James Eugene Carrey (ur. 17 stycznia 1962 w Newmarket) – kanadyjsko-amerykański aktor filmowy i telewizyjny oraz komik. Dwukrotny laureat Złotego Globu (1999, 2000). W 1997 magazyn „People” nazwał go jednym z 50 najprzystojniejszych mężczyzn świata, a magazyn „Empire” umieścił go na 54. miejscu wśród 100 najwspanialszych gwiazd kina. == Życiorys == === Wczesne lata === James Eugene Carrey urodził się w Newmarket w Ontario jako syn Kathleen (z domu Oram; 1927–1991) i Percy’ego Carreya (1927–1994), księgowego i muzyka jazzowego – saksofonisty i klarnecisty. Ma starsze rodzeństwo: brata Johna i dwie siostry – Patricię i Ritę. Jego rodzina miała irlandzkie, szkockie i francuskie pochodzenie, a jego nazwisko oryginalnie brzmiało Carré. Uczęszczał do Aldershot High School w Burlington. Podczas lekcji zabawiał towarzystwo, naśladując Jimmy’ego Stewarta czy Henry’ego Fondę. Kiedy miał 12 lat, jego ojciec stracił pracę, rodzina została eksmitowana, a tym samym zmuszona żyć w przyczepie. W wieku 14 lat, wskutek pogarszającej się sytuacji materialnej rodziny, rozpoczął pracę w linii produkcyjnej w Hucie Titan. Jako 15-latek opuścił szkołę średnią, pracując w fabryce, a nocą występując jako komik w nocnym klubie Yuk Yuk w Toronto, lecz jego występ spotkał się z negatywną krytyką. Wziął też udział w programie The All-Night Show (1980). === Kariera === W 1979 przeniósł się do Los Angeles w Kalifornii. Trafił do programów NBC: The Tonight Show i Saturday Night Live (1980–1981). Regularnie występował w Mitzi Shore Comedy Show. Grał główne role w kanadyjskich telefilmach, w komediodramacie telewizyjnym Przedstawiamy... Janet (Introducing... Janet, 1981) jako Tony Moroni i komedii muzycznej Miedziana góra (Copper Mountain, 1983) jako Bobby Todd. Pojawił się też gościnnie w serialu NBC The Duck Factory (1983) jako Skip Tarkenton, sitcomie NBC Buffalo Bill (1984) jako odtwórca Jerry’ego Lewisa z Dabneyem Colemanem i Joanną Cassidy, telefilmie kryminalnym CBS Śmierć przed kamerą (Mike Hammer: Murder Takes All, 1989) ze Stacy Keachem oraz programie Ulica Sezamkowa (Sesame Street, 1992). Wkrótce wystąpił w komedii Richarda Lestera Kto pierwszy, ten lepszy (Finders Keepers, 1984) z Michaelem O’Keefe i Beverly D’Angelo, komedii Raz ugryziona (Once Bitten, 1985) z Lauren Hutton i komediodramacie Francisa Forda Coppoli Peggy Sue wyszła za mąż (Peggy Sue Got Married, 1986) w roli przyjaciela głównych bohaterów (Kathleen Turner i Nicolas Cage), dramacie sensacyjnym Buddy’ego Van Horna Pula śmierci (The Dead Pool, 1988) z Clintem Eastwoodem oraz muzycznej komedii romantycznej science fiction Juliana Temple’a Ziemskie dziewczyny są łatwe (1989) jako Wiploc z Geeną Davis i Jeffem Goldblumem. Szeroką popularność zyskał dzięki roli ekscentrycznego detektywa zajmującego się odnajdowaniem zaginionych zwierząt w komedii kryminalnej Toma Shadyaca Ace Ventura: Psi detektyw (1994), za którą otrzymał nagrodę Blockbuster Entertainment Award. Film zarobił ponad 100 mln dolarów w pierwszym miesiącu wyświetlania. Za rolę nieśmiałego i niepozornego urzędnika bankowego w komedii sensacyjnej Chucka Russella Maska (1994) otrzymał nominację do Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu. Za rolę Lloyda Christmasa w komedii Głupi i głupszy (1994) został uhonorowany MTV Movie Award w dwóch kategoriach: najlepszy występ komediowy i najlepszy filmowy pocałunek z Lauren Holly. Występ w sequelu Ace Ventura: Zew natury (1995) i postać Edwarda Nygmy / Człowieka zagadki w ekranizacji przygód komiksowego superbohatera Batman Forever (1995) przyniosła mu Kids’ Choice Awards. W 1998 wystąpił z Eltonem Johnem podczas jednego z koncertów piosenkarza, a także otrzymał kolejną nominację do Złotego Globu za film Kłamca, kłamca (1997), jednak otrzymał go dopiero za rolę Trumana w filmie Petera Weira Truman Show (1998). Drugim Złotym Globem został uhonorowany po występie w Człowieku z księżyca (1999). Za rolę ekscentrycznego amerykańskiego komika Andy Kaufmana został nominowany do American Comedy Award i Canadian Comedy Award. Carrey jest założycielem własnej firmy produkcyjnej JC 23 Entertainment, znanej z produkowania komedii kryminalnej Dick i Jane: Niezły ubaw. Był na okładkach magazynów takich jak „Details”, „Entertainment Weekly”, „Esquire”, „Newsweek”, „People”, „Rolling Stone”, „Time”, „TV Guide” i „Vanity Fair”. == Życie prywatne == W lutym 1983 spotykał się z piosenkarką Lindą Ronstadt. 28 marca 1987 poślubił Melissę Womer. Para ma córkę Jane Erin (ur. 6 września 1987). Małżeństwo zakończyło się rozwodem 11 grudnia 1995. W lipcu 1994 na planie komedii Głupi i głupszy poznał aktorkę Lauren Holly, z którą ożenił się 23 września 1996. Rozwiedli się 29 lipca 1997. W styczniu 1999 spotykał się z Charlotte Lewis. Od grudnia 1999 do grudnia 2000 związany był z Renée Zellweger. Spotykał się także z Laurie Holden (2001), rosyjską baleriną Anastasiją Wołoczkową (2002), January Jones (2002), Allison McCurdy (2002), duńską modelką Anine Bing (2004), Jenny McCarthy (od grudnia 2005 do kwietnia 2010), uczestniczką programu America’s Next Top Model Anchal Joseph (w styczniu 2011) i Anastasią Vitkiną (w październiku 2011). W latach 2012–2013 i 2015 spotykał się z pochodzącą z Irlandii makijażystką Cathrioną White, która we wrześniu 2015, kilka dni po zakończeniu ich relacji, popełniła samobójstwo. Jest zwolennikiem ruchu antyszczepionkowego. == Filmografia == === Aktor === === Producent === Bruce Wszechmogący (Bruce Almighty, 2003) Dick i Jane: Niezły ubaw (Fun with Dick and Jane, 2005) === Scenarzysta === Ace Ventura: Psi detektyw (Ace Ventura: Pet Detective, 1994) == Nagrody == == Odznaczenia == Medal Diamentowego Jubileuszu Królowej Elżbiety II (odmiana kanadyjska) – 2012 == Przypisy == == Bibliografia == Jim Carrey w bazie IMDb (ang.) Jim Carrey w bazie Filmweb Jim Carrey w bazie Notable Names Database (ang.)