Michael Andrew Fox, lepiej znany jako Michael J. Fox (ur. 9 czerwca 1961 w Edmonton) – kanadyjsko–amerykański aktor, producent filmowy, pisarz i aktywista. Odtwórca roli Marty’ego McFly w trylogii Powrót do przyszłości (1985–1990). 16 grudnia 2002 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 7021 Hollywood Boulevard. == Życiorys == === Wczesne lata życia === Urodził się w Edmonton w prowincji Alberta jako syn Phyllis Evelyn (z domu Piper) i Williama Nelsona Foxa (zm. 1990). Jego ojciec służył w Kanadyjskich Siłach Zbrojnych, a matka była urzędniczką płacową i aktorką. Jego rodzina miała pochodzenie irlandzkie, angielskie i szkockie. Ma brata, Steve’a, i siostry Jackie i Kelli, poza tym miał siostrę, Karen (zm. 1985). Mieszkał z rodziną w różnych miastach i miasteczkach w całej Kanadzie ze względu na karierę ojca, a w 1971 przeniósł się z nimi do Burnaby. Ukończył Burnaby Central Secondary School. Będąc w trzeciej klasie liceum, porzucił szkołę, by rozwijać karierę aktorską w Los Angeles. W 1993 zdał General Educational Development, egzamin uznawany za odpowiednik dyplomu ukończenia liceum. === Kariera === W latach 70. trenował lacrosse i grał w lidze A. W wieku 15 lat przyjął rolę Jamiego Romano, 12-letniego młodszego siostrzeńca Leo w sitcomie CBC Leo i ja (1978). W 1979 przeniósł się do Los Angeles, by rozwijać karierę aktorską. Wystąpił w komedii Szaleństwa o północy (1980) i dramacie sensacyjnym Marka L. Lestera Klasa 1984 (1982). Rozpoznawalność wśród telewidzów zyskał dzięki roli Alexa P. Keatona, najstarszego dziecka Stevena i Elyse Keatonów (Michael Gross i Meredith Baxter) w sitcomie NBC Więzy rodzinne (1982–1989), za którą otrzymał cztery nagrody Primetime Emmy (1986–1988), srebrną nagrodę niemieckiego magazynu „Bravo” (1985), Nickelodeon Kids’ Choice Awards (1988) i Złoty Glob dla najlepszego aktora w serialu komediowym lub musicalu (1989). Wykreował główną rolę pisarza Jamie’ego Conwaya w dramacie Jamesa Bridgesa Jasne światła, wielkie miasto (1988). Zagrał szeregowca Maksa Erikssona, jednego z głównych bohaterów dramatu wojennego Briana De Palmy Ofiary wojny (1989). Zasłynął rolą Marty’ego McFly w trylogii Powrót do przyszłości. W 1991 był ósmym najlepiej opłacanym aktorem na świecie, z honorarium w wysokości 4 mln dol.. W 1991 lekarze zdiagnozowali u niego chorobę Parkinsona, ale mimo to przez kilka następnych lat kontynuował pracę z branży filmowej. W latach 1996–2000 pojawiał się w roli Michaela Flaherty’ego w serialu Spin City. Zagrał w filmach: Prezydent: Miłość w Białym Domu (1995) i Marsjanie atakują! (1996) oraz użyczył głosu tytułowym postaciom w filmach: Stuart Malutki (1999) i Atlantyda. Zaginiony ląd (2001). W 1998 oznajmił, że z powodu choroby opuszcza serial Spin City i kończy karierę aktorską. W 2000 założył The Michael J. Fox Foundation for Parkinson’s Resarch, fundację działającą na rzecz badań nad chorobą Parkinsona; w 2017 uruchomił program internetowy Fox Insight, dzięki któremu parkinsonicy mogą dzielić się swoimi doświadczeniami z chorobą. Mimo wcześniejszych zapowiedzi zakończenia kariery aktorskiej pozostał w branży filmowej. Zagrał przedsiębiorcę Bakera w komediodramacie Boba Gale’a Ale jazda! (2002). Napisał scenariusz filmu telewizyjnego Hench at Home (2003). W 2004 pojawił się w roli doktora Kevina Caseya, ekscentrycznego