Eukarionty, eukariota, eukarioty, organizmy eukariotyczne (Eukaryota, Eukarya), określane też jako jądrowce, jądrowe, organizmy jądrowe, karioty, kariota (Karyobionta) – organizmy zbudowane z komórek posiadających jądro komórkowe z chromosomami, co jest jednym z elementów odróżniających je od prokariontów. Jądro komórkowe odgraniczone jest od cytoplazmy podwójną błoną białkowo-lipidową. Nazwa naukowa pochodzi od greckich słów εὖ (eu, „dobrze”) i κάρυον (karyon, „orzech”, „jądro”). W zależności od ujęcia systematycznego jądrowce są traktowane jako domena (cesarstwo, nadkrólestwo) lub królestwo. Najpopularniejszą z tych kategorii systematycznych jest obecnie domena. Do eukariotów zalicza się wszystkie organizmy komórkowe, z wyjątkiem bakterii i archeowców, a więc prokariontów. Szacunki dotyczące liczby gatunków w obrębie tej grupy wahają się pomiędzy 5 a 10 mln. Według analiz przeprowadzonych przez naukowców z Census of Marine Life, opublikowanych w sierpniu 2011 roku, liczba ta wynosi 8,7 (±1,3) mln, z czego naukowo opisane zostały mniej niż dwa miliony. Komórki eukariotyczne są z zasady znacznie większe od prokariotycznych. Choć zmienność rozmiarów i jednych i drugich jest bardzo duża (najmniejsze eukarionty mają rozmiar mniejszy niż 1 µm), typowe proporcje objętości są rzędu dziesięciu tysięcy do jednego. == Ewolucja == Prawdopodobnie organizmy eukariotyczne wywodzą się z prokariotycznych archeonów (a w każdym razie są z nimi spokrewnione bliżej niż z bakteriami), jednak ich wczesne dzieje ewolucyjne są słabo znane. Uznaje się za możliwe, że po prokariotycznych jeszcze przodkach wczesne jądrowce odziedziczyły zdolność do ruchu ameboidalnego i fagocytozy, lecz znacznie ją udoskonaliły. Głównym jednak „wynalazkiem” była reorganizacja materiału genetycznego. Komórka eukariotyczna zawiera wielokrotnie więcej materiału genetycznego niż prokariotyczna, dzięki czemu jest w stanie produkować więcej typów białek i ma potencjalnie nieograniczone możliwości regulacji. Materiał genetyczny występuje tu w postaci wielu skupionych w jądrze chromosomów. Są to liniowe fragmenty DNA związanego z licznymi białkami, które chronią je, powielają i precyzyjnie sterują ekspresją. Komórki eukariotyczne posiadają wiele organelli – zarówno analogiczne do występujących u prokariontów np. rybosomy czy chromosomy (odpowiadające bakteryjnemu genoforowi), jak i takie, których u żadnych prokariontów nie ma. Do tych drugich należy retikulum endoplazmatyczne wraz z błoną jądrową oraz mitochondria i plastydy (np. chloroplasty). Przynajmniej te dwa ostatnie pochodzą ze stosunkowo późnej w skali ewolucyjnej endosymbiozy komórek wczesnych jądrowych z bakteriami i sinicami. Wreszcie ponad miliard lat temu komórki eukariotyczne wykształciły możliwość rozmnażania drogą płciową, co jeszcze bardziej zwiększyło ich możliwości ewolucyjne. Najstarsze znane skamieniałości, które prawdopodobnie mają pochodzenie eukariotyczne, zostały odkryte w osadach jeziornych w południowej Afryce przez zespół Józefa Kaźmierczaka. Prezentują komórczakową budowę syfonalną. Datowane są one na ok. 2,8–2,7 mld lat. == Podział systematyczny == Podział naturalny jądrowców przysparza wiele problemów z powodu niejasności w pokrewieństwie wielu grup systematycznych. Dawniejsze wnioskowanie o relacjach między poszczególnymi grupami na podstawie