# Associazione Sportiva Roma: Historia, Sukcesy i Rywalizacje AS Roma, powszechnie znana jako Roma, to jeden z najbardziej rozpoznawalnych i utytułowanych klubów piłkarskich we Włoszech. Założony w 1927 roku, klub ma bogatą historię, pełną sukcesów, dramatycznych momentów i intensywnych rywalizacji. Ta encyklopedyczna analiza zgłębia dzieje Romy, jej najważniejsze osiągnięcia, kluczowe postacie i unikalną kulturę kibicowską. ## Historia ### Narodziny Klubu Początki piłki nożnej w Rzymie były rozdrobnione, z kilkoma klubami rywalizującymi o dominację. W 1927 roku, w duchu konsolidacji i pod wpływem politycznych impulsów epoki faszystowskiej, doszło do fuzji trzech rzymskich klubów: Roman F.C., S.S. Fortitudo i U.S. Alba-Audace. Fuzja ta dała początek Associazione Sportiva Roma. Jedynym znaczącym klubem, który nie dołączył do fuzji, było S.S. Lazio, co dało początek jednej z najbardziej zaciętych rywalizacji w włoskim futbolu. ### Pierwsze Lata i Scudetto Pierwszy sezon Romy w Serie A to rok 1927/1928, a w 1942 roku klub zdobył swoje pierwsze *Scudetto* (mistrzostwo Włoch) pod wodzą trenera Alfréda Schaffera. Okres ten, choć naznaczony wojną, był czasem budowania tożsamości i pozycji klubu na włoskiej scenie piłkarskiej. ### Era Kryzysu i Odbudowy Lata powojenne przyniosły trudności finansowe i sportowe, kulminując w spadku do Serie B w sezonie 1950/1951. Jednak szybki powrót do elity w następnym sezonie zapoczątkował proces odbudowy. W 1961 roku Roma zdobyła Puchar Miast Targowych, swój pierwszy europejski tytuł. ### Złota Era Lata 80. Lata 80. to jeden z najbardziej udanych okresów w historii Romy. Pod wodzą trenera Nilsa Liedholma, klub zdobył *Scudetto* w sezonie 1982/1983, a w 1984 roku dotarł do finału Pucharu Europy (obecnie Liga Mistrzów UEFA), przegrywając po rzutach karnych z Liverpoolem na własnym stadionie. ### Era Sensiego i Nowe Tysiąclecie Pod koniec XX wieku i na początku XXI wieku, za prezydentury Franco Sensiego, Roma przeżywała kolejny okres sukcesów. W sezonie 2000/2001 klub zdobył *Scudetto* pod wodzą trenera Fabio Capello, z gwiazdami takimi jak Francesco Totti, Gabriel Batistuta i Walter Samuel w składzie. ### Współczesność Po śmierci Franco Sensiego w 2008 roku klub przechodził przez okres zmian właścicielskich i restrukturyzacji. W 2011 roku Roma została przejęta przez amerykańskich inwestorów. W 2022 roku klub zdobył Ligę Konferencji Europy UEFA. W styczniu 2024 roku trenerem został Daniele De Rossi. ## Toponimia Toponimia klubu związana jest głęboko z historią i symboliką Rzymu: * **Nazwa:** *Associazione Sportiva Roma* (Stowarzyszenie Sportowe Roma) podkreśla związek z miastem. * **Herb:** Wilczyca karmiąca Romulusa i Remusa, legendarne symbole założenia Rzymu. * **Barwy:** Bordo i złoto, kolory miasta Rzym. ## Gospodarka AS Roma jest jednym z najbogatszych klubów piłkarskich we Włoszech, generując dochody z praw telewizyjnych, sponsoringu, sprzedaży biletów i merchandisingu. Klub jest notowany na włoskiej giełdzie papierów wartościowych. Wartość klubu szacowana jest na setki milionów euro. ## Kultura i Religia Futbol we Włoszech, a w szczególności Roma, jest czymś więcej niż tylko sportem – to ważny element kultury i tożsamości narodowej. Mecze Romy są ważnym wydarzeniem społecznym, a klub ma ogromną bazę fanów w całym kraju i na świecie. Niektóre aspekty