# Roy Keane – Irlandzki wojownik i dyrygent połowy parkietu ## Wstęp Roy Maurice Keane (ur. 10 sierpnia 1971 w Corku) to postać, która wyznaczyła nowy standard dla roli pomocnika defensywnego w nowoczesnej piłce nożnej. Kariera Irlandczyka to opowieść o determinacji, bohaterskim poświęceniu oraz nieustępliwej walce o każdy centymetr trawy. Przez ponad dekadę noszący kapitankę Manchesteru United, zawodnik, który wyznaczał ton swojemu zespołowi zarówno swoimi technicznymi umiejętnościami, jak i twardą grą w odbiorze, a także trener, który szybko przeniósł swoje analityczne i wymagające podejście na ławkę trenerską. ## Wczesne lata i geneza pasji Urodzony w Corku jako czwarte z pięciorga dzieci (ma trzech braci oraz siostrę), Keane dorastał w prywatnej części dzielnicy Mayfield. Jego ojciec pracował w firmie produkującej odzież, jednak zakład ten wkrótce upadł, co rodzina przeżyła jako trudne wyzwanie finansowe. Mimo to, sport szybko stał się ucieczką i sposobem na lepsze jutro dla młodego Roja. Zanim kiedykolwiek stanął na murawie jako piłkarz, Keane fascynował się boksem oraz biegami średniodystansowymi. To właśnie wysiłek fizyczny i dyscyplina związane z sztukami walki kształtowały jego charakter. Ostatecznie to jednak futbol wygrał walkę o jego serce. Pierwsze profesjonalne kroki stawiał w Szkole Mistrzostwa Sportowego Rockmount. Tam doskonale wychował się technicznie, jednak odrzucenie przez większość irlandzkich i angielskich klubów zawodowych było bolesne. Młody Irlandczyk pokonał jednak barierę odrzuceń – w pewnym momencie wysłał listy z prośbą o próbę lub informacje do wszystkich 92 klubów występujących w angielskich ligach zawodowych. Przełom nastąpił w 1989 roku, gdy Keane trafił do półamatorskiego zespołu Cobh Ramblers. Tam swoje umiejętności szybko zauważyli szpiegowie największych angielskich klubów. Podczas meczu z Nottingham Forest F.C., Keane zaprezentował się tak dobrze, że zawodnicy z City Ground zapamiętali to spotkanie. ## Nottingham Forest – anegdota, która zmieniła wszystko 20 czerwca 1990 roku nastąpił historyczny transfer Roja do Nottingham Forest F.C. za kwotę 20 000 funtów. Tyle, że historia tego transferu to jedna z najbardziej znanych anegdot w brytyjskim futbolu. Mając zaledwie 14 lat, młody Keane zaczął wysyłać do angielskich klubów pocztówki z prośbą o różnego rodzaju pamiątki klubowe. Odpisał mu tylko Nottingham Forest. Młody Irlandczyk był tak wdzieczny, że gdy tylko przyszła pora na wybór klubu, zdecydował się na propozycję z City Ground, odrzucając oferty z Brighton & Hove Albion oraz Tottenhamu Hotspur. Duży wpływ na ten transfer miała postawa ówczesnego menedżera Forest, Briana Clougha, który widział w półzawodowcu z Corku diametralną różnicę wobec rówieśników. Przekonał on zarząd do inwestycji, wierząc, że Keane w przyszłości odwdzięczy się klubowi wielokrotnie. Debiut zawodnika nastąpił 29 sierpnia 1990 roku w wyjazdowym meczu Premier League z Liverpool F.C. Mimo ciężkiego starcia z legendami tamtej ery, Keane pokazał, że nie boi się wielkiej sceny. Wiosną 1993 roku Nottingham Forest spadł z Premier League. Sytuacja finansowa klubu wymusiła sprzedaż najcenniejszego aktywa. Blackburn Rovers