podobieństwa (głównie morfologicznego i anatomicznego) skutkowało wieloma błędami w związku z trudnością identyfikowania wpływu konwergencji i wtórnego upraszczania budowy. Od lat 80. XX wieku zaznaczył się wyraźny postęp w systematyce jądrowców. Wynika on z uwzględnienia takich źródeł o pokrewieństwie jak podobieństwo rRNA, grzebieni mitochondrialnych i aktyny. Mimo że wciąż wiele grup jądrowców oczekuje na ustalenie powiązań filogenetycznych, znane obecnie relacje pokrewieństwa pozwalają na wyróżnienie pięciu „supergrup” i określenie należących do nich linii rozwojowych: Amorphea Amoebozoa Lühe, 1913, przywrócony przez Cavalier-Smith, 1998 (ameby i kilka gatunków bez mitochondriów) Tubulinea Smirnov i inni, 2005 Discosea Cavalier-Smith i inni, 2004 Archamoebae Cavalier-Smith, 1983 Gracilipodida Lahr i inni, 2011 Multicilia Cienkowsky, 1881 Protosteliida Olive i Stoianovitch, 1966 Cavosteliida Shadwick i Spiegel w Adl i inni, 2012 Protosporangiida Shadwick i Spiegel w Adl i inni, 2012 Fractovitelliida Lahr i inni, 2011 Schizoplasmodiida L. Shadwick i Spiegel w Adl i inni, 2012 Myxogastria Macbride, 1899 Dictyostelia Lister, 1909 Obazoa Breviatea Cavalier-Smith i inni, 2004 Apusomonadida Karpov i Mylnikov, 1989 Opisthokonta Cavalier-Smith, 1987 przywrócony przez Adl i inni, 2005 Holozoa Lang i inni, 2002 Filasterea Shalchian-Tabrizi i inni, 2008 Ichthyosporea Cavalier-Smith T.,2003, zwane też jako Mesomycetozoa Mendoza i in., 2002, przywrócone przez Adl. i in., 2005 Aphelidea Gromov, 2000 Corallochytrium Raghu-Kumar, 1987 Choanomonada Kent, 1880 Metazoa Haeckel, 1874 – zwierzęta (wielokomórkowce) Porifera Grant, 1836 – gąbki Trichoplax von Schultze, 1883 – płaskowce Animalia Linnaeus, 1758 – zwierzęta Nucletmycea Brown et al. 2009 Nuclearia Cienkowski, 1865 Fonticula Worley i inni, 1979 Rozella Cornu, 1872 Fungi Linnaeus, 1753 emend. Cavalier-Smith, 1981, 1987 – grzyby Microsporidia Balbiani, 1882 – mikrosporydia Neocallimastigaceae Heath 1983 przywrócony przez Barr, 1989 Chytridiomycota M. J. Powell w Hibbett i inni, 2007 Blastocladiales Petersen, 1909 Mucoromycotina Benny, 2007 Mortierellaceae A. Fischer, 1892 Entomophthorales G. Winter, 1880 Zoopagales Bessey ex R.K. Benjamin, 1979 Kickxellomycotina Benny, 2007 Dikarya Hibbett i inni, 2007 CRuMs Collodyctionidae Brugerolle i inni, 2002 Rigifilida Cavalier-Smith w Yabuki i inni, 2012 Mantamonas Cavalier-Smith i Glücksman w Glücksman i inni, 2011 TSAR Telonema Griessmann, 1913 Sar Stramenopiles Patterson 1989, emend. Adl et al. 2005 Opalinata Wenyon, 1926 przywrócony przez Cavalier-Smith, 1997 Blastocystis Alexeev, 1911 Bicosoecida Grasse, 1926 przywrócony przez Karpov, 1998 Placidida Moriya i inni, 2002 Labyrinthulomycetes Dick, 2001 Hyphochytriales Sparrow, 1960 Peronosporomycetes Dick, 2001 Actinophryidae Claus, 1874 przywrócony przez Hartmann 1926 Bolidomonas Guillou i Chre´tiennot-Dinet, 1999 Chrysophyceae Pascher, 1914 – złotowiciowce Dictyochophyceae Silva, 1980 Eustigmatales Hibberd, 1981 Pelagophyceae Andersen i Saunders, 1993 Phaeothamniophyceae Andersen i Bailey w Bailey i inni, 1998 Pinguiochrysidales Kawachi i inni, 2003 Raphidophyceae Chadefaud, 1950 przywrócony przez Silva. 