# MQ-9 Reaper MQ-9 Reaper (znany także jako Predator B) to amerykański bezzałogowy bojowy aparat latający (UCAV - unmanned combat aerial vehicle) produkowany przez firmę General Atomics Aeronautical Systems, szeroko wykorzystywany przez Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych oraz Royal Air Force (RAF). Jest to pierwszy dron typu „myśliwy-zabójca” (ang. hunter-killer), zaprojektowany do prowadzenia zarówno misji rozpoznawczych, jak i ataków na cele. ## Historia i Rozwój Rozwój MQ-9 Reaper rozpoczął się dzięki pozytywnym doświadczeniom z eksploatacji MQ-1 Predator. Inicjatywa wyszła od producenta w 1998 roku, który zainwestował własne środki w opracowanie nowej wersji o lepszych osiągach. Ważnym partnerem w rozwoju okazała się NASA, która poszukiwała bezzałogowych samolotów do badań atmosferycznych. Na bazie Predatora, General Atomics opracował wersję o nazwie Predator B. Powstały trzy samoloty przedprototypowe, różniące się konfiguracją: * **Predator B-001:** Rozpiętość skrzydeł 20 metrów, silnik turbośmigłowy Garret TPE-331-10T (712 kW), udźwig 340 kg, pułap 14 600 m, długotrwałość lotu 30 godzin, prędkość maksymalna 390 km/h. * **Predator B-002:** Silnik turboodrzutowy Williams FJ44-2A (ciąg 10,2 kN), udźwig 215 kg, pułap 18 000 m, prędkość 500 km/h, długotrwałość lotu 12 godzin. * **Predator B-003 (Altair):** Silnik turbośmigłowy Garret TPE-331-10T (712 kW), rozpiętość 25,6 m, udźwig 1360 kg, pułap 15 750 m, prędkość 440 km/h, długotrwałość lotu 36 godzin. Pierwszy lot Predatora B-001 miał miejsce 2 lutego 2001 roku. Po testach zrezygnowano z napędu odrzutowego na korzyść turbośmigłowego. US Air Force wyraziło zainteresowanie wersją o zmniejszonej do 20 m rozpiętości skrzydeł, z myślą o wykorzystaniu drona nie tylko do rozpoznania, ale i do zadań bojowych (koncepcja Hunter/Killer). W grudniu 2002 roku Siły Powietrzne zamówiły dwa samoloty przedseryjne YMQ-9A. W 2005 roku rozpoczęła się faza demonstracyjna, a rok później US Air Force zamówiło kolejne samoloty, zmieniając nazwę z Predator B na Reaper. Pod koniec 2006 roku Reaper dokonał pierwszego udanego zrzutu uzbrojenia. Na początku 2009 roku US Air Force dysponowało 28 maszynami MQ-9 Reaper. Zmodernizowane MQ-9A serii Block 5 zyskały ulepszony radar AN/APY-8, nowsze głowice elektrooptyczne AN/DAS-1 i MTS-B, generatory elektryczne o większej mocy i wzmocnione podwozie. Dopuszczalna masa startowa wzrosła do 5307 kg. Cena MQ-9 w 2025 roku szacowana jest na 30–32 miliony dolarów USA. ### MQ-9B SkyGuardian Prace nad wersją MQ-9B rozpoczęto w 2014 roku. Celem było stworzenie wersji przeznaczonej na rynek europejski, zdolnej do operowania w kontrolowanej przestrzeni powietrznej. Nowy płatowiec został zaprojektowany zgodnie z normą STANAG 4671. Wyposażono go m.in. w system wykrywania niebezpieczeństwa i unikania kolizji, radarowy system unikania kolizji (Due Regard Radar/DRR) i system TCAS II. Zastosowano system przeciwoblodzeniowy. Zwiększono rozpiętość skrzydeł do 24 metrów oraz zainstalowano winglety, co wydłużyło czas lotu do 40 godzin. Zwiększono także masę przenoszonego uzbrojenia z 1400 kg do 2150 kg i liczbę węzłów podwieszeń z sześciu do dziewięciu. Maksymalna masa startowa wzrosła do 5670 kg. We wrześniu 2020 roku oblatano prototyp morskiej wersji patrolowej MQ-9B SeaGuardian. ## Konstrukcja Reaper zachował układ konstrukcyjny swojego poprzednika: średniopłat z silnikiem umieszczonym w tylnej części kadłuba napędzającym trójłopatowe śmigło pchające i motylkowe usterzenie ogonowe. Posiada składane podwozie. Misja typowo realizowana jest etapami: naziemna stacja kontroluje start i lot przez pierwsze 150 km, następnie kontrolę przejmuje stanowisko w Creech Air Force Base poprzez łącze satelitarne. Obsługę stanowią pilot i operator systemów pokładowych, odpowiedzialny również za niszczenie celów. ### Wyposażenie elektroniczne Na pokładzie znajduje się radar z syntetyczną aperturą AN/APY-8 Lynx, mapujący obszar ziemi z rozdzielczością do 0,1 m i śledzący cele na dystansie do 23 km. Głowica optoelektroniczna AN/DAS-1 MTS-B (Multi-spectral Targeting System) integruje kamery światła dziennego i podczerwieni, dalmierz laserowy i laserowy wskaźnik celów z automatycznym systemem śledzenia plamki lasera. Planowana jest integracja radaru AESA (Active Electronically Scanned Array) i nowego uzbrojenia. ### Uzbrojenie MQ-9 