3 maja to wspólne święto. Często zapominamy, że obchodzi go z nami jeszcze jeden kraj

Święto Narodowe Trzeciego Maja to niezwykle istotne święto państwowe, które upamiętnia jedną z najważniejszych rewolucji politycznych (o ile nie najważniejszą), jaka miała miejsce w naszym kraju. Często zapominamy o tym, że od kilkunastu lat data ta jest równie ważna dla innego europejskiego narodu. Narodu, z którym łączy nas naprawdę wiele. 3 maja jest dniem upamiętnienia na Litwie. Nasi sąsiedzi na północnym wschodzie przyjmują (słusznie) Konstytucję 3 maja jako swój własny sukces narodowy. Znajduje to wyraz w komunikatach, jakie płyną z Wilna: "2 państwa. 3 wieki. 5 wartości: wolność, równość, jedność, reforma, odwaga. Dziś mija 235 lat od Konstytucji 3 Maja (1791) – pierwszej w Europie i drugiej na świecie. Śmiała polsko-litewska umowa o nowoczesnym, suwerennym państwie. Jej przesłanie trwa: państwo zaczyna się od nas" – tak o dzisiejszym upamiętnieniu napisał litewski MSZ na X. Jest to o tyle ciekawe, że kilka dekad temu taki scenariusz wydawał się wręcz nieprawdopodobny. Konstytucja 3 maja na Litwie była uznawana za akt marginalizujący ludność z tamtego regionu i silnie faworyzujący polskie zwierzchnictwo nad Unią Lubelską. Historyczny kontekst zmienia jednak pewien kluczowy dokument. Stosunki polsko-litewskie a Konstytucja 3 maja Niezwykle ważnym aktem, który powstał jako uszczegółowienie przepisów wykonawczych dla ustawy zasadniczej, było Zaręczenie Wzajemne Obojga Narodów. Powstało ono 20 października 1791 roku. Jego sygnatariuszem był Stanisław August Poniatowski. To właśnie ten dokument rzuca światło na to, dlaczego pozornie jednostronna (faktycznie faworyzująca interesy dążącej do unitaryzacji Polski) Konstytucja 3 maja, jest dla Litwinów tak ważna. Dokument zawierał 5 warunków (postulatów): Dokument był więc kompromisem wobec litewskich interesów w formie aneksu do ustawy zasadniczej. To właśnie jego treść jest tak kluczowa dla współczesnej pozytywnej recepcji Konstytucji 3 maja na Litwie. Jest też kluczowym pomostem dla przyjaźni polsko-litewskiej, która jest niezwykle ważna w kontekście aktualnej sytuacji politycznej. Polsko-litewska przyjaźń jest skomplikowana, ale niezwykle ważna Polska jest bardzo ważnym partnerem Litwy. Jak wskazują dane Banku Światowego w ramach World Integrated Trade Solution, wymiana handlowa z Polską przebiega na szeroką skalę w obydwóch kierunkach. Jesteśmy drugim największym zagranicznym rynkiem zbytu dla litewskich firm (po Łotwie) i drugim najważniejszym zagranicznym dostawcą (po Niemczech). Na terenie Litwy operuje też największa polska spółka – Orlen. Rafineria w Możejkach stanowi niezwykle ważny wkład w bezpieczeństwo energetyczne całego regionu bałtyckiego (zwłaszcza w dobie wojny hybrydowej z Rosją). Jej obecność przekłada się na tworzenie tysięcy miejsc pracy związanych z działalnością zakładu, ale też infrastruktury wokół niego. Według informacji podanych przez Orlen w raporcie "10 lat od strategicznej decyzji ORLENu na Litwie", w 2019 roku spółka była największym płatnikiem podatków na Litwie i największym eksporterem w skali tego kraju.