Genoa Cricket and Football Club, znany jako Genoa CFC lub potocznie jako Genoa (wymowa włoska /ˈd͡ʒɛːnoa/) – włoski klub sportowy z siedzibą w Genui, założony 7 września 1893 roku, kiedy powstały sekcja lekkoatletyczna i krykietowa. Swoje mecze rozgrywa na Stadio Luigi Ferraris liczącym 36 536 miejsc siedzących. Genoa jest jednym z najbardziej utytułowanych klubów we Włoszech – jej najważniejsze osiągnięcia to zdobycie mistrzostwa Włoch w 1898, 1899, 1900, 1902, 1903, 1904, 1915, 1923 i 1924 roku. Wszystkie te tytuły pochodzą jeszcze z nieoficjalnych rozgrywek ligi włoskiej. Genoa zdobyła również Puchar Włoch 1937. Oprócz tego zespół dotarł do półfinału Pucharu UEFA 1990/1991, jednak przegrał w nim z późniejszym triumfatorem rozgrywek – Ajaksem Amsterdam. Genoa domowe spotkania rozgrywa w koszulkach w czerwono-niebieskie pasy, niebieskich spodenkach oraz niebieskich skarpetach. Drużyna posiada kilka przydomków, między innymi „Rossoblu” oraz „Grifone”. Na Genoę mawia się też czasami „Zena”, „Vecchio Balordo” oraz „Grifo”. Od 2019 roku trenerem klubu jest Aurelio Andreazzoli, natomiast rolę kapitana ekipy „Rossoblu” pełni Domenico Criscito. Największym rywalem klubu jest UC Sampdoria, a pojedynki pomiędzy tymi dwoma zespołami są nazywane we Włoszech „Derby di Genova” lub „Derby della Lanterna”. == Historia == === Początki === Klub został założony 7 września 1893 roku jako Genoa Cricket & Athletic Club. Początkowo zostały utworzone dwie sekcje – lekkoatletyczna i krykietowa. Klub powstał w celu reprezentowania Anglii za granicą, dlatego też koszulki noszone przez członków zespołu były białe, tak jak koszulki reprezentacji Anglii w piłce nożnej. Początkowo Włosi nie dopuścili drużyny do ligowych rozgrywek, ponieważ uznali ją za prywatny klub. Zespół miał swoją siedzibę w północno-zachodniej części Genui, w obszarze Campasso. Założycielami klubu byli Charles De Grave Sells, S. Blake, G. Green, W. Riley, Daniel G. Fawcus, H. M. Sandys, E. De Thierry, Jonathan Summerhill Sr., Jonathan Summerhill Jr. oraz sir Charles Alfred Payton. Zespół stał się tym samym jedną z najstarszych drużyn w kraju, wcześniej założono tylko dwa kluby w Turynie. Po utworzeniu sekcji piłkarskiej zespół mógł dołączyć do oficjalnych rozgrywek. Domowe mecze klub miał rozgrywać na obiekcie o nazwie „Ponte Carrega”. Na tym boisku Genoa rozegrała swoje pierwsze towarzyskie spotkanie, w którym przegrała 0:1 z połączonymi drużynami Internazionale Torino i FBC Torinese. Wkrótce potem Genoa zanotowała swoje pierwsze zwycięstwo wygrywając na wyjeździe 2:0 z UPS Alessandria. Towarzyskie mecze odbywały się również między brytyjskimi żeglarzami, między innymi z udziałem pancernika HMS Revenge z 1892 roku. === Mistrzowska dominacja === Profesjonalny futbol we Włoszech rozpoczął się wraz z powstaniem Włoskiego Związku Piłki Nożnej i rozpoczęciu rozgrywek o mistrzostwo kraju. W pierwszych mistrzostwach oprócz Genoy wzięły udział trzy drużyny z Turynu – FBC Torinese, Internazionale Torino oraz Reale Società Ginnastica Torino. Turniej został rozegrany 8 maja 1898 roku na Stadio Motovelodromo Umberto I. Genoa pokonała w półfinale 2:1 Ginnasticę, w finale zwyciężyła po dogrywce 2:1 z Internazionale i tym samym zapewniła sobie mistrzostwo Włoch. Kolejny sezon klub rozpoczął już jako Genoa Cricket & Football Club odrzucając