudowana droga. Ostatecznie Orrell zgodził się zrezygnować ze swoich planów, a także udostępnić swoją nieruchomość dla potrzeb treningowych na okres 10 lat w zamian za opłatę w wysokości 100 funtów za pierwszy rok oraz 120 funtów płatnych z góry za każdy rok kolejny. Wobec tego władze Evertonu zaproponowały Houldingowi obniżenie rocznego czynszu do 180 funtów, by klub mógł rozgrywać swoje spotkania w dotychczasowej lokalizacji – kwota 370 funtów, jakie rocznie musiałby płacić klub okazała się zbyt wygórowana. Do porozumienia jednak nie doszło, gdyż Houlding sugerował klubowi odkupienie działek swojej i Orrella za sumę 8734 funtów. W tym celu miała zostać powołana spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Pomimo wstępnej zgody, ostatecznie pomysł ten nie został zaakceptowany przez radę klubu. W rezultacie szeregu spornych sytuacji klub przeniósł się na drugą stronę Stanley Park. Tam to członkowie Evertonu za 50 funtów rocznie wynajęli teren przy Goodison Road znany wówczas jako Mere Green Field. ==== Liverpool F.C. ==== Po odejściu z klubu, John Houlding pozostał więc z pustym stadionem z trybunami mogącymi pomieścić do 20 tys. osób. W tej sytuacji założył „Everton Football Club and Athletic Grounds”, przemianowany wkrótce na „Liverpool Football Club and Athletic Grounds”. Pierwszy mecz Liverpoolu na Anfield odbył się w czwartkowe popołudnie 1 września 1892 r. Był to towarzyski pojedynek z Rotherham Town, a Liverpool w obecności garstki widzów zwyciężył 7:1. Wydarzenie to zbiegło się z otwarciem nowego stadionu Evertonu, Goodison Park, gdzie gospodarze przy wsparciu ponad 10 tys. kibiców pokonali Bolton 4:2. Po sezonie pełnym sukcesów w Lancashire League, Liverpool został dopuszczony do Football League, a ich pierwsze ligowe spotkanie na Anfield rozegrano 9 września 1893 r. – gospodarze pokonali wówczas drużynę Lincoln City 4:0 przy obecności 5 tys. kibiców. Skłoniło to klub do rozbudowy stadionu i w 1894 roku została wybudowana zadaszona trybuna (tzw. „Grandstand”) według projektu Archibalda Leitcha. Wzniesiono ją w miejscu, w którym obecnie znajduje się trybuna główna („Main Stand”) – oferowała 3 tys. miejsc siedzących w 11 schodkowo ułożonych rzędach. Dalsze 2 tys. osób mogły się zmieścić pomiędzy trybuną a linią boczną boiska. W listopadzie 1894 roku na Anfield rozegrano pierwsze w historii spotkanie pomiędzy Liverpoolem i Evertonem. Zgromadziło ono na trybunach i wokół boiska przeszło 25 tys. widzów. Trzy lata później podczas kolejnego derbowego pojedynku zanotowano frekwencję sięgającą 30 tys. widzów. W kolejnych latach kilkakrotnie rozbudowywano też niezadaszoną początkowo trybunę przy Anfield Road: w 1897 (wzniesiono dach) i 1903 roku (powstała nowa stalowo-drewniana konstrukcja). === Rozbudowa obiektu === Gdy Liverpool wywalczył po raz drugi mistrzostwo ligi w 1906 roku, dyrekcja klubu w „nagrodę” dla kibiców wybudowała nową południową trybunę, którą od pobliskich ulic zaczęto nazywać „Oakfield Road Embankment” czy „Walton Breck Bank”. Wkrótce jednak lokalny dziennikarz, Ernest Edwards z Daily Post i Liverpool Echo ochrzcił tę trybunę mianem „The Spion Kop”, na cześć słynnego wzgórza w Południowej Afryce (Spioenkop, z afr. „Wzgórze Szpiegów”), gdzie w 1900 r. zginęło wielu pochodzących z Liverpoolu żołnierzy. Zaprojektowana przez Leitcha trybuna mierzyła 120 m długości, 40 m szerokości i 15 m wysokości. Od strony ulicy wybudowano szeroką na ponad 3,5 metra betonową klatkę schodową. Prowadziła ona na szczyt liczącego 100 drewnianych stopni uformowanego z żużlu i gruzu nasypu. Mogąca pomieścić 25 tys. widzów trybuna – wraz z zabudową narożników boiska – zwiększyła pojemność stadionu do 60 tys. osób. W międzyczasie na przeciwną, wschodnią stronę boiska przeniesiono dotychczasową trybunę główną (przetrwała do 1963 roku), a w jej miejscu od podstaw wybudowano nową. Rok później Liverpool F.C. ostatecznie nabył od Johna Houldinga działkę wraz ze stadionem Anfield, pożyczając część kwoty od Royal Liverpool Friendly Society. Stadion pozostawał niezmieniony przez następne 20 lat, aż do 1928 roku, kiedy to została przeprowadzona znaczna przebudowa. Wówczas to zmieniono konstrukcję The Kop (m.in. poprzez podwyższenie jej o dalsze 10 metrów), zwiększając jej pojemność do blisko 30 tys. osób i przykrywając ją dachem o powierzchni przeszło 40 tys. m². Oficjalnego otwarcia dokonał John McKenna, były trener i działacz Liverpoolu, a wówczas prezes ligi. Nie ulegało wątpliwości, że The Kop jest największą trybuną w kraju mogącą pomieścić więcej kibiców niż inne stadiony w Anglii w całości. Dzięki zadaszeniu odgłosy dopingu prowadzonego z tej olbrzymiej trybuny skierowane były wyłącznie na boisko, przez co uzyskano niezwykły efekt akustyczny. Przy The Kop (południowo-wschodni narożnik stadionu) starannie wzniesiono maszt z żaglowca parowego SS Great Eastern, jednego z pierwszych żelaznych okrętów, który przerwał jego złomowanie. W lutym 1952 roku, podczas meczu czwartej rundy Pucharu Anglii z Wolverhampton Wanderers, odnotowano najwyższą frekwencję w historii Anfield – 61 905 kibiców. Kolejne inwestycje rozpoczęły się w 1957 roku, gdy zarząd Football League wprowadził mecze popołudniowe i wieczorne. Po raz pierwszy jupitery na Anfield rozbłysły 30 października 1957 roku podczas towarzyskiego meczu z lokalnym rywalem Evertonem z okazji 75. rocznicy powołania Liverpool County FA. W 1963 roku wyburzono starą „Grandstand” i za kwotę 350 tys. funtów wzniesiono Kemlyn Road Stand (z dachem wspartym na filarach), co zwiększyło pojemność tego sektora stadionu do 6700 widzów. Dwa lata później poważnym zmianom poddano także Anfield Road Stand, zamieniając ją w dużą trybunę krytą. Niedługo potem, w 1973 roku, trybuna zachodnia – Main Stand została