Artemis II – załogowa misja kosmiczna w ramach amerykańskiego programu Artemis, realizowanego przez NASA. Jest to drugi lot rakiety Space Launch System, a zarazem jest to załogowa misja statku kosmicznego Orion oraz pierwsza od czasu misji Apollo 17 w 1972 roku załogowa wyprawa w okolice Księżyca. Kapsuła Orion użyta w tej misji została nazwana Integrity. Misja wystartowała 1 kwietnia 2026 roku. Misja, która ma trwać około 10 dni, wyniosła na orbitę okołoksiężycową astronautów NASA: Gregory’ego Wisemana, Victora Glovera oraz Christinę Koch, a także astronautę Kanadyjskiej Agencji Kosmicznej Jeremy’ego Hansena. Załoga wykona lot po trajektorii swobodnego powrotu wokół Księżyca, po czym statek Orion powróci na Ziemię. Glover stał się pierwszą osobą o innym niż biały kolorze skóry, Koch stała się pierwszą kobietą, a Hansen pierwszym obywatelem spoza Stanów Zjednoczonych, którzy polecieli poza niską orbitę okołoziemską i w okolice Księżyca. W czasie przelotu obok Księżyca osiągnięta została największa odległość od Ziemi na jaką oddalił się człowiek, wynosząca 406 778 kilometrów. Pierwotnie misja została nazwana Exploration Mission-2 (EM-2) i początkowo miała wspierać anulowany program Asteroid Redirect Mission. Po utworzeniu programu Artemis jej cele zostały zmienione i są obecnie porównywalne do misji Apollo 8, czyli pierwszego załogowego lotu wokół Księżyca w programie Apollo. Po Artemis 2 planowane są kolejne misje: Artemis 3, obejmująca test dokowania statku Orion na orbicie okołoziemskiej, oraz Artemis 4, zakładająca załogowe lądowanie na Księżycu. == Historia == === Planowanie (2017–2021) === W 2017 roku Exploration Mission-2 (EM-2) była planowana jako pojedyncza misja rakiety Space Launch System Block 1B, wyposażonej w Exploration Upper Stage, księżycowy statek kosmiczny Orion w konfiguracji Block 1 oraz ładunek użyteczny o masie 50,7 tony. Zgodnie z pierwotnymi założeniami misja miała obejmować spotkanie z planetoidą umieszczoną wcześniej na orbicie okołoksiężycowej w ramach bezzałogowej misji Asteroid Redirect Mission, a astronauci mieli przeprowadzić na niej spacery kosmiczne oraz pobrać próbki jej materiału skalnego. Po anulowaniu programu Asteroid Redirect Mission w kwietniu 2017 roku zaproponowano alternatywną, ośmiodniową misję załogową z udziałem czterech astronautów, realizowaną po trajektorii swobodnego powrotu wokół Księżyca. Inna propozycja z 2017 roku zakładała maksymalnie dwudziestojednodniowy lot czteroosobowej załogi statkiem Orion w celu dostarczenia pierwszego elementu stacji Deep Space Gateway. W marcu 2018 roku zdecydowano, że pierwszy moduł stacji Gateway zostanie wyniesiony za pomocą komercyjnej rakiety nośnej, jednak ze względu na opóźnienia w budowie Mobilnej Wyrzutni Startowej, przystosowanej do obsługi stopnia Exploration Upper Stage, wybrano rakietę Falcon Heavy należącą do firmy SpaceX. === Przygotowanie rakiety (2021–2026) === 11 lutego 2023 roku NASA obróciła sekcję silnikową głównego stopnia Artemis II do pozycji poziomej, a 20 marca sekcja silnikowa została połączona z głównym stopniem w budynku 103 Michoud Assembly Facility w Nowym Orleanie, w stanie Luizjana. Początkowo NASA planowała dostarczenie kompletnego stopnia do Centrum Kosmicznego Johna F. Kennedy’ego latem 2023 roku, ale w maju termin ten przesunął się na późną jesień 2023 