Beyoncé (wym. [biˈjɒnseɪ]) Giselle Knowles-Carter (ur. 4 września 1981 w Houston) – amerykańska piosenkarka muzyki pop i R&B, aktorka, autorka piosenek, producentka muzyczna, tancerka, reżyserka i businesswoman. Jako dziecko uczestniczyła w konkursach wokalno-tanecznych. Profesjonalną karierę muzyczną rozpoczęła jako liderka girlsbandu Destiny’s Child, który stał się jednym z najlepiej sprzedających się zespołów na świecie. W 2000 podpisała kontrakt z wytwórnią muzyczną na solowy album, Dangerously in Love, który wydała w 2003. Krążek osiągnął sukces komercyjny, dzięki singlom „Crazy in Love” i „Baby Boy”. W 2006 po zakończeniu działalności Destiny’s Child opublikowała płytę pt. B’Day, którą promowała m.in. singlami: „Déjà Vu”, „Irreplaceable”, czy „Beautiful Liar”. W 2007 została wydana ścieżka dźwiękowa do filmu Dreamgirls, do której Beyoncé nagrała m.in. utwór „Listen”. Jej trzeci krążek pt. I Am... Sasha Fierce promowany był hitami: „Single Ladies”, „Halo”, „Diva” i „If I Were a Boy”. W 2011 wydała album pt. 4, wraz z singlami: „Run the World (Girls)” i „Love on Top”. W 2013 wystąpiła w trakcie Super Bowl XLVII halftime show oraz opublikowała płytę zatytułowaną Beyoncé, która była jej pierwszym „albumem wizualnym”. Kolejny krążek artystki pt. Lemonade został dobrze przyjęty przez fanów oraz krytyków i okrzyknięto go najlepiej sprzedającym się albumem w 2016. W 2018 wydała płytę Everything is Love, która powstała we współpracy z mężem Jayem-Z. W 2022 rozpoczęła trzyczęściową trylogię albumów, wydając dotychczas Renaissance (2022) i Cowboy Carter (2024). Pochodzące z płyt single – „Break My Soul”, „Cuff It” i „Texas Hold ’Em” – osiągnęły sukces komercyjny. Oprócz kariery muzycznej Beyoncé jest zaangażowana w projekty filmowe. Na ekranie zadebiutowała w produkcji Carmen: A Hip Hopera. Następnie zagrała w: Austin Powers i Złoty Członek (2002), Wojna pokus (2003) oraz Różowa Pantera (2006). Za zagranie głównej roli w filmie muzycznym Dreamgirls (2006) otrzymała nominację do Złotego Globu. W 2019 użyczyła głosu do nowej wersji animacji Król lew. Pełniła role producenta, scenarzysty i reżysera w kilku dokumentach muzycznych oraz wizualizacjach albumowych. Do jej autorskich projektów należą filmy: Lemonade (2016), Homecoming: A Film by Beyoncé (2019), Black Is King (2020) oraz Renaissance: A Film by Beyoncé (2023). W 2021 wydała piosenkę „Be Alive”, za którą otrzymała nominację do Oscara. Za swoje zaangażowanie na rzecz projektów ekranowych otrzymała: nagrodę Primetime Emmy, Peabody Award, dwie Czarne Szpule, Kryształową Statuetkę, MTV Movie Award oraz dwie nominacje do nagrody Satelity. Jest najczęściej honorowanym i nominowanym artystą w historii Grammy, z 35 wyróżnieniami (32 solowo oraz 3 jako członkini Destiny’s Child). Jest również najczęściej nagradzaną artystką w historii BET Awards (32 nagrody), Soul Train Music Awards (21 nagród) oraz NAACP Image Awards (27 nagród). Ponadto, z 30 nagrodami MTV Video Music Awards, jest współrekordzistką pod względem liczby zdobytych statuetek. Tygodnik Billboard uznał ją za największą popową gwiazdę XXI wieku, natomiast magazyn Rolling Stone ósmą z 200 najlepszych piosenkarzy wszech czasów. W 2021 magazyn Pollstar nadał jej tytuł artystki koncertowej dekady 2010–2019. W 2024 zajęła 1. miejsce na liście najlepszych artystów XXI wieku