# Polski Ruch Oporu w czasie II wojny światowej ## Struktura organizacyjna ### Armia Krajowa (AK) - **Siła**: około 350 000 ludzi - **Rola**: największa organizacja podziemna, podporządkowana rządowi emigracyjnemu - **Struktura**: dzieliła kraj na okręgi, obwody i placówki ### Bataliony Chłopskie (BCh) - **Siła**: około 170 000 ludzi - **Charakterystyka**: głównie chłopskie oddziały partyzanckie - **Działalność**: ochrona wsi, działania antynazistowskie ### Narodowe Siły Zbrojne (NSZ) - **Siła**: około 75 000 ludzi - **Charakterystyka**: organizacja narodowa, antykomunistyczna - **Działalność**: walka z Niemcami i komunistami, działania partyzanckie ### Armia Ludowa (AL) - **Siła**: około 60 000 ludzi - **Charakterystyka**: lewicowa, pro-radziecka - **Działalność**: działania partyzanckie, współpraca z ZSRR ## Geneza i ewolucja ### Początki konspiracji (1939) - 16 września: pierwsze inicjatywy konspiracyjne po kierunku Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza - 17 września: utworzenie Tajnej Organizacji Wojskowej (TOW) - 26 września: powołanie Służby Zwycięstwu Polski (SZP) - Październik 1939: przejście Związku Harcerstwa Polskiego pod kryptonim "Szare Szeregi" ### Rozwój konspiracji wojskowej - 1940: ZWZ liczy ponad 62 tys. ludzi - 1942: ZWZ przemianowana na Armię Krajową - 1942: utworzenie Kierownictwa Dywersji (Kedyw) - Październik 1942: "akcja Wieniec" - wysadzenie linii kolejowych wokół Warszawy ## Nurt polityczny ### Lewicowy ruch oporu - **Polska Partia Socjalistyczna (PPS)**: działalność konspiracyjna od 1939 roku - **Polska Partia Robotnicza (PPR)**: utworzona w 1942 roku, pro-radziecka - **Gwardia Ludowa**: militarne ramię PPS - **Robotnicza Partia Polskich Socjalistów (RPPS)**: powstała w 1943 roku ### Prawicowy/narodowy ruch oporu - **Narodowa Organizacja Wojskowa (NOW)**: powstała w październiku 1939 roku - **Organizacja Wojskowa Związek Jaszczurczy (ZJ)**: powstała w październiku 1939 roku - **Konfederacja Narodu**: powstała we wrześniu 1940 roku - **Narodowe Siły Zbrojne (NSZ)**: powstała w 1942 roku ### Komunistyczny ruch oporu - **Polska Partia Robotnicza (PPR)**: utworzona 4 stycznia 1942 roku - **Związek Walki Młodych**: organizacja młodzieżowa PPR - **Rewolucyjne Rady Robotniczo-Chłopskie**: działające do 1942 roku ## Działalność ### Akcje dywersyjne - Operacja Wachlarz (1941-1944): dywersja na zapleczu frontu - Akcje Kedywu: głównie na cele propagandowe i bezpieczeństwa - Wysadzanie torów kolejowych, mostów i obiektów strategicznych ### Propagandowa - Wydawanie pism podziemnych - Rozsyłanie ulotek i broszur antynazistowskich - Prowadzenie emisji radiowych ### Edukacyjna i kulturalna - Tajne szkoły i uczelnie - Księgarnie i biblioteki podziemne - Teatry i koncerty konspiracyjne ## Upamiętnienie ### Po 1990 roku - Tablica na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie: "AKCJE PODZIEMIA 1939 – 1945" ### Okres komunistyczny (1945-1990) - Tablica na Grobie Nieznanego Żołnierza: "PARTYZANTKA", "DYWERSJA", "SABOTAŻ", "PARTYZANTKA 15 V 42 – 31 VII 1944" ## Znaczenie historyczne Polski ruch oporu był jednym z największych i najbardziej zorganizowanych ruchów podziemnych w Europie okupowanej przez Niemców. Jego działalność obejmowała nie tylko działania wojskowe, ale również szeroki wachlarz działań politycznych, społecznych i kulturalnych, mających na celu utrzymanie kontinuum państwa polskiego i przygotowanie do odbudowy państwa po wojnie.