Behemoth (IPA [bəˈhiːməθ], hebr. בהמות dosłownie „bestie”) – polska grupa muzyczna, powstała w październiku 1991 roku w Gdańsku, występująca do 1992 roku pod nazwą Baphomet. Na początku prezentowała styl muzyczny zaliczany do black metalu, później, od 1994 roku, zbliżony do pagan metalu, szeroko wykorzystując w nagraniach gitarę akustyczną. Następnie zespół zaczął wykonywać muzykę z rodzaju death metalu, porzucając tematykę pogańską na rzecz szeroko rozumianego okultyzmu oraz mitologii Bliskiego Wschodu. W początkowym okresie działalności za sprawą gościnnej współpracy z Robertem Fudalim (Graveland) grupa była błędnie wiązana z nurtem NSBM. Obecnie Behemoth jest muzycznie kategoryzowany tak jak zespoły Nile oraz Morbid Angel. Liderem zespołu nieprzerwanie od 1991 roku jest główny kompozytor i autor tekstów Adam „Nergal” Darski. Pełni on również funkcję menedżera grupy, kierując powołaną w tym celu agencją New Aeon Music. Jest on pierwszym zespołem w historii polskiej muzyki rozrywkowej, którego wydawnictwo w 2007 roku znalazło się na liście sprzedaży Billboard, notowane w pierwszym tygodniu sprzedaży na miejscu 149. Natomiast w Polsce ósmy album grupy The Apostasy w pierwszym tygodniu sprzedaży osiągnął dziewiąte miejsce w rankingu OLiS. Behemoth doczekał się również publikacji w czasopismach takich jak Kerrang!, Metal Hammer, Przekrój, L.A. Weekly, Gazeta Wyborcza, New York Times, Revolver oraz Decibel Magazine, w którego rankingu Adam „Nergal” Darski znalazł się na 17. miejscu listy Top 20 Death Metal Guitarists (ang. „20 najlepszych gitarzystów deathmetalowych”). Z zespołem od wielu lat współpracują m.in. Tomasz „GRAAL” Daniłowicz, autor okładek płyt grupy oraz oprawy graficznej, inżynier dźwięku i producent muzyczny Arkadiusz „Malta” Malczewski oraz członkowie New Aeon Society: webmaster behemoth.pl Maciej „Manticore” Gruszka, administrator profilu myspace Boris „Hatefrost” Kaluzny, fotografik Krzysztof „Sado” Sadowski oraz Krzysztof Azarewicz, poeta, autor tekstów i konsultant merytoryczny. Według lidera zespołu jego twórczość ma charakter antychrześcijański. Podczas koncertów grupa występuje w charakterystycznym czarno-białym makijażu oraz kostiumach, tradycyjnie używanych przez prekursorów gatunku black metal, takich jak Venom, Celtic Frost oraz Mayhem. W 2010 roku zespół otrzymał nagrodę polskiego przemysłu fonograficznego – Fryderyka w kategorii Album roku metal za wydawnictwo pt. Evangelion. == Historia == === 1991−1996 === Grupa powstała w 1991 roku w Gdańsku na osiedlu Żabianka z inicjatywy 14-letniego wówczas Adama Michała Darskiego oraz 15-letniego Adama Muraszko, grającego na perkusji, występujących pod pseudonimami odpowiednio „Holocausto” oraz „Sodomizer”. Sami muzycy poznali się w 1987 roku, gdy jako dzieci zafascynowani muzyką takich grup jak Kat, TSA, Kiss, Metallica, Poison oraz Perfect z gatunku rock i heavy metal zaprzyjaźnili się, marząc o stworzeniu grupy. Pierwsze próby zespołu odbywały się w piwnicach pobliskiej szkoły podstawowej, gdzie dzięki uprzejmości miejscowych zespołów niedysponujący własnym instrumentem (perkusja) Muraszko mógł grać; Darski swoją gitarę dostał w prezencie od rodziców. Pierwszą perkusję muzyk zakupił kilka lat później. Zarobił na nią sprzedając wraz z Darskim uprzednio przygotowane w garażu rodziców kopie kaset