z poprzedniej nazwy zespołu człon „Athletic”. Zmianie uległy również stroje drużyny – do białych koszulek dodano pionowe niebieskie pasy i od tego czasu na klub mawiano „Biancoblu”. Kolejne mistrzostwa Włoch zostały rozegrane w kwietniu 1899 roku. W finale rozegranym 16 kwietnia Genoa tak jak rok wcześniej pokonała Internazionale, tym razem 3:1. Piłkarze Genoi zostali mistrzami Włoch również w 1900 roku. Najpierw wygrali 7:0 z Sampierdarenese, a w spotkaniu finałowym zwyciężyli 3:1 z Torinese. Klubowe stroje uległy kolejnej zmianie w 1901 roku. Białe koszulki z niebieskimi paskami zastąpiły czerwono-niebieskie stroje i od tych kolorów wziął się nowy przydomek drużyny – „Rossoblu”. Jako obrońcy tytułu zawodnicy Genoi rozgrywki o mistrzostwo Włoch rozpoczęli od finału. Pojedynek z Milanem zakończył się jednak porażką Genoi 0:3 po hat tricku strzelonym przez Herberta Kilpina. „Rossoblu” wywalczyli czwarte w historii mistrzostwo kraju w 1902 roku, kiedy zwyciężyli 2:0 z Milanem. W 1903 i 1904 roku Genoa również została najlepszą drużyną we Włoszech, a w spotkaniach finałowych pokonywała wówczas Juventus F.C., kolejno 3:0 i 1:0. Genoa została pierwszym włoski zespołem, który rozegrał mecz z klubem z innego państwa – 27 kwietnia 1903 roku „Rossoblu” wygrali 3:0 z francuską drużyną FVC Nice. Rok później, gdy pierwszy zespół Genoi zdobył kolejne mistrzostwo kraju, rezerwy włoskiego klubu zwyciężyły w rozgrywkach II Categoria. Następnie w mistrzostwach Włoch zakończyła się dominacja Genoi, rozgrywki o mistrzowski tytuł przez kolejne dziesięć lat zwyciężały AC Milan, Juventus, Pro Vercelli, Inter Mediolan oraz AS Casale. W 1908 roku Włoski Związek Piłki Nożnej po fali protestów niektórych klubów wprowadził zakaz gry zagranicznych zawodników we włoskich drużynach. W składzie Genoi do tej pory grywali głównie Anglicy. „Rossoblu” podobnie jak inne kluby zaakceptowały tę decyzję, jednak Genoa nie wzięła udziału w mistrzostwach Włoch rozgrywanych w tym roku. W kolejnym sezonie włoska federacja pozwoliła na grę zagranicznych piłkarzy, dzięki czemu Genoa odbudowała skład, w którym grali między innymi Luigi Ferraris oraz kilku Szwajcarów. Odbudowanie drużyny spowodowało, że w 1909 roku rozpoczęto budowę stadionu, który miał pomieścić 25 000 widzów. Obiekt położony w Marassi został oddany do użytku na początku 1911 roku, natomiast pierwszy mecz rozegrano na nim 22 stycznia. === Era Williama Garbutta === Wraz z powstaniem reprezentacji Włoch w piłce nożnej piłkarze Genoi zaczęli być do niej powoływani. Renzo De Vecchi pełnił rolę kapitana drużyny narodowej, a w kadrze występowali również Edoardo Mariani i Enrico Sardi. Następnie nowym trenerem klubu został Anglik William Garbutt. Był to pierwszy profesjonalny trener w historii włoskiej drużyny, jego charakterystycznym znakiem było bardzo częste palenie fajki. Zawodnicy Genoi nazwali Garbutta „Mister” i od czasu jego zatrudnienia klub jako jeden z niewielu we Włoszech mógł się pochwalić zawodowym trenerem. W sezonie 1914/1915 Genoa wywalczyła kolejne mistrzostwo kraju. Najpierw klub wygrał swoją grupę eliminacyjną, później pokonał rywali grupie półfinałowej, a następnie zwyciężył w grupie finałowej. W 1914 roku wybuchła I wojna światowa i od 1915 roku profesjonalne rozgrywki piłkarskie we Włoszech zostały zawieszone. Genoa w 1919 roku