# Rada Gminy - organ stanowiący i kontrolny jednostki samorządu terytorialnego ## Definicja i charakterystyka Rada gminy jest podstawowym organem stanowiącym i kontrolnym jednostki samorządu terytorialnego w Polsce. Jej głównym zadaniem jest reprezentowanie mieszkańców gminy, podejmowanie decyzji w sprawach lokalnych oraz kontrola działalności organów wykonawczych. Kadencja rady trwa 5 lat, licząc od dnia wyborów. ## Struktura i liczebność ### Liczba radnych W skład rady wchodzą radni w liczbie zależnej od liczby mieszkańców gminy: - **15 radnych** w gminach do 20 000 mieszkańców - **21 radnych** w gminach do 50 000 mieszkańców - **23 radnych** w gminach do 100 000 mieszkańców - **25 radnych** w gminach do 200 000 mieszkańców - **Po trzech radnych na każde dalsze rozpoczęte 100 000 mieszkańców**, nie więcej jednak niż czterdziestu pięciu radnych - **Wyjątkowo 60 radnych** w Warszawie ### Wójt i przewodniczący Na czele rady stoi przewodniczący oraz, w liczbie od 1 do 3, wiceprzewodniczący. Rada wybiera również wójta bezwzględną większością głosów w obecności przynajmniej połowy radnych. ## System wyborczy ### Ordynacja wyborcza - W gminach mających do 20 000 mieszkańców rada gminy jest wybierana w **jednomandatowych okręgach wyborczych** - W pozostałych gminach (w tym miastach na prawach powiatu) stosuje się **ordynację proporcjonalną** ### Kadencja Kadencja rady gminy trwa **5 lat**, licząc od dnia wyboru (w latach 1990–2017 trwała 4 lata). ## Kompetencje ### Wyłączne właściwości rady gminy obejmują: 1. **Uchwalanie statutu gminy** 2. **Ustalanie wynagrodzenia wójta** i stanowienie o kierunkach jego działania 3. **Powoływanie i odwoływanie skarbnika gminy** 4. **Uchwalanie budżetu gminy** i podejmowanie uchwały w sprawie udzielenia absolutorium 5. **Uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy** 6. **Podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat** w granicach określonych ustawami 7. **Decyzje w sprawach majątkowych gminy** przekraczających zakres zwykłego zarządu 8. **Emitowanie obligacji** oraz określanie zasad ich zbywania 9. **Tworzenie i przystępowanie do spółek i spółdzielni** 10. **Tworzenie, likwidacji i reorganizacji przedsiębiorstw gminnych** ### Inne ważne kompetencje: - Nadawanie honorowego obywatelstwa gminy - Podejmowanie uchwał w sprawie zasad udzielania stypendiów - Decyzje w sprawach współdziałania z innymi gminami - Podejmowanie uchwał w sprawach współpracy ze społecznościami lokalnymi innych państw ## Nazewnictwo Zgodnie z ustawą: - W gminach miejskich rada nosi nazwę **rady miasta** (np. Rada Miasta Krakowa) - W gminach miejsko-wiejskich **rady miejskiej** (np. Rada Miejska w Krotoszynie) - W gminach wiejskich **rady gminy** (np. Rada Gminy Kłodzko) ## Odwołanie rady ### Procedura odwołania przez mieszkańców: - Możliwe na wniosek co najmniej **10% uprawnionych mieszkańców** gminy - Odbywa się w drodze **referendum lokalnego** - Aby referendum było ważne, musi w nim wziąć udział nie mniej niż **3/5 liczby biorących udział w wyborze rady gminy** ### Odwołanie przez władze państwowe: - Możliwe przez Sejm na wniosek Prezesa Rady Ministrów - W przypadku powtarzających się naruszeń Konstytucji lub ustaw - Po rozwiązaniu rady, Prezes Rady Ministrów wyznacza osobę pełniącą jej funkcję do czasu ponownego wyboru ## Podstawa prawna Status rady gminy reguluje **ustawa z dnia 8 marca 1990 o samorządzie gminnym**. ## Historia ### Powstanie rad gminnych: - **13 grudnia 1918** - rady gminne utworzono po odzyskaniu przez Polskę niepodległości - **22 lutego 1919** - weszła w życie dekret o samorządzie miejskim określający działania gmin miejskich ## Powiązane pojęcia - Rada dzielnicy - Lista gmin w Polsce - Referendum w sprawie odwołania organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego ## Rola w systemie samorządu terytorialnego Rada gminy pełni kluczową rolę w systemie samorządu terytorialnego, stanowiąc główny organ reprezentacyjny mieszkańców na poziomie lokalnym. Jej decyzje bezpośrednio wpływają na jakość życia mieszkańców, rozwój gospodarczy oraz kształtowanie przestrzeni publicznej. ## Kontrola i odpowiedzialność Do kontroli działalności rady gminy należy: - **Wojewoda** - rozpatruje skargi dotyczące zadań lub działalności danej rady gminy - **Mieszkańcy** - mogą interweniować poprzez skargi i inicjatywy obywatelskie - **Kontrola państwowa** - w formie inspekcji i monitoringu przez właściwe organy centralne ## Współpraca z innymi organami Rada gminy współpracuje z: - **Wojtem** - wykonawcą decyzji rady - **Komitetem rewizorym** - kontroluje wykonanie budżetu - **Inne jednostki samorządu** - w ramach współpracy międzygminnej - **Organami państwowymi** - w ramach realizacji zadań publicznych