# Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych (US Navy) Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych (ang. *United States Navy* – US Navy) jest jednym z pięciu rodzajów sił zbrojnych Stanów Zjednoczonych Ameryki. Odpowiada za prowadzenie operacji morskich, projekcję siły, utrzymanie przewagi na morzach i oceanach, jak również za organizację, szkolenie i wyposażenie morskich sił zbrojnych, w tym Korpusu Piechoty Morskiej, w celu prowadzenia działań bojowych na morzu. ## Zadania US Navy Głównym zadaniem US Navy jest obrona interesów Stanów Zjednoczonych i ich sojuszników na morzu. Do głównych zadań należą: * Poszukiwanie i niszczenie nieprzyjacielskich sił morskich. * Powstrzymywanie handlu morskiego przeciwnika. * Zdobycie i utrzymanie ogólnej przewagi morskiej. * Kontrola obszarów morskich o żywotnym znaczeniu. * Ochrona żywotnych linii żeglugowych. * Ustanowienie i utrzymanie lokalnej przewagi (w tym powietrznej) w obszarze działań morskich. * Zajmowanie i obrona baz morskich. * Przeprowadzanie operacji lądowych i powietrznych niezbędnych do prowadzenia kampanii morskich. Do konkretnych zadań operacyjnych marynarki należą: * **Anti-Air Warfare (AAW):** Zwalczanie zagrożeń powietrznych. * **Anti-Submarine Warfare (ASW):** Obrona przed atakami podwodnymi. * **Anti-Surface Warfare (ASUW):** Przeciwdziałanie zagrożeniom ze strony sił nawodnych przeciwnika. * **Strike Warfare (STW):** Zadania uderzeniowe przeciwko celom lądowym. * **Amphibious Warfare (AMW):** Operacje desantowe z morza. * **Command and Control Warfare (C2W):** Zapewnienie bezpieczeństwa operacyjnego, działania pozoracyjne, psychologiczne, wojna elektroniczna, dezinformacja. * **Special Operations:** Wsparcie działań specjalnych na morzu. * **Mine Warfare (MW):** Operacje minowe, defensywne i ofensywne. * **Naval Control of Shipping (NCS):** Kontrola i koordynacja żeglugi morskiej. ## Struktura Dowodzenia Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych podlega podwójnej strukturze dowodzenia: 1. **Administracyjna:** Sekretarz Marynarki (SECNAV) i Szef Operacji Morskich (CNO). 2. **Operacyjna:** Głównodowodzący poszczególnych struktur operacyjnych. Administracyjna struktura dowodzenia zapewnia cywilną kontrolę nad flotą i równoważy interesy poszczególnych rodzajów sił zbrojnych. Operacyjna struktura oddziela dowódców flot i zespołów zadaniowych od administracji i spraw zaopatrzenia. Instytucjonalnie US Navy zarządzana jest przez Departament Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych, kierowany przez cywilnego sekretarza Marynarki Wojennej, podległego sekretarzowi obrony Stanów Zjednoczonych oraz Prezydentowi. Najwyższym dowódcą wojskowym jest Szef Operacji Morskich (Chief of Naval Operations), któremu podlegają dowództwa niższego rzędu, w tym dowództwo floty. ### Pozostałe Dowództwa * **Dowództwa Techniczne:** * Naval Sea Systems Command (NAVSEA) * Naval Air Systems Command (NAVAIR) * Space and Naval Warfare Systems Command (SPAWAR) * Naval Facilities Engineering Command (NAVFAC) * Naval Supply Systems Command (NAVSUP) * **Inne Dowództwa:** * Military Sealift Command (MSC) * Naval Education and Training (CNET) * Naval Construction Force (NCF) * Naval Reserve Force ## Organizacja Operacyjna Związki operacyjne marynarki wojennej i piechoty morskiej podlegają jednolitym dowództwom (Unified Commands). Większość sił floty przydzielona jest dowódcom komponentów morskich US Navy. Morski komponent Northern Command pełni rolę doradczą i szkolną i zasadniczo nie dysponuje własnymi okrętami i lotnictwem. ## Personel W Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych służy: * 317 464 osoby (stan czynny). * 109 596 osób (rezerwa). * ponad 185 000 pracowników cywilnych. ## Stopnie wojskowe (Hierarchia stopni oficerskich US Navy - do uzupełnienia) ## Okręty Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych dysponuje szeroką gamą okrętów, w tym: * 72 okręty podwodne o napędzie jądrowym. * 11 lotniskowców uderzeniowych (o napędzie jądrowym). * 9 uniwersalnych okrętów desantowych. * 22 krążowniki rakietowe. * 60 niszczycieli. * 27 fregat. * 19 okrętów desantowych. * ponad 100 mniejszych jednostek. Ponadto, US Navy posiada około 4000 samolotów i śmigłowców. ### Definicje statusu jednostek * **In Commission:** Okręt w czynnej służbie. * **In Service:** Jednostka pomocnicza w służbie. * **In Reserve, out of Commission / In Reserve, out of Service:** Okręt w rezerwie. ### Nazewnictwo jednostek Nazwy amerykańskich okrętów są ustalane i ogłaszane przez Sekretarza Marynarki. Aktualne zasady nazewnictwa: * Okręty podwodne typu *Virginia*: Nazwy stanów. * Lotniskowce: Imienia byłych prezydentów. * Niszczyciele: Imienia zmarłych członków marynarki, Korpusu Marines i Straży Wybrzeża. * Okręty LCS: Nazwy miast i społeczności. * Amphibious Assault Ships: Miejsca ważnych bitew i nazwy okrętów. * Jednostki typu *San Antonio*: Nazwy miast zaatakowanych 11 września 2001. * Tankowce floty typu *John Lewis*: Osoby walczące o prawa obywatelskie. * Zaopatrzeniowce i statki amunicyjne: Nazwiska słynnych amerykańskich odkrywców. * Lekkie transportowce sił ekspedycyjnych: Nazwy małych amerykańskich miast. * Ekspedycyjne doki i mobilne bazy: Nazwy miejsc związanych z piechotą morską. ### Typy okrętów (Lista typów okrętów US NAVY - do uzupełnienia) ## Lotnictwo Marynarki (Opis lotnictwa marynarki US NAVY: typy samolotów, helikopterów, zadania) ## Główne Bazy US Navy ### Atlantyk * **NS Norfolk, Wirginia:** 5 lotniskowców, 7 krążowników, 21 niszczycieli, 7 fregat, 12 okrętów podwodnych * **Mayport, Floryda:** 1 lotniskowiec, 4 krążowniki, 4 niszczyciele, 9 fregat * **Pascagoula, Missisipi:** 2 fregaty * **NSB New London, Connecticut:** 14 okrętów podwodnych * **Portsmouth, New Hampshire:** 4 okręty podwodne * **NSB Kings Bay, Georgia:** 7 okrętów podwodnych ### Pacyfik * **Pearl Harbor, Hawaje:** 3 krążowniki, 5 niszczycieli, 2 fregaty, 16 okrętów podwodnych * **NB San Diego, Kalifornia:** 2 lotniskowce, 6 krążowników, 13 niszczycieli, 5 fregat, 5 okrętów podwodnych * **Everett, Waszyngton:** 1 lotniskowiec, 1 niszczyciel, 3 fregaty * **Bremerton, Waszyngton:** 1 lotniskowiec, 1 okręt podwodny * **Bangor, Waszyngton:** 11 okrętów podwodnych * **Guam:** 2 okręty podwodne * **United States Fleet Activities Yokosuka, Japonia:** 1 lotniskowiec, 2 krążowniki, 5 niszczycieli, 2 fregaty ## Historia ### Początki (1775–1850) Za początek US Navy uważa się 13 października 1775 roku, kiedy to Kongres Kontynentalny utworzył Flotę Kontynentalną. Podczas wojny o niepodległość służyło w niej około 50 okrętów. Po wojnie flota została rozwiązana. W 1794 roku Kongres uchwalił ustawę o budowie sześciu fregat, co dało początek nowoczesnej marynarce amerykańskiej. Okręty te wsławiły się w wojnie brytyjsko-amerykańskiej (1812–1814). W pierwszej połowie XIX wieku US Navy interweniowała przeciwko piratom berberyjskim (I i II wojna berberyjska). ### Wojna Secesyjna i Old Navy (1850–1882) W okresie poprzedzającym wojnę secesyjną, US Navy była stosunkowo niewielka. Podczas wojny secesyjnej flota Unii znacznie się rozbudowała, wykorzystując najnowsze zdobycze techniki, w tym okręty pancerne. Po wojnie flota została ponownie zredukowana. W kolejnych latach flota była bardzo słaba, słabsza nawet od flot niektórych państw Ameryki Łacińskiej. Niechęć ze strony polityków i wiara w możliwość szybkiego utworzenia floty w razie potrzeby powodowały, że flota podejmowała w tym czasie próby zwiększenia potencjału. ### New Navy (1883 – I Wojna Światowa) Po 1880 roku, wraz z rozwojem przemysłowym USA, rozpoczęto program budowy nowoczesnej floty. W 1883 roku rozpoczęto budowę trzech krążowników, co dało początek erze tzw. New Navy. US Navy pokonała flotę hiszpańską w wojnie amerykańsko-hiszpańskiej (1898). W tym czasie flota posiadała cztery pancerniki, siedem mniejszych pancerników lub monitorów i 19 krążowników, lecz budowano we wzrastającym tempie nowe jednostki. Ogółem do 1908 roku zbudowano 25 pancerników generacji przeddrednotów. US Navy zajęła drugie miejsce w świecie pod względem liczby pancerników. W latach 1907–1909 Wielka Biała Flota okrążyła świat, demonstrując potęgę Stanów Zjednoczonych. W kolejnych latach rozwój był jeszcze szybszy, a podstawową siłą bojową stały się pancerniki typu drednot. Po przystąpieniu do I wojny światowej w 1917 roku, US Navy zaangażowała się w działania przeciw okrętom podwodnym na Atlantyku. Liczebność marynarki wzrosła do 450 tysięcy ludzi. ### Okres Międzywojenny i II Wojna Światowa Po I wojnie światowej US Navy umocniła swoją pozycję jako jedna z najpotężniejszych flot świata. Atak na Pearl Harbor w 1941 roku wciągnął Stany Zjednoczone do II wojny światowej. Walki na Pacyfiku z Japonią w latach 1941–1945 odegrały kluczową rolę w historii US Navy. Okręty amerykańskie walczyły również na Atlantyku i Morzu Śródziemnym przeciwko siłom Niemiec i Włoch. ### Okres Powojenny Po 1945 roku głównym konkurentem US Navy była flota radziecka. Po rozpadzie ZSRR dominacja US Navy na oceanach stała się niekwestionowana. Innowacyjność jest cechą charakterystyczną floty amerykańskiej, umożliwiającą osiąganie przewagi nad przeciwnikami. (Dalsza historia US Navy - do uzupełnienia)