# Maryland Maryland to stan w Stanach Zjednoczonych, leżący na wschodnim wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego. Jest jednym z trzynastu stanów założycielskich, co nadaje mu szczególne znaczenie w historii USA. Stan ten wyróżnia się zróżnicowanym krajobrazem i bogatą historią, sięgającą czasów kolonialnych. ## Geografia Marylandu Maryland zajmuje powierzchnię 32 133,15 km², z czego 25 314,08 km² stanowi ląd, a 6819,07 km² to wody śródlądowe (21,2%). Stan podzielony jest przez Zatokę Chesapeake na dwie główne części: nizinną wschodnią i wyżynną zachodnią, która stopniowo wznosi się ku Appalachom. Zróżnicowanie topograficzne sprawia, że Maryland nazywany jest „Ameryką w miniaturze”. ### Topografia Najwyższym punktem stanu jest szczyt Hoye Crest na górze Backbone Mountain (1024 m n.p.m.). Najniższy punkt znajduje się na poziomie morza wzdłuż wybrzeża Zatoki Chesapeake i Oceanu Atlantyckiego. Maryland posiada linię brzegową o długości około 12 420 km, z czego 11 175 km to linia brzegowa Zatoki Chesapeake. Wschodnia część stanu leży na półwyspie Delmarva, będącym częścią Niziny Atlantyckiej. Środkowa część znajduje się na wyżynie Piedmont, a zachodnia obejmuje pasma górskie Pasma Błękitnego i gór Allegheny, wchodzące w skład Appalachów. ### Zbiorniki Wodne W Maryland nie występują naturalne jeziora. Wszystkie istniejące zbiorniki wodne powstały sztucznie poprzez zatamowanie rzek. Do największych należą: rezerwuar Conowingo Reservoir (34,65 km²) na rzece Susquehanna oraz Deep Creek Lake (15,78 km²). ### Parki Stanowe W Maryland znajduje się 45 parków stanowych. Największy z nich to Gunpowder Falls State Park, zajmujący powierzchnię 74,87 km². ### Rzeki Główne rzeki stanu to: * Patapsco * Patuxent * Potomak * Susquehanna ## Klimat Wschodnia część Marylandu leży w strefie klimatu wilgotnego subtropikalnego (Cfa), a zachodnia w strefie klimatu oceanicznego (Cfb). ## Historia Marylandu ### Przed Kolonizacją Tereny dzisiejszego Marylandu były zamieszkane przez różne plemiona indiańskie od około 10 000 lat p.n.e. Około 1500 lat p.n.e. ostrygi stały się głównym źródłem pożywienia, a pierwsze wyroby gliniane pochodzą z około 1000 lat p.n.e. W XII wieku powstały pierwsze stałe indiańskie wioski. ### Kolonizacja Europejska Pierwszym Europejczykiem, który dotarł do wybrzeży Marylandu, był John Cabot w 1498 roku. Zatoka Chesapeake została zbadana w 1608 roku przez Johna Smitha. Prowincja Maryland powstała oficjalnie 20 czerwca 1632 roku, gdy król Karol I Stuart nadał ją baronowi Baltimore, Cæciliusowi Calvertowi. Nazwa stanu pochodzi od Henrietty Marii Burbon, żony króla Karola. Pierwsi koloniści przybyli 25 marca 1634 roku. W 1649 roku uchwalono akt o tolerancji religijnej. ### Historia Stanu * **1778:** Ratyfikacja Konstytucji. * **1791:** Maryland odstąpił część terytorium na rzecz utworzenia Dystryktu Kolumbii. * **1814:** Bitwa o Bladensburg. * **1861–1865:** Wojna secesyjna – Maryland pozostał wierny Unii. * **1919–1933:** Maryland sprzeciwił się prohibicji. ## Ludność W 2020 roku ludność Marylandu wynosiła 6 177 224. Liczba ludności stale rośnie. Miasta z liczbą ludności powyżej 2000 (dane z 2022 roku): | Miasto | Populacja | | -------------- | --------- | | Baltimore | 585,708 | | Columbia | 104,681 | | Germantown | 91,315 | | Silver Spring | 81,810 | | Waldorf | 81,410 | | Glen Burnie | 72,891 | | Ellicott City | 72,185 | | Frederick | 71,457 | ## Podział Administracyjny Stan Maryland dzieli się na 23 hrabstwa oraz miasto Baltimore, które ma status równoważny hrabstwu. ## Religia Struktura religijna Marylandu w 2014 roku: * Protestanci – 52% * Brak religii – 23% * Katolicy – 15% * Żydzi – 3% * Mormoni – 1% * Muzułmanie – 1% * Pozostałe religie – 5% ## Gospodarka Podstawowe gałęzie gospodarki Marylandu: * **Rolnictwo:** uprawa kukurydzy, soi i roślin szklarniowych, hodowla drobiu. * **Przemysł:** elektrotechniczny, elektroniczny, spożywczy, chemiczny. ## Uczelnie Wyższe * Uniwersytet Marylandu w Baltimore * Uniwersytet Marylandu w College Park * Uniwersytet Johnsa Hopkinsa ## Symbole Stanu * Dewiza: Fatti Maschii, Parole Femine (wł.) Czyny mężów, słowa niewiast. * Symbol: Kacyk (ptak), dąb biały, rudbekia.