# Gerald Rudolph Ford Jr. - 38. Prezydent Stanów Zjednoczonych Gerald Rudolph Ford Jr., urodzony jako Leslie Lynch King Jr. (14 lipca 1913 – 26 grudnia 2006), był amerykańskim politykiem, który pełnił funkcję 38. prezydenta Stanów Zjednoczonych w latach 1974–1977. Jako członek Partii Republikańskiej, Ford wcześniej służył jako 40. wiceprezydent Stanów Zjednoczonych, a także wieloletni kongresman reprezentujący stan Michigan w Izbie Reprezentantów. ## Wczesne życie i edukacja Gerald Ford urodził się 14 lipca 1913 roku w Omaha, Nebraska, jako Leslie Lynch King Jr. Jego matką była Dorothy Gardner. Po rozstaniu z biologicznym ojcem, matka Forda wyszła za mąż za Geralda Rudolpha Forda Sr., który adoptował przyszłego prezydenta i nadał mu swoje imię i nazwisko. Ford dorastał w Grand Rapids w stanie Michigan. Ukończył szkołę średnią w Grand Rapids w 1931 roku i kontynuował naukę na University of Michigan w Ann Arbor. Był utalentowanym graczem futbolu amerykańskiego. W latach 1935–1941 studiował prawo na Uniwersytecie Yale. ## Służba wojskowa W kwietniu 1942 roku, po ukończeniu studiów prawniczych, Gerald Ford wstąpił do Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych. Podczas II wojny światowej służył na Pacyfiku, gdzie brał udział w działaniach bojowych. Otrzymał liczne odznaczenia za swoją służbę. Zakończył służbę w stopniu porucznika. ## Kariera polityczna ### Izba Reprezentantów W 1948 roku Ford został wybrany do Izby Reprezentantów z ramienia Partii Republikańskiej, reprezentując 5. okręg wyborczy w Michigan. Zasiadał w Izbie Reprezentantów przez 25 lat, od 1949 do 1973 roku. Podczas swojej kadencji w Kongresie, Ford był znany ze swojej pracowitości, uczciwości i pragmatyzmu. Współpracował zarówno z republikanami, jak i demokratami. ### Komisja Warrena W 1963 roku prezydent Lyndon B. Johnson powołał Forda do Komisji Warrena, której zadaniem było zbadanie okoliczności zabójstwa prezydenta Johna F. Kennedy’ego. Ford brał aktywny udział w pracach komisji i współtworzył raport końcowy. ### Lider mniejszości W 1965 roku Gerald Ford został wybrany liderem mniejszości w Izbie Reprezentantów. Pełnił tę funkcję do 1973 roku. ### Wiceprezydentura W 1973 roku wiceprezydent Spiro Agnew zrezygnował ze stanowiska w wyniku skandalu korupcyjnego. Prezydent Richard Nixon nominował Geralda Forda na wiceprezydenta. Nominacja Forda została zatwierdzona przez Kongres, zgodnie z 25. poprawką do Konstytucji. Ford został zaprzysiężony na wiceprezydenta 6 grudnia 1973 roku. ## Prezydentura ### Objęcie urzędu 9 sierpnia 1974 roku Richard Nixon zrezygnował ze stanowiska prezydenta w związku z aferą Watergate. Gerald Ford, jako wiceprezydent, automatycznie objął urząd prezydenta. Był to pierwszy raz w historii Stanów Zjednoczonych, kiedy osoba, która nie została wybrana ani na prezydenta, ani na wiceprezydenta, objęła urząd prezydenta. ### Amnestia dla Nixona Jedną z pierwszych i najbardziej kontrowersyjnych decyzji Forda jako prezydenta było ułaskawienie Richarda Nixona 8 września 1974 roku. Ford argumentował, że ułaskawienie Nixona jest konieczne dla dobra kraju, aby zakończyć podziały spowodowane aferą Watergate i skupić się na przyszłości. Decyzja ta spotkała się z powszechną krytyką i negatywnie wpłynęła na popularność Forda. ### Polityka gospodarcza Ford objął urząd w trudnym okresie gospodarczym. Stany Zjednoczone zmagały się z wysoką inflacją i recesją. Ford próbował walczyć z inflacją poprzez ograniczenie wydatków rządowych i podwyżki podatków. Wprowadził program "Whip Inflation Now" (WIN), który miał na celu zachęcenie Amerykanów do oszczędzania energii i pieniędzy. Działania Forda przyniosły pewne efekty, ale gospodarka pozostała w trudnej sytuacji. ### Polityka zagraniczna W polityce zagranicznej Ford kontynuował politykę odprężenia w stosunkach ze Związkiem Radzieckim. W 1975 roku w Helsinkach podpisał Akt Końcowy Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, który potwierdzał nienaruszalność granic w Europie i zobowiązywał państwa do przestrzegania praw człowieka. Ford dążył również do poprawy stosunków z Chinami. ### Upadek Wietnamu Południowego Podczas prezydentury Forda doszło do upadku Wietnamu Południowego. W 1975 roku wojska północnowietnamskie zajęły Sajgon, stolicę Wietnamu Południowego, co oznaczało koniec wojny wietnamskiej. Ford próbował uzyskać od Kongresu dodatkowe fundusze na pomoc dla Wietnamu Południowego, ale jego prośba została odrzucona. ### Wybory prezydenckie w 1976 roku W 1976 roku Gerald Ford ubiegał się o reelekcję. W prawyborach w Partii Republikańskiej zmierzył się z Ronaldem Reaganem. Fordowi udało się pokonać Reagana i uzyskać nominację Partii Republikańskiej. W wyborach prezydenckich zmierzył się z Jimmym Carterem, kandydatem Partii Demokratycznej. Carter wygrał wybory, zdobywając 297 głosów elektorskich, podczas gdy Ford zdobył 240 głosów elektorskich. ## Emerytura i śmierć Po opuszczeniu Białego Domu w 1977 roku Gerald Ford poświęcił się pisaniu, wykładaniu i działalności społecznej. Otwarto Bibliotekę i Muzeum Prezydenckie Geralda R. Forda w Ann Arbor i Grand Rapids w stanie Michigan. Ford zmarł 26 grudnia 2006 roku w Rancho Mirage w Kalifornii. Miał 93 lata. ## Życie prywatne Gerald Ford poślubił Elizabeth Bloomer Warren w 1948 roku. Mieli czworo dzieci: Michaela, Johna, Stevena i Susan. ## Dziedzictwo Gerald Ford jest zapamiętany jako uczciwy i pragmatyczny polityk, który objął urząd prezydenta w trudnym momencie historii Stanów Zjednoczonych. Jego decyzja o ułaskawieniu Richarda Nixona pozostaje kontrowersyjna, ale wielu uważa, że była to decyzja podjęta w najlepszym interesie kraju. Ford przyczynił się do ustabilizowania sytuacji gospodarczej i kontynuował politykę odprężenia w stosunkach ze Związkiem Radzieckim. ## Odznaczenia * Złoty Medal Kongresu (1998) * Łańcuch Orderu Krzyża Ziemi Maryjnej (Estonia, 1996) * Prezydencki Medal Wolności (1999) * Nagroda Profilu Odwagi Fundacji im. prezydenta Kennedy’ego (2001) ## Ciekawostki * Gerald Ford był zapalonym narciarzem. * Lotniskowiec USS „Gerald R. Ford” (CVN-78) został nazwany na jego cześć.