magnetofonowych oraz naklejek na targowisku w gdańskiej Oliwie. Pierwszy koncert zagrali w Białymstoku. Do 1992 roku zespół funkcjonował pod nazwą Baphomet. W tym samym roku pod nazwą Behemoth ukazało się pierwsze wydawnictwo grupy zatytułowane Endless Damnation zarejestrowane wiosną w piwnicy gdańskiego liceum ogólnokształcącego nr 12, przy udziale gitarzysty i basisty Adama Malinowskiego ps. „Desecrator”. Wkrótce potem próby grupy odbywały się w Miejskim Domu Kultury, a następnie we własnej sali w nadmorskiej dzielnicy Gdańska Brzeźnie. Behemoth jako duet: „Nergal” (poprzednio „Holocausto”) i „Baal” (poprzednio „Sodomizer”) jeszcze tego samego roku zrealizował kolejne wydawnictwo demo – The Return of the Northern Moon z gościnnym udziałem Roberta Fudali ps. „Rob Darken” (występującego w grupie Graveland), który wykonał partie klawiszowe. Demo zostało poprzedzone utworem promocyjnym „The Return of the Blasphemer”, do którego gościnnie partie gitary basowej zrealizował „Obscure Perversion” (właśc. Krzysztof Piekarski; od 2018 r. perkusista w „Głęboko Wycofani”). Wydawnictwo zawierało m.in. cover utworu „Agressor” szwajcarskiej grupy Hellhammer. Demo zostało zrealizowane w Warrior Studio w Gdyni przez Krzysztofa „Krisa” Maszotę. Album The Return of the Northern Moon wydała na początku 1993 roku polska wytwórnia płytowa Pagan Records, dwa lata później zaś Last Epitaph Production wydała go jako płytę winylową. Tego samego roku do zespołu oficjalnie dołączył basista Sebastian „Orcus” Kolasa i gitarzysta „Frost”. Czteroosobowy skład nagrał dwie taśmy demo z prób, kolejno „Thy Winter Kingdom” oraz „Adv. III demo ...From the Pagan Vastlands”. Obie kasety miały bardzo niski nakład i rozeszły się po zinach i przyjaciołach zespołu. W grudniu 1993 roku powstało trzecie, oficjalne demo grupy, zatytułowane ...From the Pagan Vastlands, wzbogacone o cover utworu „Deathcrush” grupy Mayhem, zrealizowane ponownie przez Maszotę. Za brzmienie odpowiedzialny był sam zespół, występujący już jako trio z Rafałem „Frostem” Brauerem. Demo zostało wydane w 1994 roku przez Pagan Records, w Europie natomiast przez Nazgul’s Eerie. Rok później całość wydana została na CD przez Wild Rags w USA. Nagranie trzeciego dema zaowocowało podpisaniem kontraktu z włoską wytwórnią płytową Enthropy Records. W 1994 roku na zaproszenie paganmetalowej grupy Mastiphal „Nergal” zagrał na perkusji na albumie pt.Nocturnal Landscap. Natomiast w lipcu 1994 roku ponownie w Warrior Studio grupa przystąpiła do pracy nad materiałem na minialbum roboczo zatytułowanym Moonspell Rites. Album zatytułowany ostatecznie And the Forests Dream Eternally został wydany tego samego roku przez Enthropy Records. Ponownie jako duet „Nergal” i „Baal” jeszcze w grudniu 1994 roku w 8 Studio muzycy zarejestrowali wydany przez Pagan Records pierwszy album pt. Sventevith (Storming Near the Baltic), z gościnnym udziałem klawiszowca Cezarego „Cezara” Augustynowicza, założyciela grupy muzycznej Christ Agony. Rok później Seventevith został wydany jako płyta winylowa przez Last Epitaph Production. Album był inspirowany głównie pogańskimi wierzeniami, okładka płyty ozdobiła praca Davida Tierre (Dark Arts). Podczas nagrywania materiału partie instrumentów klawiszowych wykonał gościnnie Cezary Augustynowicz z grupy Christ Agony. Płyta została dobrze przyjęta