zaoferowało 4 miliony funtów za Irlandczyka. Umowę indywidualną udało się dopiąć w piątek wieczorem, jednak ze względu na weekend, podpisanie kontraktu klubowego przesunięto na poniedziałek. W niedzielę do Roja zadzwonił Alex Ferguson, menedżer Manchesteru United. Szkocki dyrygent obserwował Irlandczyka od sezonu 1991/1992, kiedy to jego zespół przegrał 0:1 finał Pucharu Ligi właśnie z Nottingham Forest. Keane zachwycił go wtedy nie tylko umiejętnościami, ale i charyzmą oraz agresją. Ferguson szybko przekonał zawodnika, by odrzucił propozycję Blackburn na rzecz Czerwonych Diabłów. Transfer kwotą 3,75 miliona funtów był wówczas rekordem Wielkiej Brytanii. Menedżer Blackburn, Kenny Dalglish, był tak dotknięty zachowaniem swojego potencjalnego piłkarza, że do dziś odmawia mu ręki podczas wszelkich spotkań towarzyskich. ## Era chwały w Manchesterze United Przenoszenie się Roja na Old Trafford to moment zwrotny nie tylko w jego karierze, ale w historii samego klubu. Już w pierwszym sezonie Keane stworzył z Paulem Ince'iem duet środkowych pomocników, który definiował angielski futbol przez wiele lat. Następne sezony przyniosły tytuły mistrzowskie, jednak to w 1997 roku nastąpiło koronowanie kapitana. Po zakończeniu kariery przez Érica Cantonę, Alex Ferguson przekazał opaskę Rojowi. Był to wybór naturalny – Keane krzyczał, motywował i potrafił pociągnąć cały zespół za sobą, nawet w najtrudniejszych momentach. Niestety, chwile chwały przerywa brutalna kontuzja. W trakcie meczu z Leeds United w kwietniu 1997 roku, podczas nieudanego wślizgu na Alfie-Inge Haalandzie (rodzic słynnego Erlinga), Keane zerwał więzadła krzyżowe. Uszkodzenie to wyeliminowało go z gry na znaczną część sezonu 1997/98. Konsekwencje były dotkliwe – bez swojego lidera Manchester United stracił tytuł mistrzowski na rzecz Arsenalu, a reprezentacja Irlandii po raz kolejny zawiodła w eliminacjach do Mistrzostw Świata 1998. ### Trójka Królewska i lata dominacji Po ciężkim powrocie do zdrowia w sezonie 1998/99, Keane zawładnął środkiem pola z niespotykaną dotąd brutalnością i precyzją. Wraz z Davidem Beckhamem i Pauliem Scholesem tworzył środkową formację, która do dziś jest uważana za jedną z najlepszych w historii gry klubowej. W 1999 roku Manchester United zdobył historyczną potrójną: mistrzostwo Anglii, Puchar Anglii oraz Puchar Mistrzów. W drodze po europejskie laury w półfinale Ligi Mistrzów z Juventusem, Keane otrzymał żółtą kartkę, która sparaliżowała jego plany na finał w Camp Nou. Mimo to, zdołał odegrali kluczową rolę z tyłu, wspierając atakującego Trójki – Andy'ego Cole'a, Dwightego Yorke'a i Ole Gunnara Solskjæra. W 2000 roku Keane został uhonorowany tytułem Piłkarza Roku w Premiership. Jego wpływ na zespół był tak wielki, że kibice i dziennikarze traktowali go jako faktycznego kapitana, pomimo że formalną rolę tę pełnił już Gary Neville. ### Czas zemsty i kontrowersje Lata 2000-2002 to okres największych emocji w karierze Keane'a. W kwietniu 2001, po raz pierwszy od czasu powrotu z kontuzji, spotkał się w pojedynku 1:1 z drużyną Manchester City. Na boisku był wtedy Alfie-Inge Haaland (syn ówczesnego rywala z Leeds). Keane, widząc przeciwnika, zaproponował mu uścisk