amerykańskiego tygodnika Billboard. Posiadając na koncie 200 mln sprzedanych singli, jest jedną z najlepiej sprzedających się artystów na świecie. W lutym 2010 została uznana przez RIAA za najczęściej certyfikowaną wokalistkę dekady 2000–2009. W 2024 została najczęściej wyróżnianą certyfikatami artystką przez zrzeszenie amerykańskich wydawców muzyki. W 2026 roku według Forbesa posiadała majątek wyceniany na mld dolarów. == Życiorys == === 1981–1997: Rodzina, edukacja i początek kariery === Urodziła się w Houston, w stanie Teksas jako córka Mathew, menedżera oraz producenta, i Tiny, stylistki fryzur i projektantki. Jej ojciec jest Afroamerykaninem, a matka luizjańską Kreolką (ma pochodzenie indiańskie, afroamerykańskie i francuskie). Została wychowana w tradycyjnej, chrześcijańskiej rodzinie, tradycji protestanckiej. Młodszą siostrą Knowles jest Solange, wokalistka, modelka i aktorka. Imię Beyoncé stanowiło hołd wobec matki Tiny Knowles, której nazwisko brzmiało Beyincé. Uczęszczała do St. Mary’s Elementary School w Teksasie, gdzie brała udział w zajęciach tanecznych, na których uczyła się m.in. jazzu i baletu. W wieku siedmiu lat wzięła udział w pierwszym konkursie, wykonując „Imagine” Johna Lennona; po występie uzyskała owacje na stojąco i ostatecznie zwyciężyła w konkursie. Krótko po tym zaczęła wzbudzać zainteresowanie lokalnej prasy; dziennik Houston Chronicle wspomniał o jej nominacji do nagrody The Sammy. W 1990 uczęszczała do Parker Elementary School, szkoły muzycznej w Houston, gdzie była członkinią chóru. Poza tym ukończyła High School for the Performing and Visual Arts oraz Alief Elsik High School. Beyoncé przez dwa lata występowała również w chórze Zjednoczonego Kościoła Metodystycznego St. John’s. W wieku ośmiu lat, podczas jednego z przesłuchań, poznała LaTavię Roberson. Obie, wraz z przyjaciółką Beyoncé Kelly Rowland, utworzyły zespół Girl’s Tyme; liczba członkiń ostatecznie zwiększyła się do sześciu. Grupa stała się popularna w Stanach Zjednoczonych, co sprawiło, że do Houston udał się producent muzyczny Arne Frager. Zaprosił Girl’s Tyme do swojego studia, The Plant Recording Studios, w Północnej Kalifornii i uznał, że to Knowles powinna być liderką, gdyż nie tylko potrafi dobrze śpiewać, ale ma odpowiednią osobowość. Chcąc, aby zespół podpisał kontrakt z dużą wytwórnią, Frager zgłosił go do Star Search, najpopularniejszego ówcześnie programu młodych talentów. Girl’s Tyme nie udało się jednak odnieść sukcesu, ponieważ, jak stwierdziła Knowles, ich piosenka nie była wystarczająco dobra. === 1997–2001: Era Destiny’s Child === Czerpiąc inspirację z Księgi Izajasza, zespół w 1993 zmienił nazwę na Destiny’s Child. Od tego czasu grupa występowała podczas lokalnych wydarzeń, a w 1997 roku podpisała umowę z Columbia Records oraz nagrała debiutancką piosenkę w wytwórni, „Killing Time”, która została umieszczona na ścieżce dźwiękowej filmu Faceci w czerni. W 1998 zespół wydał album pt. Destiny’s Child, z którego pochodził pierwszy znany hit, „No, No, No”. Płyta uczyniła z Destiny’s Child grupę rozpoznawalną w całych Stanach Zjednoczonych oraz przyniosła jej trzy nagrody Soul Train Music Awards. Zespół w 1999 dotarł na szczyty list przebojów za sprawą multiplatynowego albumu The Writing’s on the Wall, z którego pochodzą przeboje: „Bills, Bills, Bills” (pierwszy