Nowy obowiązek i kara do 50 tys. zł. Rząd sprawdzi, co robisz z mieszkaniem

Centralna Ewidencja Lokali to pomysł, który budzi ogromne emocje, choć nawet jeszcze nie pokazano projektu ustawy. Rząd jednak zamierza stworzyć bazę danych, by policzyć puste mieszkania i uporządkować rynek najmu. Odbije się to na wszystkich właścicielach nieruchomości. Polska stoi musi się dostosować do unijnych wymogów, które już w maju 2026 roku uporządkują chaos na rynku wynajmu krótkoterminowego. Centralna Ewidencja Lokali może stać podstawą także innych baz. Ma połączyć rozproszone dotąd informacje (np. od fiskusa czy z CEEB) w jeden system kontroli nad tym, jak wykorzystujemy domy i mieszkania. Brzmi to strasznie, ale ma swoje zalety. Centralna Ewidencja Lokali dopiero powstaje Mimo dużego zainteresowania tematem ze strony Polaków, konkretne daty wdrożenia systemu wciąż pozostają zagadką. Portal Samorządowy próbował uzyskać od Ministerstwa Rozwoju i Technologii odpowiedzi dotyczące zakresu gromadzonych danych, jednak urzędnicy na razie dawkują informacje. "Aktualnie analizowane są możliwe warianty rozwiązań w tym zakresie, celem opracowania kierunkowych założeń" – przekazał portalowi Wydział Prasowy Ministerstwa Rozwoju. Wiadomo jedynie, że faktycznie "resort rozwoju i technologii rozważa podjęcie prac nad utworzeniem centralnej ewidencji lokali mieszkalnych". Rejestracja najmu krótkoterminowego 2026 Rządowy pomysł zakłada, że każdy właściciel nieruchomości będzie musiał złożyć oficjalną deklarację. Urzędnicy chcą wiedzieć, czy w lokalu mieszkasz ty, czy może wynajmujesz go turystom lub studentom, czy też mieszkanie stoi puste i się marnuje. "Każdy lokal będzie miał przypisany numer z oznaczeniem wskazującym własność – prywatną, bądź publiczną – i na jakie cele jest wykorzystywany: na własne potrzeby, w najem, dzierżawę, użyczenie" – wyjaśnił w rozmowie z Głosem Wielkopolski Tomasz Lewandowski, podsekretarz stanu w resorcie rozwoju. Taki ruch ma ułatwić życie m.in. samorządom, które zyskają dokładną wiedzę o zasobach mieszkaniowych na swoim terenie. Dla osób zarabiających na najmie mieszkań na doby oznacza to koniec anonimowości. Brak wpisu do rejestru będzie niósł za sobą surowe konsekwencje. Kara za brak wpisu do ewidencji Walka z szarą strefą najmu krótkoterminowego, która obejmuje nawet 35 proc. rynku, wiąże się z restrykcjami. Serwisy takie jak Booking czy Airbnb będą musiały wymagać od wynajmujących numeru rejestracyjnego już na etapie tworzenia oferty. Próba ominięcia tego obowiązku i oferowanie noclegów na czarno skończy się karą finansową. Wiceminister sportu i turystyki Ireneusz Raś w rozmowie z Rzeczpospolitą zapowiedział, że za wynajmowanie lokalu bez wymaganego wpisu do rejestru grozi kara administracyjna w wysokości do 50 tys. zł. Nowe przepisy, które zgodnie z prawem unijnym mają wejść 20 maja (rozporządzenie 2024/1028), sprawią, że część właścicieli założy działalność gospodarczą i zacznie płacić podatki, zrezygnuje z wynajmu na doby na rzecz umów długoterminowych lub zdecyduje się na sprzedaż nieruchomości. Nowy podatek od pustostanów Jedną z korzyści z wdrożenia centralnej ewidencji ma być stworzenie mapy pustostanów. Dzięki temu państwo będzie mogło lepiej kierować fundusze na remonty, przekazując je tam, gdzie realnie ludziom brakuje dachu nad głową. Taniej wyjdzie bowiem dołożenie prywatnemu właścicielowi niż stawianie nowych bloków. Jednak dla wielu właścicieli to miecz obosieczny. Przymusowe deklarowanie statusu mieszkania budzi obawy o prywatność. Deklaracje będą musieli przecież złożyć nie tylko ci, co wynajmują mieszkania, ale wszyscy. Jeśli nic z nim nie robimy, to nasze mieszkanie może zostać uznane za pustostan bez właściciela. Nieoficjalnie mówi się, że baza pustostanów posłuży do wprowadzenia nowego podatku od lokali, które stoją puste, zamiast trafiać na rynek. Resort uspokaja, że nie chodzi o karanie osób posiadających kilka mieszkań, ale o zmotywowanie ich do działania, np. wynajmowania. "Uwolnienie" nowych lokali na rynku mogłoby z kolei obniżyć ceny.