1980 Synurales Andersen, 1987 Xanthophyceae Allorge, 1930 przywrócony przez Fritsch, 1935 – różnowiciowce Phaeophyceae Hansgirg, 1886 – brunatnice Schizocladia Henry i inni w Kawai i inni, 2003 Diatomea Dumortier, 1821 Alveolata Cavalier-Smith, 1991 Protalveolata Cavalier-Smith. 1991 przywrócony przez Adl i inni, 2012 Dinoflagellata Bütschli, 1885 przywrócony przez Fensome i inni, 1993 przywrócony przez Adl i inni, 2005 Apicomplexa Levine, 1980 przywrócone przez Adl i inni, 2005 Ciliophora Doflein, 1901 – orzęski Rhizaria Cavalier-Smith, 2002 Cercozoa Cavalier-Smith, 1998 przywrócony przez Adl i inni, 2005 Retaria Cavalier-Smith, 2002 Haptista Haptophyta Hibberd, 1976 przywrócony przez Edvardsen i Eikrem, 2000 Rappemonads Kim i inni, 2011 Centrohelida Kühn, 1926 Cryptista Cryptophyceae Pascher, 1913 przywrócony przez Schoenichen, 1925 przywrócony przez Adl i inni, 2012 Katablepharida Palpitomonas Yabuki i inni, 2010 Archaeplastida Adl i inni, 2005 Glaucophyta Skuja, 1954 – glaukofity Rhodophyceae Thuret, 1855 przywrócony przez Rabenhorst, 1863 przywrócony przez Adl i inni, 2005 – krasnorosty Rhodelphis Chloroplastida Adl i in., 2005 – rośliny zielone Chlorophyta Pascher, 1914, emend. Lewis i McCourt, 2004 Streptophyta – ramienice i rośliny telomowe Hemimastigophora Spironemidae Doflein, 1916 Eukarionty o niepewnej przynależności Discoba Simpson w Hampl i inni, 2009 Jakobida Cavalier-Smith, 1993, emend. Adl i in., 2005 Discicristata Cavalier-Smith, 1998 Tsukubamonas Yabuki i inni, 2011 Metamonada Cavalier-Smith, 1987 przywrócony przez Cavalier-Smith, 2003 Fornicata Simpson, 2003 Parabasalia Honigberg, 1973 Preaxostyla Simpson, 2003 Malawimonas O’Kelly i Nerad, 1999 Ancyromonadida Cavalier-Smith, 1998 Picozoa Ancoracysta Dodatkowo Cavalier-Smith wyróżnia 2 taksony bez rangi: Unikonta Bikonta które są taksonomicznie ponad supergrupami. Podobne podejście przyjęto w pracy Adla i in. z 2019, gdzie eukarionty dzieli się na dwie główne grupy: Amorphea i Diaphoretickes oraz kilka mniejszych grup, których nie da się jednoznacznie przyporządkować do którejś z nich. Część z tych grup jest łączona w Excavata, przy czym w tym ujęciu jest to takson sztuczny, a jego status jako supergrupy jest podawany w wątpliwość. == Historyczne podziały == === System Adla i innych 2005 rok === System ten został w 2012 roku zastąpiony nową poprawioną wersją, która uwzględniła zmiany, które zaszły w tym czasie. System Adla z 2005 roku w następujący sposób systematyzował organizmy: Opisthokonta Fungi Linnaeus, 1753 emend. Cavalier-Smith, 1981, 1987 – grzyby Basidiomycota de Barry, 1866, emend. Schaffer, 1975 – podstawczaki Uredinomycetes Swann i Taylor, 1995 – rdzaki Ustilaginomycetes Bower, Oberw i Vanky, 1997 – głownie Ascomycota Barkeley, 1857 – workowce Microsporidia Balbiani, 1882 – mikrosporydia Glomeromycota Schussler i in., 2001 – grzyby mikoryzowe Zygomycota Fischer, 1892, emend. Benjamin, 1979, emend. Benny i in., 2001 – sprzężniowce Chytridiomycetes de Barry, 1863, emend. Sparrow, 1958, emend. Cavalier-Smith, 1981 – skoczkowce Ichthyosporea Cavalier-Smith T.,2003, zwane też jako Mesomycetozoa Mendoza i in., 2002, emend Adl. i in., 2005 Filasterea Shalchian-Tabrizi, K., M. A. Minge, M. Espelund, R. Orr, T. Ruden, K. S. Jakobsen, and T. Cavalier-Smith. 2008. Choanoflagellata Kent, 1880 – wiciowce kołnierzykowe Metazoa Haeckel, 1874 – zwierzęta (wielokomórkowce) Porifera Grant, 1836 – gąbki Trichoplax von Schultze, 18