singel numer jeden), „Jumpin’, Jumpin’” i „Say My Name”. Za ostatni hit grupa odebrała nagrodę Grammy za najlepszy utwór R&B duetu lub grupy. The Writing’s on the Wall rozszedł się w sumie w ponad 8 milionach kopii, stając się przełomowym albumem w twórczości Destiny’s Child. W 2000 zespół wydał piosenkę „Independent Women Part I”, wydaną na ścieżce dźwiękowej filmu Aniołki Charliego. Utwór okazał się najpopularniejszym singlem w karierze zespołu, pozostając na 1. miejscu Billboard Hot 100 przez jedenaście tygodni. Trzeci album zespołu, Survivor, ukazał się w maju 2001 i zadebiutował na 1. miejscu Billboard 200, rozchodząc się w pierwszym tygodniu w 663 tysiącach egzemplarzach. Survivor sprzedał się w sumie w ponad 10 milionach kopii na świecie. Pochodzące z niego single „Survivor” oraz „Bootylicious” uplasowały się na szczycie Hot 100, a „Survivor” zdobył dodatkowo nagrodę Grammy dla najlepszej piosenki R&B duetu lub grupy. Po premierze albumu świątecznego 8 Days of Christmas zespół ogłosił przerwę, gdyż wszystkie członkinie pragnęły zająć się projektami solowymi. === 2000–2002: Początki kariery solowej i aktorskiej === W 2000 Knowles podpisała z Columbia Records kontrakt na wydanie trzech albumów. Jednak już wtedy, gdy była członkinią Destiny’s Child próbowała swych sił w twórczości solowej. Nagrała w duecie z Marcem Nelsonem utwór „After All Is Said and Done” na ścieżkę dźwiękową filmu The Best Man z 1999. Na początku 2001, kiedy zespół kompletował Survivor, Beyoncé zagrała główną rolę w obrazie Carmen: A Hip Hopera. Film był współczesną adaptacją opery Carmen francuskiego kompozytora Georges’a Bizeta. W 2002 Beyoncé wcieliła się w postać Foxxy Cleopatry w filmie Austin Powers i Złoty Członek. Obraz okazał się komercyjnym sukcesem, zarabiając w pierwszym tygodniu 73,1 miliona dolarów. Pierwszy solowy singel Knowles, „Work It Out”, pochodził ze ścieżki dźwiękowej filmu. Rok później wokalistka wystąpiła u boku Cuby Goodinga Jr. w komedii romantycznej Wojna pokus i nagrała z myślą o nim kilkanaście piosenek, w tym m.in.: „Fighting Temptation” (z udziałem Missy Elliott, MC Lyte i Free), a także cover utworu „Fever”. W 2003 Knowles nagrała wraz ze swoim ówczesnym partnerem, Jayem-Z, piosenkę „’03 Bonnie & Clyde”, a także wydała własną wersję „In da Club” 50 Centa. Poza tym, w duecie z Lutherem Vandrossem, nagrała utwór „The Closer I Get to You”, w oryginale wykonywany przez Robertę Flack oraz Donny’ego Hathawaya w 1977. Wersja Vandrossa i Beyoncé otrzymała nagrodę Grammy w kategorii najlepszy utwór R&B zespołu lub duetu; na tej samej gali Vandross wygrał statuetkę za „Dance with My Father”, w nagrywaniu którego również wzięła udział Knowles. === 2003–2004: Dangerously in Love === Po premierach debiutanckich płyt Williams i Rowland, Knowles również wydała pierwszy solowy album, Dangerously in Love, który ukazał się w czerwcu 2003. Zadebiutował on na szczycie Billboard 200, rozchodząc się w pierwszym tygodniu w 317 tysiącach egemplarzy. Album uzyskał status czterokrotnej platyny w Stanach Zjednoczonych, rozchodząc się w tym kraju w ponad 4,7 miliona kopii. Z albumu pochodziły dwa utwory numer jeden. „Crazy in Love”, nagrany z udziałem Jaya-Z, został wydany jako główny singel i pozostawał na 1. miejscu Billboard Hot 100 przez osiem tygodni. W Wielkiej Brytanii wokalistka rów