dłoni (jako tradycyjne przywitanie po powrocie z kontuzji spowodowanej przez rywala). Haaland odmówił. W 75. minucie spotkania Keane z impetem wślizgnął się pod nogi Norwega, łamiąc mu pętnę. Działania te były brutalne i celowe. W autobiografii pt. *„Nie robię z tego tajemnicy”* (2002), Keane napisał, że żałuje jedynie tego, iż nie potraktował Haalanda jeszcze mocniej. Za to wyznanie został ukarany grzywną oraz 5-mecznym zakazem gry przez angielski związek (FA). Kontuzja była na tyle poważna, że zakończyła karierę Haalanda. Sierpień 2002 przyniósł kolejny incydent. Po uderzeniu łokciem Jasona McAteera z Liverpoolu, Keane został zawieszony na trzy mecze i ukarany grzywną. Skomentował to sarkastycznie, wskazując, że planował i tak poddanie się operacji biodra, więc zawieszenie nie przeszkadzało mu w planowaniu urlopu. Kariera zaczynała jednak powoli wychodzić z rytmu. 5 lutego 2005 w meczu z Birmingham City zdobył swojego 50. gola w dresie Manchesteru United. Miesiąc później, po meczu z Middlesbrough F.C. (przegrana 1:4), doszło do słynnego wybuchu. W wywiadzie dla klubowej telewizji Keane otwarcie skrytykował kilku kolegów z drużyny – m.in. Tima Howarda, Kierona Richardsona czy Johna O'Sheę – za brak zaangażowania. Wywiad zablokowała administracja klubu, jednak nagranie wyciekło do mediów. Kibice United, zmęczeni serią słabych występów, poparli słowa kapitana. Odejście z Old Trafford nadszedł w listopadzie 2005. Z powodu kontuzji, Keane opuścił treningi, a kilka dni później ogłosił, że latem zakończy swoją przygodę z Czerwonymi Diabłami. Alex Ferguson chciał, by to właśnie Keane został jego następcą na ławce trenerskiej, jednak po incydencie medialnym z wybuchami krytyki wobec kolegów, szkocki strateg zaczął wątpić w przywództwo Irlandczyka w nowej roli. Ostatnim meczem Roja w barwach klubu z Trafford był pucharowy pojedynek z Liverpoolem we wrześniu 2005. ## Ostatnie kroki jako zawodnik – Celtic F.C. 15 grudnia 2005, dzień po medialnym doniesieniu BBC, Keane oficjalnie podpisał kontrakt z Celticem F.C. z Glasgow. W barwach Szkotów zadebiutował od razu w starciu z Hibernianem. Pierwszego gola dla nowego klubu zdobył w lutym 2006 w meczu z Falkirk F.C. (wygrana 2:1). 12 czerwca 2006 roku Keane ogłosił zakończenie kariery zawodniczej z powodu przewlekłych problemów z biodrami. 9 maja 2006 roku na Hampden Park w Glasgow odbył się mecz pożegnalny. Zespoły Manchesteru United i Celticu zmierzyły się w spotkaniu, które zakończyło się 1:0 dla Czerwonych Diabłów po golu Cristiano Ronaldo. Keane zagrał jedną połowę w barwach obu drużyn, pożegnując się w ten sposób z boiskiem w otoczeniu legend obu klubów. ### Kariera reprezentacyjna Reprezentacja Irlandii była drugim domem dla Keane'a. Zadebiutował 22 maja 1991 roku w barwach narodowych w meczu z Chile w Santiago (1:1). Szybko został filarem drużyny. Łącznie zagrał 66 meczów i strzelił 9 goli. W 1994 roku wziął udział w Mistrzostwach Świata w USA, gdzie został wybrany najlepszym irlandzkim graczem turnieju. Kolejny szczyt, Mistrzostwa Świata 2002 w Korei i Japonii, przyniósł jednak największy kryzys w jego relacji z reprezentacją. Keane, jako kapitan, odmówił wzięcia udziału w turnieju ze