Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) – polski urząd administracji rządowej utworzony w 2015, obsługujący ministra właściwego do spraw trzech działów administracji rządowej: administracja publiczna, sprawy wewnętrzne, wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne. Ministerstwo pod tą nazwą istniało także w latach 1997–2011. == Utworzenie ministerstwa == Ministerstwo zostało utworzone na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 20 listopada 2015 (obowiązującego od 16 listopada 2015) poprzez przekształcenie dotychczasowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (obsługującego dział sprawy wewnętrzne), do którego włączono część komórek i pracowników dotychczasowego Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji (obsługujących działy administracja publiczna i wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne). Ponadto na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2015 (obowiązującego od 27 listopada 2015) dokonano przekształcenia ministerstwa poprzez przekazanie części jego komórek i pracowników (obsługujących sprawy geodezji i kartografii) do Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa. == Kierownictwo == Marcin Kierwiński (KO) – minister spraw wewnętrznych i administracji od 24 lipca 2025 Czesław Mroczek (KO) – sekretarz stanu od 14 grudnia 2023 Wiesław Szczepański (NL) – sekretarz stanu od 14 grudnia 2023 Tomasz Szymański (KO) – sekretarz stanu od 14 grudnia 2023 Magdalena Roguska (KO) – sekretarz stanu od 30 lipca 2025 Wiesław Leśniakiewicz – podsekretarz stanu od 14 grudnia 2023 Katarzyna Jędruszczak – dyrektor generalna od 28 lipca 2025 == Struktura organizacyjna == W skład ministerstwa wchodzą Gabinet Polityczny Ministra oraz następujące komórki organizacyjne: Departament Administracji Publicznej Departament Bezpieczeństwa Departament Budżetu Departament Funduszy Europejskich Departament Komunikacji Społecznej Departament Kontroli Departament Obywatelstwa i Repatriacji Departament Ochrony Ludności i Zarządzania Kryzysowego Departament Porządku Publicznego Departament Prawny Departament Spraw Międzynarodowych i Migracji Departament Spraw Obywatelskich Departament Teleinformatyki Departament Usuwania Skutków Klęsk Żywiołowych Departament Wyznań Religijnych oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych Departament Zdrowia Departament Zezwoleń i Koncesji Biuro Administracyjne Biuro Dyrektora Generalnego Biuro Finansowe Biuro Kadr i Szkoleń Biuro Ministra Biuro Nadzoru Wewnętrznego. Organy podległe ministrowi lub przez niego nadzorowane: Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA Komendant Główny Policji Komendant Główny Straży Granicznej Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej Komendant Służby Ochrony Państwa Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców Inspektor Nadzoru Wewnętrznego Jednostki organizacyjne podległe ministrowi: Centrum Obsługi Projektów Europejskich MSWiA Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego Zarząd Zasobów Mieszkaniowych MSWiA Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA Jednostki organizacyjne nadzorowane przez ministra: Akademia Policji w Szczytnie Akademia Pożarnicza Wyższa Szkoła Straży Granicznej Instytut Technologii Bezpieczeństwa „MORATEX” w Łodzi Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego – Państwowy Instytut Badawczy Państwowy Instytut Medyczny MSWiA samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej utworzone przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. == Historia MSWiA w latach 1997–2011 == Utworzenie MSWiA było jednym z elementów reformy centrum administracyjno-gospodarczego rządu zrealizowanej w latach 1996–1997. Zgodnie z ustawą z 21 czerwca 1996, wprowadzoną w życie ustawą z 8 sierpnia 1996, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stał się od 1 stycznia 1997 organem właściwym w sprawach ochrony bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego, ochrony granicy państwa, ochrony przeciwpożarowej, administracji publicznej, stosunków państwa z Kościołem Katolickim oraz innymi kościołami i związkami wyznaniowymi, a także w sprawach z zakresu państwowego nadzoru budowlanego oraz geodezji i kartografii. Szczegółowy zakres działania ministra ustalony został rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z 7 sierpnia 1997. Obsługę ministra zapewniało Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, którego organizację określił statut nadany rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z 24 grudnia 1996. Nowy urząd przejął zadania: zlikwidowanego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (z wyjątkiem spraw związanych z nadzorem ministra nad Urzędem Ochrony Państwa, który 1 października 1996 podporządkowano bezpośrednio Prezesowi Rady Ministrów), zlikwidowanego Urzędu Rady Ministrów (z wyjątkiem spraw związanych z obsługą Prezesa Rady Ministrów i Rady Ministrów, które 1 stycznia 1997 przejęła nowo utworzona Kancelaria Prezesa Rady Ministrów), zlikwidowanego Ministerstwa Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa (z wyjątkiem spraw związanych z polityką mieszkaniową i rozwojem miast, zagospodarowaniem przestrzennym i większością zagadnień gospodarki nieruchomościami, które 1 stycznia 1997 przejął nowo utworzony Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podporządkowany bezpośrednio Prezesowi Rady Ministrów, ponadto sprawy związane z geodezją i kartografią 1 stycznia 1997 przejął nowo utworzony Główny Urząd Geodezji i Kartografii podporządkowany Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji). W drugiej połowie 1999 na mocy ustawy z 8 sierpnia 1996 o Radzie Ministrów oraz ustawy z 4 września 1997 o działach administracji rządowej wprowadzone zostały nowe zasady organizacji ministerstw. Konsekwencją tych zmian było m.in. uchylenie większości przepisów ustawy o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, w której pozostawiono jedynie niektóre regulacje dotyczące uprawnień podległych mu pracowników i funkcjonariuszy. Nową podstawą prawną funkcjonowania MSWiA stało się rozporządzenie Rady Ministrów z 12 października 1999 o ponownym utworzeniu urzędu. W kolejnych latach ministerstwo było przekształcane dwukrotnie: na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 13 czerwca 2000 część jego komórek i pracowników została przekazana do nowo utworzonego Ministerstwa Rozwoju Regionalnego i Budownictwa, natomiast na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 31 października 2005 do MSWiA włączono część komórek i pracowników zlikwidowanego Ministerstwa Nauki i Informatyzacji. Zgodnie z kolejnymi rozporządzeniami Prezesa Rady Ministrów w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji szef MSWiA kierował na przestrzeni lat następującymi działami administracji rządowej: administracja publiczna, architektura i budownictwo, sprawy wewnętrzne, wyznania religijne (1999–2000) administracja publiczna, sprawy wewnętrzne, wyznania religijne (2000–2005) administracja publiczna, sprawy wewnętrzne, wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne (2005) administracja publiczna, informatyzacja, sprawy wewnętrzne, wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne (2005–2011) Statut ministerstwa nadawany był w trybie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów, a od początku 2002 w trybie zarządzenia Prezesa Rady Ministrów. Struktura organizacyjna MSWiA była zmieniana wielokrotnie na podstawie następujących dokumentów: rozporządzeń z 5 listopada 1999 i z 12 grudnia 2000 oraz zarządzeń z 26 czerwca 2002, z 1 kwietnia 2004, z 8 listopada 2005, z 23 stycznia 2006, z 14 marca 2007 i z 25 marca 2008. Zlikwidowanie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji nastąpiło na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 21 listopada 2011 (obowiązującego od 18 listopada 2011). Zgodnie z kolejnymi rozporządzeniami wydanymi tego dnia komórki i pracowników obsługujących działy administracja publiczna, informatyzacja i wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne przekazano do nowo utworzonego Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji, natomiast komórki i pracowników obsługujących dział sprawy wewnętrzne przekazano do nowo utworzonego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. == Lista ministrów == Ministrowie spraw wewnętrznych i administracji od 1997: == Zobacz też == Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Ministerstwa w III Rzeczypospolitej Dział administracji rządowej Reforma centrum administracyjno-gospodarczego w 1997 roku == Uwagi == == Przypisy ==