# Wanda Warska (Krystyna Wanda Warska-Kurylewicz) ## Życiorys i Kariera Wanda Warska, urodzona jako Krystyna Wanda Małolepsza 28 kwietnia 1930 roku w Poznaniu, była jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci polskiej sceny muzycznej XX wieku. Zmarła 6 lipca 2019 roku w Laskach koło Warszawy. ### Wczesne lata i edukacja Od najmłodszych lat wykazywała talent muzyczny. Już w wieku ośmiu lat rozpoczęła naukę gry na fortepianie. Następnie rozwijała swoje umiejętności wokalne pod okiem Janiny Janowskiej-Kopczyńskiej i Franciszka Delekty. Ukończyła Średnią Szkołę Muzyczną oraz Szkołę Baletową im. Stanisława Miszczyka w Poznaniu. Poszerzała również swoją wiedzę, studiując na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. ### Początki kariery W 1954 roku rozpoczęła występy w zespole Jerzego Borowca MM 176. To był ważny krok w jej karierze, który otworzył jej drzwi do świata profesjonalnej muzyki. Szybko zyskała uznanie dzięki swojemu unikalnemu głosowi i interpretacjom. ### Współpraca z Andrzejem Kurylewiczem Kluczowym momentem w jej życiu zawodowym i osobistym było spotkanie Andrzeja Kurylewicza, wybitnego kompozytora i muzyka jazzowego. Warska stała się główną interpretatorką jego utworów. W 1958 roku para wzięła ślub, a ich związek był niezwykle owocny artystycznie. ### Piwnica Artystyczna W 1965 roku Wanda Warska i Andrzej Kurylewicz wspólnie założyli „Piwnicę Artystyczną”, znaną również jako „Piwnica Wandy Warskiej” lub „Piwnica Artystyczna Kurylewiczów”. Początkowo mieściła się ona przy Nowym Świecie 24, a od 1967 roku przy Rynku Starego Miasta w Warszawie. Piwnica stała się ważnym miejscem na mapie kulturalnej stolicy, gdzie prezentowano poezję śpiewaną, muzykę jazzową i inne formy artystyczne. ### Twórczość filmowa i muzyczna Wanda Warska zasłynęła wokalizą do filmu „Pociąg” (1959) Jerzego Kawalerowicza, która do dziś pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych fragmentów polskiej muzyki filmowej. Nagrała również muzykę do filmów „Pingwin” (1964) Jerzego Stefana Stawińskiego oraz „Wszystko na sprzedaż” (1968) Andrzeja Wajdy. Była autorką „Utworu na 10 kontrabasów i głos” oraz kompozytorką muzyki do filmu „Jezioro osobliwości”, serialu „Karino” Jana Batorego i filmów krótkometrażowych. Jej repertuar obejmował piosenki do wierszy takich poetów jak Kochanowski, Gałczyński, Słowacki, Norwid, Leśmian, Tuwim oraz Agnieszka Osiecka. Koncertowała w wielu krajach Europy, a także na Kubie i w Wenezueli, zdobywając międzynarodowe uznanie. ### Późniejsze lata W 2016 roku przeszła udar mózgu, który wpłynął na jej zdrowie. Wanda Warska zmarła 6 lipca 2019 roku w Laskach pod Warszawą. Jej pogrzeb miał charakter państwowy i odbył się 11 lipca 2019 roku w Kaplicy Matki Bożej Anielskiej w Laskach. Urna z jej prochami została złożona w katakumbach na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Była matką filozofki, poetki i tłumaczki Gabrieli Kurylewicz. ## Dyskografia ### LP * Jazz '58 (1958) * Somnambulists (1961) * Piosenki z Piwnicy (1969) * Muzyka teatralna i telewizyjna (z Andrzejem Kurylewiczem i Czesławem Niemenem) (1971) * Pieśni i fraszki Jana Kochanowskiego (1983) ### Albumy CD * A Paris (1992) * Stanisław Wyspiański: Jakżesz ja się uspokoję (2002) * Piosenki z Piwnicy (2004) – platynowa płyta * Domowe piosenki (2016) ## Filmografia * Piwnica Wandy Warskiej (film muzyczno-dokumentalny) (1979) ## Odznaczenia, Nagrody i Wyróżnienia * Nagroda Miasta Stołecznego Warszawy (1997) * Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (17 kwietnia 2000) * Krzyż Zasługi I Klasy Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (wraz z mężem, Andrzejem Kurylewiczem) (11 stycznia 2001) * Medal ZAiKS-u (2009) * Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (10 stycznia 2011) * Nagroda 100-lecia ZAiKS-u (2018) * Złoty Fryderyk za całokształt twórczości w kategorii „Muzyka jazzowa” (12 marca 2019) ## Dziedzictwo Wanda Warska pozostawiła po sobie bogaty dorobek artystyczny, który na trwale wpisał się w historię polskiej kultury. Jej unikalny głos, interpretacje muzyczne oraz działalność Piwnicy Artystycznej miały ogromny wpływ na rozwój polskiej sceny muzycznej i teatralnej. Do dziś jej twórczość inspiruje kolejne pokolenia artystów i miłośników muzyki. ## Ciekawostki * Jej wokaliza do filmu "Pociąg" stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych motywów muzycznych w polskiej kinematografii. * Piwnica Artystyczna, którą prowadziła z mężem, była miejscem spotkań wielu wybitnych artystów i intelektualistów. * Wanda Warska była znana z interpretacji poezji śpiewanej, łącząc muzykę z literaturą w niezwykle subtelny sposób. * Otrzymała wiele prestiżowych nagród i odznaczeń za swoje zasługi dla kultury polskiej.