zarówno przez fanów, jak i krytyków, czego efektem był kontrakt z niemiecką wytwórnią Solistitium Records na dwa kolejne pełnowymiarowe albumy. === 1996−2003 === Pierwszym albumem w nowej wytwórni był wydany w Polsce przez Atratus Music w 1996 roku Grom. Płyta została nagrana w grudniu 1995 roku w składzie poszerzonym o Leszka „Lesa” Dziegielewskiego, gitarzystę grupy Damnation, ponadto sesyjnie muzyków wsparł Piotr Weltrowski, odpowiedzialny za instrumenty klawiszowe. Okładkę albumu ponownie ozdobiła praca Davida Tierre (Dark Arts). Sama muzyka oscylowała wokół brzmień osadzonych z jednej strony w gatunku black i thrash metal, a z drugiej w dźwiękach bliskich folkowi wzbogaconemu żeńskim śpiewem. Na albumie ukazały się również dwa utwory w języku polskim zatytułowane „Grom” i „Lasy Pomorza”. W 1997 roku został wydany split album z grupą Damnation pod tytułem And the Forests Dream Eternally/Forbidden Spaces. Jak wskazuje pierwsza część tytułu albumu, dla Behemotha nie był to nowy materiał, lecz nagrania z demo And the Forests Dream Eternally. Było to ostatnie wydawnictwo z perkusistą „Baalem”, który odszedł 11 października 1996 roku po jedynym koncercie grupy promującym album Grom w warszawskim klubie Remont. Muraszko po odejściu z zespołu wraz z Leszkiem Dziegielewskim założył grupę Hell-Born. Muzyka zastąpił pochodzący z Tczewa Zbigniew Promiński ps. „Inferno” (poprzednio w grupie Damnation), z którym zespół w lutym 1997 zarejestrował trzy utwory na potrzeby minialbumu Bewitching the Pomerania. Tego samego roku lider grupy „Nergal” rozpoczął studia na Uniwersytecie Gdańskim na obecnym Wydziale Filologiczno-Historycznym. Nie przeszkodziło to jednak w wydaniu kolejnego albumu, zatytułowanego Pandemonic Incantations, zrealizowanego na przełomie sierpnia i września w olsztyńskim Selani Studio już bez Leszka „Lesa” Dziegielewskiego. Do grupy dołączył basista „Mefisto”. Album został wydany przez Novum Vox Mortis i Solistitium Records 2 marca 1998 roku oraz rok później przez włoską wytwórnię muzyczną Avantgarde Music. Okładkę oraz layout albumu wykonał GRAAL przy współpracy z „Marquisem”, powstało również nowe logo zespołu. Płyta odniosła sukces, co zaowocowało kontraktem ze wspomnianą wytwórnią Avantgarde Music. Na wspomnianym wydawnictwie znalazł się utwór zatytułowany „Chwała mordercom Wojciecha”. W 1998 roku perkusista grupy „Inferno” wraz z muzykami grup Witchmaster (basista i wokalista „Bruno”) i Thunderbolt (gitarzysta „D.”) założył deathmetalową grupę Azarath. Także w 1998 roku wydany został tribute album zatytułowany Czarne zastępy – W hołdzie Kat, na którym grupa zaprezentowała interpretację utworu z 1984 roku zatytułowanego Ostatni tabor, nagraną w P.J. Studio z inżynierem dźwięku Robertem Hajdukiem. W 25 października 1999 wytwórnia Avantgarde Music wydała kolejny album grupy Behemoth zatytułowany Satanica, nagrywany w Starcraft Stimulation Studios. Wcześniej w wyniku rozłamu grupę opuścił „Mefisto” oraz, na krótko, „Inferno”. Do zespołu powrócił Leszek Dziegielewski. W refrenie utworu „Decade of Therion” ze wspomnianego albumu pojawia się grecka formuła egzorcystyczna Apo pantos kakodaimonos, w wolnym tłumaczeniu oznaczająca Chroń nas przed złymi duchami. Niedługo po wydaniu albumu (w 1999) zespół wystąpił kilkadziesiąt razy, promując nowy materiał m.in. na festiwalu