roku. Silniki RS-25 (numery seryjne E2047, E2059, E2062 i E2063) zostały zainstalowane na głównym stopniu rakiety Space Launch System w Nowym Orleanie do 25 września 2023 roku. Po wykryciu nieszczelności w układzie hydraulicznym zaworu tlenu silnik E2063 został zastąpiony silnikiem E2061 w kwietniu 2025 roku. W czerwcu 2024 roku NASA ogłosiła, że w pełni wyposażony główny stopień zostanie dostarczony do Centrum Kosmicznego Johna F. Kennedy’ego w lipcu, a sam transport został pomyślnie zrealizowany w dniach 16–25 lipca 2024 roku. Adaptery niezbędne do integracji kompletnej rakiety nośnej również zostały w dużej mierze ukończone w czerwcu 2024 roku i dotarły do Centrum Kosmicznego Johna F. Kennedy’ego we wrześniu 2024 roku. Załoga misji Artemis 2 została ogłoszona 3 kwietnia 2023 roku przez Administratora NASA Billa Nelsona podczas wystąpienia „State of NASA” w ośrodku NASA na lotnisku Ellington Field w pobliżu Houston w Teksasie. Tego samego wieczoru załoga po raz pierwszy wystąpiła publicznie na stadionie NRG Stadium podczas finałów turnieju koszykówki March Madness 2023. Początkowo NASA planowała rozpoczęcie integracji rakiety Space Launch System we wrześniu 2024 roku. Niestety jednak operacja ta uległa opóźnieniu na ponad dwa miesiące z powodu problemów z systemem podtrzymywania życia statku Orion oraz nieoczekiwanych uszkodzeń osłony termicznej, zaobserwowanych po powrocie misji Artemis 1. Proces integracji rakiety rozpoczął się ostatecznie 20 listopada 2024 roku i został on zakończony 20 października 2025 roku wraz z instalacją statku Orion, Europejskiego Modułu Serwisowego oraz rakietowego systemu ratunkowego na szczycie rakiety Space Launch System. 24 września 2025 roku, w czasie konferencji kapsuła Orion została nazwana Integrity, co stanowi uhonorowanie współpracy wszystkich ludzi pracujących nad misją. 18 stycznia 2026 roku w pełni zintegrowana rakieta Space Launch System, statek Orion oraz Mobile Launcher Platform zostały przeniesione z budynku Vehicle Assembly Building na stanowisko startowe 39B. === Zmiany terminu startu === Podczas wstępnych analiz w 2011 roku data startu była określana na okres od 2019 do 2021 roku, jednak później została przesunięta na 2023 rok. W styczniu 2024 roku oczekiwano, że misja rozpocznie się we wrześniu 2025 roku, jednak w październiku 2024 roku Biuro Inspektora Generalnego NASA stwierdziło, że zespół Exploration Ground Systems wykorzystał już cały zapas czasu przewidziany na rozwiązywanie nieprzewidzianych problemów, co wskazywało na prawdopodobne opóźnienie startu. W grudniu 2024 roku ustępujący Administrator NASA Bill Nelson ogłosił, że start misji został przesunięty z powodu wielomiesięcznych analiz dotyczących systemu podtrzymywania życia oraz osłony termicznej, przy czym nowym celem był kwiecień 2026 roku. W marcu 2025 roku portal AmericaSpace poinformował, że możliwe jest przyspieszenie startu misji, a data może zostać przesunięta o dwa miesiące, czyli na luty 2026 roku. Do sierpnia 2025 roku media, w tym NASASpaceflight, dziennikarz Eric Berger oraz amerykański senator i były astronauta Mark E. Kelly, również informowały o przesunięciu startu na luty 2026 roku. We wrześniu przedstawiciele NASA ogłosili, że rozważane jest okno startowe otwierające się 5 lutego 2026 roku. W przypadku misji księżycowych występują zarówno