neurochirurga z zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi, w dwóch odcinkach serialu Hoży doktorzy. W 2006 za gościnny występ w roli chorego na raka Daniela Posta w serialu Orły z Bostonu otrzymał nominację do nagrody Emmy dla wybitnego aktora drugoplanowego w serialu dramatycznym. Nagrodę w tejże kategorii otrzymał w 2009 za rolę Dwighta, zgorzkniałego lekomana, alkoholika i seksoholika cierpiącego na paraplegię, w pięciu odcinkach serialu Wołanie o pomoc. w latach 2009–2016 grał drugoplanową rolę adwokata Louisa Canninga, który porusza się na wózku inwalidzkim, w 26 odcinkach serialu Żona idealna. W 2009 został bohaterem filmu dokumentalnego The Adventures of the Incurable Optimist. W 2012 został ponownie nominowany do nagrody Emmy, tym razem za gościnny występ w serialu Pohamuj entuzjazm. Wystąpił jako prezenter telewizyjny z chorobą Parkinsona w serialu The Michael J. Fox Show (2013). Zagrał adwokata, który reprezentuje rząd podczas próby usunięcia prezydenta Stanów Zjednoczonych z urzędu na mocy 25. poprawki do Konstytucji USA, w pięciu odcinkach drugiego sezonu serialu Designated Survivor (2018). Wystąpił w epizodycznej roli nauczyciela fizyki C.J. Walter, głównej bohaterki filmu science-fiction Stefona Bristola Do zobaczenia wczoraj (2019). W 2020 powrócił do roli adwokata Louisa Canninga w czwartym sezonie serialu Sprawa idealna, spin-offie Żony idealnej. Wydał trzy książki autobiograficzne: Lucky Man (pol. Szczęśliwy facet), Always Looking Up: The Adventures of an Incurable Optimist (2009; pol. Nieuleczalny optymista: Zawsze patrząc w górę) i No Time Like The Future (2020; pol. Nie ma jak przyszłość). W 2023 powstał o nim film biograficzny Nieustannie: Historia Michaela J. Foksa (ang. Still: A Michael J. Fox Movie) zrealizowany przez Apple TV+. Na początku 2025 został odznaczony przez prezydenta Joe Bidena Prezydenckim Medalem Wolności. == Życie prywatne == W 1988 ożenił się z aktorką Tracy Pollan, z którą ma czwórkę dzieci: syna Sama Michaela (ur. 30 maja 1989) i trzy córki: bliźniaczki Aquinnah Kathleen i Schuyler Frances (ur. 15 lutego 1995) oraz Esmé Annabelle (ur. 3 listopada 2001). Mieszka w apartamencie na Upper East Side na Manhattanie. Od 1991 jest abstynentem. W 1998 przeszedł talamotomię, zabieg ablacyjny polegający na uszkodzeniu małego obszaru we wzgórzu, aby przerwać nieprawidłowe obwody mózgowe i zredukować objawy (drżenie) w chorobie Parkinsona. W 2020 ujawnił, że przeszedł także operację usunięcia wyściółczaka piersiowego odcinka rdzenia kręgowego. Wspiera Partię Demokratyczną. == Odznaczenia == Officer Orderu Kanady – nadanie 2010, wręczenie 2011 Lifetime Artistic Achievement Award – Screens and Voices / Broadcasting and Film – 2017 Prezydencki Medal Wolności – Stany Zjednoczone, 2025 == Filmografia == === Aktor === Leo and Me (1976) jako Jamie Statek miłości (1977–1986, The Love Boat) jako (gościnnie (1983)) Letters from Frank (1979) jako Ricki Szaleństwa o północy (1980, Midnight Madness) jako Scott Palmerstown, U.S.A. (1980–1981) jako Willy-Joe Hall Trouble in High Timber Country (1980) jako Thomas Elston Klasa 1984 (1982, Class of 1984) jako Arthur Więzy rodzinne (1982–1989) jako Alex P. Keaton High School U.S.A (1983) jako Jay-Jay Manners The Homemade Comedy Special (1984) jako Gospodarz Powrót do przyszłości (1985, Back to the Future) jako Marty McFly Trujący bluszcz (1985, Poison Ivy) jako Dennis Baxter Nastoletni wilkołak (1985, Teen Wolf) jako Scott Howard Family Ties Vacation (1985) jako Alex P. Keaton Tajemnica mojego sukcesu (1987, The Secret of My Succe$s) jako Brantley Foster / Carlton Whitfield Światłość dnia (1987, Light of Day) jako Joe Rasnick Bright Lights, Big City (1988) jako Jamie Conway Mickey’s 60th Birthday (1988) jako Alex P. Keaton Powrót do przyszłości II (1989, Back to the Future Part II) jako Marty McFly/Marty McFly Jr./Marlene McFly Ofiary wojny (1989, Casualties of War) jako Eriksson Powrót do przyszłości III (1990, Back to the Future Part III) jako Marty McFly/Seamus McFly Sex, Buys & Advertising (1990) Reach For the Stars 1990: The Official Boston Bruins Video (1990) jako narrator Sekrety trylogii: Powrót do przyszłości (1990, The Secrets of the Back to the Future Trilogy) The Trap (1991) Doktor Hollywood (1991, Doc Hollywood) jako dr Benjamin Stone Ciężka Próba (1991, The Hard Way) jako Nick Lang Blast 'Em (1992) Pieniądze albo miłość (1993, For Love or Money) jako Doug Ireland Niezwykła podróż (1993, Homeward Bound: The Incredible Journey) jako Chance Mikey i ja (1993, Life with Mikey) jako Michael Chapman Where the Rivers Flow North (1994) jako Clayton Farnsworth Don’t Drink the Water (1994) jako Axel Magee Sknerus (1994, Greedy) jako Daniel McTeague Prezydent: Miłość w Białym Domu (1995, The American President) jako Lewis Rothschild Zimnokrwisty (1995, Coldblooded) jako Tim Alexander Brooklyn Boogie (1995, Blue in the Face) jako Pete Maloney Przerażacze (1996, The Frighteners) jako Frank Bannister Daleko od domu 2: Zagubieni w San Francisco (1994, Homeward Bound II: Lost in San Francisco) jako Chance Marsjanie atakują! (1996, Mars Attacks!) jako Jason Stone Spin City (1996–2002) jako Michael „Mike” Flaherty (1996–2000) Jestem twym dzieckiem (1997, I Am Your Child) Stuart Malutki (1999, Stuart Little) jako Stuart Malutki (głos) Atlantyda. Zaginiony ląd (2001, Atlantis – The Lost Empire) jako Milo James Thatcher (głos) Ale jazda! (2002, Interstate 60) jako Biznesmen Stuart Malutki 2 (2002, Stuart Little 2) jako Stuart Malutki (głos) Stuart Malutki 3: Trochę natury (2005, Stuart Little 3: Call of the Wild) jako Stuart Malutki (głos) Hoży doktorzy (2004), gościnnie, jako dr Kevin Casey The Magic 7 (2005) jako Marcel Maggot (głos) Orły z Bostonu (2006, Boston Legal) jako Daniel Post Żona idealna (2010–2015) jako Louis Canning The Michael J. Fox Show (2013–2014) jako Michael „Mike” Henry Designated Survivor (2018) jako Ethan West Zwierzogród 2 (2025) jako Michael J. The Fox (głos) === Producent === Zimnokrwisty (1995, Coldblooded) === Reżyser === The Trap (1991) Opowieści z krypty (1989–1996, Tales from the Crypt) === Scenarzysta === Hench at Home (2003) == Uwagi == == Publikacje == Michael J. Fox: Lucky Man: A Memoir. Nowy Jork: Hyperion, 2002, s. 288. ISBN 978-0-7868-6764-6. Michael J. Fox: Always Looking Up: The Adventures of an Incurable Optimist. Nowy Jork: Hyperion, 2009, s. 288. ISBN 978-1-4013-0338-9. Michael J. Fox: A Funny Thing Happened on the Way to the Future: Twists and Turns and Lessons Learned. Nowy Jork: Grand Central Publishing, 2010, s. 112. ISBN 978-1401323868. Michael J. Fox: No Time Like the Future: An Optimist Considers Morta