zwyciężyła w nieoficjalnym turnieju Coppa Liguria. W trakcie wypełniania obowiązku wojskowego we Włoszech zginęli Luigi Ferraris, Adolfo Gnecco, Carlo Marassi, Alberto Sussone i Claudio Casanova, natomiast w Niemczech poniósł śmierć założyciel sekcji piłkarskiej w klubie – James Richardson Spensley. Po wojnie Genoa pozostała jednym z najlepszych zespołów w północnej części kraju. Garbutt w sezonie 1922/1923 doprowadził drużynę do kolejnego tytułu mistrza Włoch. „Rossoblu” w finałowym dwumeczu pokonali S.S. Lazio, z którym najpierw wygrali 4:1, a następnie 2:0. Rozgrywki o mistrzostwo kraju 1923/1924 również zakończyły się triumfem Genoi. W rewanżowym pojedynku z Bologną na stadionie zostały wszczęte zamieszki, a Włoska Federacja Piłki Nożnej przyznała Genoi zwycięstwo 2:0, dzięki czemu klub ten awansował do finału. W nim „Grifone” okazali się lepsi od Savoii, którą pokonali w dwumeczu 4:2. Dla Genoi był to dziewiąty i jak się później okazało ostatni zdobyty tytuł mistrzowski. Oba te sukcesy Genoa odniosła praktycznie w niezmienionym składzie. Po zdobyciu tytułu w 1924 roku do mistrzostw Włoch została wprowadzona nowość – zdobywcy scudetto w kolejnym sezonie nosili na swoich koszulkach specjalną tarczę stylizowaną na flagę Włoch. W sezonie 1924/1925 Genoa została wyeliminowana z mistrzostw Włoch przez późniejszych triumfatorów rozgrywek – Bolognę. W 1927 roku Williama Garbutta na stanowisku trenera „Rossoblu” zastąpił Renzo De Vecchi. W sezonie 1927/1928 wywalczył on z klubem wicemistrzostwo kraju, a Genoa w końcowej tabeli została wyprzedzona tylko przez Torino. Wówczas napastnik ekipy „Grifone” – Felice Levratto zdobył 20 goli w 27 meczach i był jednym z najlepszych strzelców sezonu. === Zmiana nazwy klubu === Ze względu na anglojęzyczną nazwę klubu, faszystowski rząd zmusił Genoę do jej zmiany i od 1928 roku drużyna występowała jako Genova 1893 Circolo del Calcio. Zespół rywalizował zarówno w rozgrywkach ligowych, jak i w Pucharze Mitropa, z którego został wyeliminowany w ćwierćfinale przez Rapid Wiedeń. W sezonie 1929/1930 w ligowej tabeli Genova uplasowała się na drugiej pozycji, a mistrzowski tytuł wywalczyła AS Ambrosiana. Od tej pory „Rossoblu” w najwyższej klasie rozgrywek w kraju nigdy nie zajęli lepszego miejsca. Na początku lat 30. – w sezonach 1931/1932 oraz 1932/1933 klub zajmował w mistrzostwach Włoch miejsca w środku tabeli. Podczas rozgrywek 1933/1934 zespół uplasował się na siedemnastej lokacie w lidze i po raz pierwszy w historii spadł do Serie B. Nowym trenerem Genovy został Vittorio Faroppa, pod wodzą którego „Rossoblu” zwyciężyli rozgrywki drugiej ligi i powrócili do Serie A. W 1936 roku doszło do zmiany na stanowisku prezesa klubu – Alfredo Costę zastąpił Juan Culiolo. W sezonie 1936/1937 Genova zajęła szóste miejsce w lidze, jednak wywalczyła Puchar Włoch pokonując w spotkaniu finałowym 1:0 Romę. Sezon 1937/1938 Genova zakończyła na trzeciej pozycji, a o pierwsze miejsce do końca rozgrywek rywalizowało aż siedem zespołów. Zdobywcy mistrzowskiego tytułu – piłkarze Ambrosiany zanotowali trzy punkty przewagi nad ekipą „Rossoblu”, natomiast szóste w tabeli Triestinę i Romę wyprzedzili o pięć punktów. Latem reprezentacja Włoch wywalczyła mistrzostwo świata, a w zwycięskiej kadrze znajdowało się trzech zawodników Genovy – Sergio Bertoni, Mario Genta oraz