kultury kibicowskiej Romy obejmują: * **Curva Sud:** Trybuna najbardziej zagorzałych fanów na Stadio Olimpico, znana z opraw meczowych, śpiewów i wsparcia dla drużyny. * **Derby della Capitale:** Mecze z Lazio są jednymi z najbardziej wyczekiwanych i emocjonujących wydarzeń piłkarskich we Włoszech. * **Francesco Totti:** Ikona klubu i symbol Romy, Totti spędził całą swoją karierę w Romie, stając się jednym z najbardziej uwielbianych piłkarzy w historii włoskiego futbolu. AS Roma, jak każdy klub sportowy, nie ma bezpośredniego związku z religią. Jednak, futbol we Włoszech często przybiera wymiar niemal religijny, a piłkarze i trenerzy są traktowani jak bohaterowie. Dla wielu kibiców, Roma jest ważną częścią ich tożsamości i życia. ## Stadiony ### Campo Testaccio (1929-1940) Campo Testaccio był pierwszym prawdziwym domem Romy, zbudowanym w 1929 roku. Charakteryzował się bliską odległością trybun od boiska, tworząc intymną atmosferę. Zburzony w 1940 roku. ### Stadio Flaminio (1940-1957) Stadio Flaminio, zbudowany w latach 30. XX wieku, gościł Romę w latach 1940-1957. Mógł pomieścić około 24 000 widzów. ### Stadio Olimpico (1957-obecnie) Stadio Olimpico, zbudowany na Igrzyska Olimpijskie w Rzymie w 1960 roku, jest domem Romy od 1957 roku. Dzielony z Lazio, może pomieścić ponad 70 000 widzów. ## Sukcesy ### Krajowe * **Mistrzostwo Włoch (Scudetto):** 3 razy (1941/1942, 1982/1983, 2000/2001) * **Puchar Włoch (Coppa Italia):** 9 razy (1963/1964, 1968/1969, 1979/1980, 1980/1981, 1983/1984, 1985/1986, 1990/1991, 2006/2007, 2007/2008) * **Superpuchar Włoch (Supercoppa Italiana):** 2 razy (2001, 2007) ### Międzynarodowe * **Puchar Miast Targowych:** 1 raz (1960/1961) * **Liga Konferencji Europy UEFA:** 1 raz (2021/2022) ## Rywalizacje ### Derby della Capitale Rywalizacja z S.S. Lazio, znana jako *Derby della Capitale* (Derby Stolicy), jest jedną z najbardziej zaciętych i emocjonujących we włoskim futbolu. Mecze te charakteryzują się ogromnym napięciem, zarówno na boisku, jak i na trybunach. ### Inne Rywalizacje Roma ma również silne rywalizacje z innymi czołowymi klubami włoskimi, takimi jak Juventus, Inter Mediolan i Napoli. ## Znani Piłkarze W historii Romy grało wielu wybitnych piłkarzy, m.in.: * **Francesco Totti:** Ikona i legenda klubu, symbol Romy przez ponad dwie dekady. * **Amedeo Amadei:** Jeden z najlepszych strzelców w historii Romy i włoskiej piłki nożnej. * **Roberto Pruzzo:** Król strzelców Serie A w barwach Romy. * **Paulo Roberto Falcão:** Brazylijski pomocnik, kluczowy zawodnik Romy w latach 80. * **Gabriel Batistuta:** Argentyński napastnik, zdobywca *Scudetto* z Romą w 2001 roku. * **Daniele De Rossi:** Wychowanek i wieloletni zawodnik Romy, kapitan i symbol klubu. ## Trenerzy W historii klubu było wielu wybitnych trenerów, m.in.: * **Nils Liedholm:** Szwedzki trener, który poprowadził Romę do *Scudetto* w 1983 roku. * **Fabio Capello:** Trener, który zdobył *Scudetto* z Romą w 2001 roku. * **Luciano Spalletti:** Dwukrotnie prowadził Romę, zdobywając Puchar Włoch i Superpuchar Włoch. ## Podsumowanie AS Roma to klub o bogatej historii, pełnej sukcesów, dramatycznych momentów i intensywnych rywalizacji. Klub ma silną tożsamość związaną z miastem Rzym i wierną bazę fanów. Roma pozostaje jednym z najważniejszych i najbardziej rozpoznawalnych klubów piłkarskich we Włoszech.