względu na ostry konflikt z selekcjonerem Mickiem McCarthy'm (dotyczył on warunków treningowych i postawy sztabu irlandzkiego). Po powrocie z turnieju (z którego Irlandia odpadła w 1/8 finału), Keane ogłosił zakończenie reprezentacyjnej kariery. Powrót został zainicjowany dopiero w 2004 roku, gdy nowym selekcjonerem został Brian Kerr. Keane zagrał ponownie 25 maja przeciwko Rumunii. Ostatecznie ostateczny kres swojej kadrowej drodze zawodnika zawarł 14 października 2005 po porażce w eliminacjach do Mistrzostw Świata 2006, która oznaczała, że Irlandia nie zagra w Niemczech. ## Przełamanie schematów – kariera trenerska Roy Keane zawsze był trenerem na boisku. Przejście na prawdziwą ławkę rezerwowych było naturalnym krokiem, ale wymagającym ogromnej zmiany nastawienia. Od 2006 roku Keane był asystentem menedżera reprezentacji Irlandii, pracując pod okiem Steve'a Stauna. To doświadczenie pozwoliło mu obiektywnie spojrzeć na pracę szkoleniowca z perspektywy ławki. ### Sunderland A.F.C. Jako pierwszego menedżera Keane objął Sunderland A.F.C. W sezonie 2006/2007 poprowadził zespół do mistrzostwa Championship, co zaowocowało awansem do elitarnej Premier League. Sukces ten udowodnił, że Keane potrafi budować zespół od podstaw. Niestety, sezon 2008/2009 przyniósł kryzys. Sunderland plasował się w strefie spadkowej tabeli. Decyzją zarządu był zakup najdroższego szkockiego bramkarza, Craiga Gordona, za 9 milionów funtów. W atmosferze braku zaufania i fatalnych wyników (tylko 4 wygrane w 15 meczach), Keane podał się do dymisji 4 grudnia 2008 r., argumentując to chęcią uniknięcia dalszego destrukcji projektu, który sam budował. ### Ipswich Town F.C. 23 kwietnia 2009 roku Keane objął stanowisko menedżera Ipswich Town. Tam, na o wiele mniejszym i mniej medialnym etapie, skupił się na stabilizacji. Jego pobyt w Woodbridge Road trwał do 5 stycznia 2011 roku, kiedy to po przegranym spotkaniu z Nottingham Forest podjął decyzję o odejściu. Mimo prób pracy w MLS (zaproszenie od Vancouver Whitecaps FC, które ostatecznie się nie zmaterializowało), od tamtej pory Keane nie pełnił już funkcji głównego trenera na pełen etat, skupiając się na karierze eksperta telewizyjnego i komentatora, gdzie jego żywotny i często kontrowersyjny styl wciąż cieszy się ogromną popularnością. ## Ciekawostki i wpływy społeczne * W 2015 roku Roy Keane został wprowadzony do English Football Hall of Fame, doceniając jego wpływ na brytyjską piłkę. * Jego autobiografia z 2002 roku do dziś jest uważana za jedną z najbardziej szczerych i brutalnych książek o świecie profesjonalnego sportu. * Pomimo agresji na boisku, Keane w rzeczywistości jest człowiekiem o głębokich wartościach rodzinnych i silnym poczuciu lojalności. ## Podsumowanie Kariera Roja Keane'a to studium przypadku człowieka, który łączy romantyzm sportu z brutalną rzeczywistością najwyższej klasy rozgrywkowej. Jako piłkarz zapisał się w historii jako jeden z najlepszych kapitanów w historii Manchesteru United, który nigdy nie rezygnował, niezależnie od tego, ile bólu czyła mu dane zderzenie z rywalem. Jako trener nauczył się, że przywództwo wymaga więcej niż tylko krzyku, ale nikt nie powierzy mu o mniej wymagającej postaci.