miesięczne okna startowe, trwające kilka dni w każdym miesiącu synodycznym, jak i dzienne okna startowe, obejmujące kilka godzin w ramach tych okresów. Zmieniony plan misji Artemis 2, zakładający skrócony manewr wejścia w atmosferę typu skip reentry, dodatkowo ogranicza liczbę dni, w których możliwe jest przeprowadzenie startu w obrębie danego okna miesięcznego. Najwcześniejsze okno startowe dla misji Artemis 2 wyznaczono na początek lutego 2026 roku. Przygotowania zostały jednak opóźnione przez zimową burzę w Ameryce Północnej w styczniu 2026 roku. Pierwsza próba generalna wet dress rehearsal odbyła się 2 lutego. Po jej przeprowadzeniu NASA ogłosiła przesunięcie startu na marzec z powodu wycieku ciekłego wodoru. Dodatkowo konieczne było ponowne dokręcenie zaworu związanego z hermetyzacją statku Orion, a operacje przygotowawcze trwały dłużej niż planowano. Druga próba została przeprowadzona 19 lutego i zakończyła się powodzeniem. 21 lutego wykryto problem z przepływem helu, co wymusiło przeniesienie rakiety Space Launch System do budynku Vehicle Assembly Building i przesunięcie misji na kwiecień. Przeniesienie rakiety rozpoczęło się 25 lutego o 15:38 czasu polskiego i zakończyło się około godziny 2:00 czasu polskiego. Administrator NASA Jared Isaacman, poinformował, że ostateczna data startu zostanie potwierdzona dopiero po zakończeniu pełnej próby generalnej i analizie jej wyników. 12 marca, po przeglądzie gotowości do lotu, ogłoszono siedem dwugodzinnych okien startowych przypadających na okres od 1 do 6 kwietnia oraz 30 kwietnia. Pierwsze z nich wyznaczono na 1 kwietnia o 18:24 czasu lokalnego, czyli 0:24 2 kwietnia czasu polskiego. 18 marca NASA poinformowała, że rakieta Space Launch System oraz statek Orion zostaną następnego dnia przetransportowane na stanowisko startowe 39B znajdujące się w Centrum Kosmicznym Johna F. Kennedy’ego. W tym samym czasie załoga misji Artemis 2 rozpoczęła kwarantannę w Houston. 20 marca, po opóźnieniu spowodowanym silnym wiatrem, rakieta Space Launch System została ponownie przetransportowana z Vehicle Assembly Building na stanowisko startowe 39B. == Przebieg misji == Rakieta Space Launch System wystartowała 1 kwietnia 2026 roku o godzinie 18:35 EDT, czyli o 22:35 uniwersalnego czas koordynowanego w nocy z 1 na 2 kwietnia o 00:35 czasu polskiego. 7 sekund przed startem nastąpiło uruchomienie głównych silników. 2 minuty po starcie, kiedy rakieta znajdowała się na wysokości 48 kilometrów i osiągnęła prędkość 5000 km/h odłączone zostały boostery. 8 minut po starcie nastąpiła separacja górnej części, czyli interim cryogenic propulsion stage (ICPS) wraz z kapsułą Integrity. Następnie rozłożone zostały panele słoneczne. Stopień górny utrzymywał się na orbicie o apogeum wynoszącym 2200 km. W apogeum nastąpiło uruchomienie silników w celu podwyższenia perygeum, a następnie do 70000 km w apogeum, gdzie okres orbitalny wynosi 23,5 godziny. W czasie oddalania, dowodzenie przejął Victor Glover, w celu odłączenia Oriona od ICPS. Manewr ten stanowił jednocześnie test systemu. Po separacji kapsuła została odwrócona względem ICPS i nastąpiło przejście na sterowanie ręczne. Później wykonano zbliżenie w kierunku ICPS na odległość niecałych 10 metrów. Test ten służył symulacji dokowania w późniejszych lotach misji Artemis. Następnie wykonano serię mane