Reaper może przenosić do 1360 kg uzbrojenia na sześciu węzłach podskrzydłowych, w tym bomby kierowane laserowo GBU-12 Paveway II, bomby GBU-38 JDAM, bomby z układem naprowadzania laser/GPS GBU-49 oraz pociski AGM-114 Hellfire. Możliwe jest również przenoszenie dodatkowych zbiorników paliwa. Planowana jest integracja pocisków AIM-9X, AIM-120 AMRAAM i przeciwradiolokacyjnych AGM-88 HARM. Wielka Brytania prowadzi prace nad integracją pocisków Brimstone, które zostały skutecznie wykorzystane przez MQ-9 w testach. Koncern MBDA przeprowadził serię prób, w trakcie których wystrzelono 9 rakiet w warunkach zbliżonych do bojowych, skutecznie porażając cele ruchome i nieruchome z odległości od 7 do 12 km. ## Służba MQ-9 Reaper jest używany przez wiele krajów na całym świecie, biorąc udział w operacjach wojskowych, rozpoznawczych i patrolowych. ### Polska Od 1 marca 2019 roku w Mirosławcu stacjonuje wydzielona jednostka 52. Operacyjnej Grupy Ekspedycyjnej USA, wyposażona w dwa Reapery. W październiku 2022 roku MON informowało o leasingu MQ-9A Reaper dla polskiej armii. W grudniu 2024 roku podpisano umowę na zakup trzech MQ-9B Sky Guardian, które mają być dostarczone w 2027 roku. ### Australia Rządowy program modernizacji RAAF zakładał zakup od 12 do 16 bezzałogowych samolotów. W 2018 roku ogłoszono, że negocjacje będą prowadzone z General Atomics Aeronautical Systems. ### Stany Zjednoczone W 2006 roku w Creech Air Force Base utworzono 42 Dywizjon Szturmowy, wyposażony w MQ-9 Reaper. Pierwszą misję Reaper zrealizował we wrześniu 2007 roku. W roku tym przeprowadzono pierwszy atak bojowy, niszcząc pojazd rebeliantów w Afganistanie. Reapery są również wykorzystywane przez Amerykańską Służbę Celną i Straż Graniczną. 3 stycznia 2020 roku MQ-9 Reaper użyto do ataku na lotnisku w Bagdadzie, w którym zginął Ghasem Solejmani. Podczas rosyjskiej inwazji na Ukrainę, 14 marca 2023 roku rosyjski myśliwiec Su-27 doprowadził do zniszczenia MQ-9A nad Morzem Czarnym. Na koniec 2024 roku USA posiadały ok. 230 MQ-9. MQ-9 były używane m.in. podczas działań nad Jemenem przeciwko ruchowi Huti, w ramach operacji Poseidon Archer. Od października 2023 roku do połowy 2025 roku Huti zadeklarowali zestrzelenie 22 Reaperów, z czego przynajmniej 17 zostało potwierdzonych. MQ-9 były następnie używane bojowo podczas amerykańskiej agresji na Iran (operacja Epic Fury) począwszy od 28 lutego 2026 roku i do 9 marca utracono ich 11. ### Wielka Brytania Wielka Brytania zakupiła dwa aparaty w 2006 roku. Brytyjskie Reapery służą w 39 i 13 Dywizjonie RAF. W 2012 roku brytyjskie MQ-9 latając w Afganistanie wykonały 892 loty bojowe, podczas których 92 razy użyto przenoszonego przez nie uzbrojenia. Ostatecznie RAF posiadał dziesięć aparatów MQ-9A. Brytyjczycy przeprowadzili próby integracji bezzałogowców z zasobnikami rozpoznawczymi DB-110. W latach 2020–2021 roku Wielka Brytania kupiła 16 samolotów wersji MQ-9B, oznaczonych jako Protector RG Mk 1. ### Włochy Włochy zakupiły dwa pierwsze aparaty w 2009 roku. Włoskie Reapery wchodzą w skład 28º Gruppo UAV (28 Dywizjonu) będącego częścią 32º Stormo Armando Boetto (32 Skrzydła) na co dzień stacjonującego w bazie Amendola. Od października 2013 roku włoskie maszyny wykorzystywano do wykrywania i śledzenia nielegalnych imigrantów w basenie Morza Śródziemnego w ramach operacji pod kryptonimem Mare Nostrum. Włoskie Siły Powietrzne posiadały pięć maszyn MQ-9A i zmodernizowano je do standardu Block 5 oraz zamówiono dwa nowe. ### Francja W 2013 roku Francja poprosiła o pomoc Stany Zjednoczone, które przebazowały do Niamey dwa samoloty MQ-9 w celu wsparcia operacji Serwal w Mali. Jeszcze w tym samym roku Francja sfinalizowała zakup szesnastu Reaperów. W 2025 roku Francja zakończyła eksploatację sześciu nieuzbrojonych MQ-9A Block 1, natomiast od 2020 roku rozpoczęły się dostawy 12 MQ-9A Block 5ER, mogących przenosić uzbrojenie. ### Inne kraje * **Niemcy:** Zawiesiły procedurę zakupu w 2013 roku. * **Holandia:** Planuje wykorzystanie MQ-9 jedynie w misjach rozpoznawczych. * **Hiszpania:** Zakupiła cztery samoloty i dwa stanowiska naziemnej kontroli lotu. * **Belgia:** Zamierza zakupić dwa aparaty MQ-9B Sky Guardian w wersji rozpoznawczej. * **Kanada:** Podpisano umowę na zakup jedenastu maszyn MQ-9B SkyGuardian, z dostawą planowaną na 2028 rok. * **Indie:** W październiku 2024 roku zamówiły 31 MQ-9B.