Donald McNichol Sutherland CC (ur. 17 lipca 1935 w Saint John, zm. 20 czerwca 2024 w Miami) – kanadyjski aktor i producent filmowy. Laureat honorowego Oscara za całokształt twórczości. Ojciec Kiefera i Rossifa. 26 stycznia 2011 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 7024 Hollywood Boulevard. == Życiorys == === Młodość === Urodził się w Saint John w kanadyjskiej prowincji Nowy Brunszwik jako syn Dorothy Isobel (z domu McNichol; 1892–1956) i Fredericka McLea Sutherlanda (1894–1983), który pracował w sprzedaży i prowadził lokalną spółkę gazową, elektryczną i autobusową. Jego matka była pochodzenia szkockiego, a ojciec miał korzenie szkockie, angielskie i niemieckie. Jako dziecko cierpiał na gorączkę reumatyczną, zapalenie wątroby i chorobę Heinego-Medina. W wieku 14 lat pracował w radiu CKBW-FM. Mając 19 lat Sutherland spędził cztery miesiące w ramach wymiany studenckiej w Finlandii, gdzie mieszkał w pobliżu kopalni żelaza w Otanmäki w regionie Kainuu. Po ukończeniu Bridgewater High School, studiował w Victoria College, University of Toronto, gdzie spotkał swoją pierwszą żonę Lois Hardwick i ukończył podwójny kierunek inżynieryjny i teatru. Był członkiem zespołu komediowego „UC Follies” w Toronto. W 1957 opuścił Kanadę i wyjechał do Wielkiej Brytanii, studiując w London Academy of Music and Dramatic Art. === Kariera === W 1952 debiutował na scenie w roli Wally’ego Myersa w sztuce Jamesa Thurbera Męskie zwierzę w Hart House Theatre w Toronto. Pojawiał się w produkcjach na West Endzie. Przeniósł się do Szkocji, gdzie od 1960 przez 18 miesięcy grał w Perth Repertory Theatre. Jego współlokatorem był aktor Michael Sheard. Od początku do połowy lat 60. Sutherland zaczął grać małe role w brytyjskich filmach i telewizji, w tym Człowiek świata (1962), Święty (1965–1966) i Rewolwer i melonik (1967). Po raz pierwszy trafił przed kamery filmowe w dramacie Świat dziesięć razy przekroczony (The World Ten Times Over, 1963) z Sylvią Syms. W 1969 trafił na Broadway w musicalu Buck White z Muhammadem Ali. W krótkim czasie jego wyraziste role wyniosły go na szczyty popularności i zapewniły stałe miejsce w historii kina w takich filmach jak: Parszywa dwunastka (1967), Złoto dla zuchwałych (1970), MASH (1970) i Klute (1971). W późniejszym okresie stworzył szereg innych wybitnych kreacji w takich obrazach jak: Casanova Federico Felliniego (1976), Orzeł wylądował (1976), Zwyczajni ludzie (1980) czy Igła (1981). W 1981 powrócił na Broadway w roli Humberta Humberta w przedstawieniu Edwarda Albee’ego Lolita na podstawie powieści Vladimira Nabokova Lolita z udziałem Clive’a Revilla i Iana Richardsona. Przez całą karierę pozostawał aktorem niezwykle aktywnym; ma na swoim koncie blisko 170 filmowych ról. Nigdy nie udało mu się jednak zdobyć nawet nominacji do nagrody Oscara. Otrzymał za to dwie statuetki Złotego Globu oraz 7 nominacji do niego. We wrześniu 2017 Amerykańska Akademia Filmowa ogłosiła przyznanie Sutherlandowi honorowego Oscara za całokształt twórczości aktorskiej. W latach 70. był zagorzałym przeciwnikiem wojny w Wietnamie. Zasiadał w jury konkursu głównego na 69. MFF w Cannes (2016). == Śmierć == Zmarł 20 czerwca 2024 pod opieką szpitalną w Miami na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc w wieku blisko 89 lat. == Filmografia == == Nagrody == == Odznaczenia == Companion Orderu Kanady – 2019 Officer Orderu Kanady – nadanie 1978, wręczenie (inwestytura) 1979 Medal Złotego Jubileuszu Królowej Elżbiety II (odmiana kanadyjska) – 2002 Medal Diamentowego Jubileuszu Królowej Elżbiety II (odmiana kanadyjska) – 2012 Lifetime Artistic Achievement (Film) – 2000 Commandeur Orderu Sztuki i Literatury – Francja, 2012 == Uwagi == == Przypisy == == Bibliografia == Rafał Wilkusz. Bardzo poważny zgrywus. „Film”. nr 11 (2226/XLVII), s. 20, 10 lutego 1992. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. Krzysztof Demidowicz. Dynastie: Jaki ojciec, taki syn. „Film”. nr 33 (2300/XLVIII), s. 62–63, wrzesień 1993. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. Tomasz Jopkiewicz. Zuchwały?. „Film”. nr 6 (2321/L), s. 64–65, czerwiec 1995. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. == Linki zewnętrzne == Donald Sutherland (1935–2024) w bazie IMDb (ang.) Donald Sutherland w bazie Filmweb Donald Sutherland w bazie Notable Names Database (ang.) Donald Sutherland w bazie Discogs.com (ang.)